Αμέσως μετά το πόρισμα για τα αίτια της φονικής έκρηξης στο εργοστάσιο «Βιολάντα», που εσπευσμένα έδωσε στη δημοσιότητα η Πυροσβεστική, γράψαμε:
Προτού ακόμα κάνει ανακοινώσεις η Πυροσβεστική για τα αίτια της έκρηξης, εύκολα μπορούσαν να γίνουν κάποιες απλές σκέψεις, με βάση την κοινή πείρα.
-
- Πώς χτίζεται το success story ενός φούρναρη της επαρχίας που μέσα σε μια εικοσαετία γίνεται βιομήχανος με τρία εργοστάσια και τουλάχιστον 250 εργάτες και εργάτριες; Με το σταυρό στο χέρι; Με εξυπνάδα; Αυτά τα έχουν εγκαταλείψει ακόμα και οι θιασώτες του «αμερικάνικου ονείρου». Κι όμως, μέχρι χτες μας βομβάρδιζαν με παραμύθια για το success story του ιδιοκτήτη της «Βιολάντα». Υπαινισσόμενοι ότι μια τόσο επιτυχημένη βιομηχανία δε θα μπορούσε να έχει παραμελήσει τα απαραίτητα μέτρα ασφάλειας. Επομένως, κάτι… απίθανο συνέβη που δεν μπορούσε να προβλεφτεί: αυτό ήταν το επιμύθιο που προσπαθούσαν να «φυτέψουν» στα μυαλά των ανθρώπων.
- Τι προδιαγραφές ασφάλειας θα είχε, άραγε, ένα εργοστάσιο με φούρνους, που φτιάχτηκε πριν από παραπάνω από δύο δεκαετίες, ως πρώτη μονάδα ενός φούρναρη που έγινε βιοτέχνης και φιλοδοξούσε να γίνει βιομήχανος; Επικαλούμαστε την κοινή λογική και την κοινή πείρα.
- Κι αυτοί που πήγαν να ελέγξουν μετά τη λειτουργία του εργοστάσιου; Πήγαν και έλεγξαν ή απλά υπέγραψαν ό,τι τους παρουσίασε ο καπιταλιστής που ξεκινούσε το success story του; Ας δώσουν στη δημοσιότητα όλες τις εκθέσεις αρχικού ελέγχου, αλλά και τις εκθέσεις επανελέγχου. Ενα παράδειγμα θα επικαλεστούμε: οι ανιχνευτές αερίων δεν είναι ισόβιοι, αλλά έχουν μια ζωή λίγων ετών. Κι αυτό επειδή η ανίχνευση γίνεται με χημικά στοιχεία, τα οποία εξαντλούνται. Αν υποθέσουμε ότι αρχικά είχαν τοποθετηθεί ανιχνευτές, αντικαταστάθηκαν τουλάχιστον τρεις φορές που υπολογίζουμε ότι έπρεπε να αντικατασταθούν από τότε που λειτούργησε το εργοστάσιο;
- Εχεις μια επιχείρηση μικρής δυναμικότητας, τα προϊόντα της οποίας έχουν μεγάλη ζήτηση. Για ν’ ανταποκριθεί στη ζήτηση, η μονάδα παραγωγής με τους φούρνους, που βρίσκεται στο παλιό εργοστάσιο, δουλεύει σε 24ωρη βάση εφτά μέρες τη βδομάδα. Νύχτα Κυριακής έγινε η έκρηξη. Την προηγούμενη μέρα ο καπιταλιστής έκοψε την πίτα, αλλά η βάρδια πήγε κανονικά στη δουλειά τη νύχτα. Ηταν ευτυχής συγκυρία, τελικά, που λόγω της πίτας δεν πήγε όλη η βάρδια αλλά 13 από τους 30 εργάτες και εργάτριες που ήταν συνήθως στη βάρδια. Το ερώτημα είναι: τι είδους συντήρηση γινόταν σ’ αυτό το εργοστάσιο που δούλευε σε φουλ ένταση; Επικαλούμαστε και πάλι την κοινή πείρα.
Η μητέρα μιας από τις νεκρές εργάτριες, εργάτρια και η ίδια επί 28 χρόνια στη «Βιολάντα», έκανε κάποιες δηλώσεις. Μίλησε για αέριο που το μύριζαν στις τουαλέτες και σε άλλους χώρους και για αναφορές που έκαναν στην εργοδοσία, η οποία αδιαφόρησε πλήρως.
Πολλοί μπορεί στην αρχή να προσπέρασαν την καταγγελία της εργάτριας. Μπορεί να τη θεώρησαν υπερβολή μέσα στον πόνο της. Ηρθε, όμως, σήμερα [στις 28 Γενάρη] το πόρισμα της Πυροσβεστικής και επιβεβαιώνει πλήρως την καταγγελία της. Το πόρισμα αναφέρει ότι τα ανιχνευτικά μέσα κατέγραψαν «εκτεταμένη διαρροή εντός του εδάφους. Η διαρροή εκτιμάται ότι ήταν πολύμηνη, με τα ανιχνευτικά μέσα να καταγράφουν εξαιρετικά υψηλές συγκεντρώσεις προπανίου. Η σημαντική αυτή διαφυγή προπανίου, μέσω του εδάφους, μετακινήθηκε σε απόσταση περίπου 25 μέτρων και συγκρατήθηκε σε υπόγειο χώρο, όπου, με την παρουσία σπινθηρισμού που προκλήθηκε από ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό της εγκατάστασης και οδήγησε σε έκρηξη».
Επομένως οι εργάτριες είχαν πέρα για πέρα δίκιο όταν προειδοποιούσαν ότι «μυρίζει αέριο». Και η αναφορά για μυρωδιά στις τουαλέτες ήταν απόλυτα πραγματική και όχι φαντασίωση. Γιατί από τις τουαλέτες φεύγουν σωλήνες αποχέτευσης που περνούν μέσα από το έδαφος και ήταν απόλυτα λογικό μέρος του διαρρέοντος προπάνιου να βρίσκει διέξοδο από εκεί που περνούσαν οι αποχετευτικοί σωλήνες.
Εμπειροι τεχνίτες στα δίκτυα φυσικού αέριου μάς είπαν ότι τα μάτια τους έχουν δει τους πιο απίθανους συνδυασμούς διαρροών. Διαρροή σε σωλήνα στο δρόμο να μυρίζει στη λεκάνη τουαλέτας του τρίτου ορόφου. Διαρροή χαμηλά στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας να μυρίζει στο ύψος του γηπέδου του Παναθηναϊκού. Οι τεχνίτες του φυσικού αέριου, όμως, δεν εγκατέλειπαν το καθήκον τους. Με δεδομένο ότι υπάρχει διαρροή, αφού κάπου μύριζε, έψαχναν και έβρισκαν τη διαρροή. Στη «Βιολάντα», όμως, οι εργάτριες έλεγαν ότι μυρίζει αέριο, αλλά η καπιταλιστική εργοδοσία έγραφε τις αναφορές τους εκεί που δεν πιάνει μελάνι.
Πόρισμα με τεράστιες παραλείψεις
Το πόρισμα της Πυροσβεστικής βγήκε τσακ-μπαμ, γεγονός ασυνήθιστο για τέτοια περιστατικά που απαιτούν σε βάθος διερεύνηση. Βγήκε για να ικανοποιήσει το «κοινό περί δικαίου αίσθημα» και να μη δεχτεί πίεση η κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Τα κενά αυτού του πορίσματος είναι τεράστια και δημιουργούν ευνοϊκό έδαφος για να χτίσει την υπεράσπισή της η καπιταλιστική εργοδοσία.
Ας δούμε τα βασικότερα κενά του άρπα-κόλλα πορίσματος της Πυροσβεστικής.
-
- Η έκρηξη ήταν μόνο έκρηξη προπάνιου ή και «έκρηξη σκόνης»; Η «έκρηξη σκόνης» είναι φαινόμενο γνωστό από το 1926 στη βιομηχανία ζάχαρης και έχει δώσει πολύνεκρα βιομηχανικά δυτσυχήματα σε διάφορες χώρες. Φυσικά και προλαμβάνεται με σωστό αερισμό των χώρων και χρήση ανιχνευτών της συγκέντρωσης σκόνης ζάχαρης ή αλεύρου πάνω από μια ορισμένη στάθμη. Πώς απέκλεισε η Πυροσβεστική την «έκρηξη σκόνης», μετά την έκρηξη του προπάνιου; Πώς εξηγείται η τόσο μεγάλη έκταση και ένταση της φωτιάς μετά την έκρηξη;
- Βρέθηκε σωλήνας με σχισμή λόγω διάβρωσης. Δεν μας είπαν, όμως: είχε αυτός ο σωλήνας τις σωστές προδιαγραφές; Ηταν σωλήνας τούμπο (χαλύβδινος χυτός, χωρίς ραφή) ή απλός σιδηροσωλήνας; Δεν επιτρέπεται να μεταφέρεις υγραέριο με υπόγειες σωληνώσεις παρά μόνο με τούμπο σωλήνες, οι οποίες συγκολλούνται με ειδικές συγκολλήσεις και καλύπτονται με ειδικό πλέγμα και πίσσα για να αποφεύγεται η διάβρωση. Υπήρχαν τέτοιες προδιαγραφές στο δίκτυο της «Βιολάντα»; Η φωτογραφία δείχνει πως δεν υπήρχαν. Γιατί δεν αναφέρει τίποτα η Πυροσβεστική;
- Υπήρχαν ανιχνευτές αερίου στα σημεία που έπρεπε να υπάρχουν; Ηταν εν λειτουργία ή είχαν «λήξει»; Ηταν ανιχνευτές βιομηχανικού τύπου, συνδεδεμένοι με ηλεκτροβάνες, ώστε μόλις ανιχνεύσουν διαρροή να κλείσει η παροχή αέριου από τη δεξαμενή; Το γεγονός ότι η Πυροσβεστική ανίχνευσε προπάνιο και μετά την έκρηξη δείχνει ότι η παροχή από τη δεξαμενή δεν έκλεισε. Γιατί δεν αναφέρει οτιδήποτε επ’ αυτού το πόρισμα της Πυροσβεστικής;
- Οι φούρνοι που τροφοδοτούνταν με προπάνιο πού βρίσκονταν; Στο υπόγειο του κτιρίου ή στο ισόγειο; Επιτρέπεται να υπάρχουν φούρνοι που καίνε προπάνιο σε υπόγειο χώρο;
Ποιος παρέλαβε αυτή την εγκατάσταση όταν άρχισε να λειτουργεί το εργοστάσιο; Πόσοι επανέλεγχοι έγιναν και ποια ήταν τα πορίσματά τους; Απαιτούμε να δοθούν στη δημοσιότητα όλοι οι έλεγχοι και επανέλεγχοι (αν έγιναν).
Οταν ένα διαμέρισμα κάνει αίτηση σύνδεσης με το δίκτυο του Φυσικού Αέριου, η εταιρία κάνει έλεγχο και στην εσωτερική εγκατάσταση και μόνο όταν τη βρει εντάξει δίνει αέριο στο διαμέρισμα. Ανά χρονικά διαστήματα απαιτεί επανέλεγχο των εσωτερικών εγκαταστάσεων, με απειλή διακοπής της παροχής. Εδώ έχουμε μια βιομηχανία που λειτουργεί φούρνους μεγάλης χωρητικότητας και, αντίστοιχα, μεγάλης κατανάλωσης προπάνιου και -όπως αποδεικνύεται- δεν είχαν τηρηθεί ούτε οι στοιχειώδεις προδιαγραφές. Πέρα από τον καπιταλιστή και τους τεχνικά υπεύθυνους, δεν υπάρχει ευθύνη σε κανέναν άλλο;
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι έχουμε να κάνουμε με έγκλημα. Οι εργάτριες και οι εργάτες αναγκάζονταν να δουλεύουν πάνω σε ναρκοπέδιο, χωρίς να το γνωρίζουν. Ο καπιταλιστής και οι άνθρωποί του τους διαβεβαίωναν ότι είναι ασφαλείς. Και καμιά/κανένας δεν τολμούσε να διαμαρτυρηθεί. Ξέρουμε τον «νόμο» που βασιλεύει στη βιομηχανία, ειδικά στην επαρχία, όπου οι δουλειές είναι λίγες. Και όπως διαπιστώσαμε, και η συγκεκριμένη επιχείρηση ακολουθούσε έναν παλιό κανόνα: προσλαμβάνω εργάτες και εργάτριες που είναι συγγενείς, ώστε η φοβέρα να πιάνει περισσότερα μέλη μιας οικογένειας και να είναι πιο αποτελεσματική.
Για να πέσουν στα μαλακά
Ο καπιταλιστής ιδιοκτήτης και οι δύο τεχνικά υπεύθυνοι της βιομηχανίας έμειναν υπό κράτηση μόνο για ένα 24ωρο. Για ποιο λόγο; Γιατί δεν τους απαγγέλθηκαν κατηγορίες σε βαθμό κακουργήματος!
Η ανακοίνωση της Πυροσβεστικής αναφέρει: «Σε συνέχεια των ανωτέρω, την 27η Ιανουαρίου 2026 συνελήφθησαν τρεις (3) ημεδαποί, για πράξεις και παραλείψεις που σχετίζονται με αδικήματα ανθρωποκτονίας από αμέλεια, βαριών σωματικών βλαβών κατά συρροή, εμπρησμού και έκρηξης, στον χώρο της επιχείρησης στη Δημοτική Ενότητα Μεγάλων Καλυβίων του Δήμου Τρικκαίων. Οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν σήμερα ενώπιον της αρμόδιας Εισαγγελέως Τρικάλων».
Αμέλεια! Λες και έγινε τροχαίο δυστύχημα! Συνήθως, η πρώτη μορφή που παίρνουν οι κατηγορίες για τόσους θανάτους είναι κακουργηματική, με βάση τον λεγόμενο ενδεχόμενο δόλο. Εν προκειμένω, ο ενδεχόμενος δόλος, που είναι υπερχειλής, όπως λένε οι νομικοί, εξαφανίστηκε από την αρχή, οι κατηγορίες είναι πλημμεληματικές και οι συλληφθέντες αφέθηκαν ελεύθεροι.
Με απλά λόγια, ενδεχόμενος δόλος υπάρχει όταν ξέρεις ότι μπορεί να προκληθεί βλάβη σε ανθρώπους και πράγματα και αδιαφορείς. Ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο, εμπρησμός και έκρηξη με ενδεχόμενο δόλο είναι κακουργήματα. Τι έχουμε εδώ; Πολύμηνη διαρροή προπάνιου και έκρηξη στο υπόγειο, λέει η Πυροσβεστική. Τους λέγαμε ότι μυρίζει αέριο κι αυτοί δεν έκαναν τίποτα, καταγγέλλουν τρεις εργάτριες. Εδώ μιλάμε για τον ορισμό του ενδεχόμενου δόλου, που μετατράπηκε σε αμέλεια!
Αφαιρώντας τον ενδεχόμενο δόλο ήδη από την προανάκριση, ανοίγεις το δρόμο για να πέσουν ο καπιταλιστής και τα στελέχη του στα μαλακά. Θα μεσολαβήσει χρόνος μέχρι να γίνει η δίκη, θα γίνουν παρασκηνιακές κινήσεις, θα έχουν και «πολυτελή» υπεράσπιση, όλα θα εξελιχτούν «κατ’ ευχήν». Το εργατικό αίμα θα πληρωθεί με κάποιες αποζημιώσεις από τις ασφαλιστικές και όλα θα συνεχιστούν όπως και πρώτα. Δε θα είναι η πρώτη φορά.
Τρεις εβδομάδες μετά από εκείνο το διάτρητο πόρισμα της Πυροσβεστικής, ο ιδιοκτήτης της «Βιολάντα» συνελήφθη εκ νέου, καθώς η κατηγορία αναβαθμίστηκε. Πώς αναβαθμίστηκε; Λειψά και κουτσουρεμένα πάλι: έκρηξη με ενδεχόμενο δόλο (κακούργημα) και ανθρωποκτονία από αμέλεια (πλημμέλημα)! Αφού η έκρηξη προκάλεσε τους θανάτους, γιατί δεν έχουμε και ανθρωποκτονία (πέντε ανθρωποκτονίες για την ακρίβεια) με ενδεχόμενο δόλο; Δε θέλουμε να μπλέξουμε με ειδικά νομικά ζητήματα, όμως ο διαχωρισμός του βαθμού της έκρηξης (κακούργημα) από τις ανθρωποκτονίες (πλημμέλημα) κάθε άλλο παρά αθώος είναι.
Οπως, επίσης, κάθε άλλο παρά αθώα είναι η οικοδόμηση του κατηγορητήριου με τη μέθοδο της σκωλωσιάς. Προσφέρει επιχειρήματα στην υπεράσπιση του βιομήχανου, όταν κάποια στιγμή γίνει η δίκη, για να οικοδομήσει την εκδοχή της «αμέλειας», όπως ήταν το αρχικό καρτηγορητήριο, που συντάχτηκε με βάση τις κατηγορίες που διατύπωσε η Πυροσβεστική κατά την προανάκριση. Οι αμφιβολίες υποχρεωτικά είναι υπέρ του κατηγορούμενου και εν προκειμένω η ίδια η εξέλιξη του κατηγορητήριου δημιουργεί βάση για την καλλιέργεια αμφιβολιών. Ας μην ξεχνάμε και το ότι ο κατηγορούμενος είναι ένας «αυτοδημιούργητος επιχειρηματίας», ένας φορέας «success story», ένας πολίτης πρώτης κατηγορίας.
Ας θυμηθούμε και την επιχειρηματολογία η οποία ακουγόταν αμέσως μετά τo έγκλημα. Το γκεσέμι της κυβερνητικής προπαγάνδας διαβεβαίωνε ότι το εργοστάσιο ήταν σούπερ σύγχρονο, με όλα τα συστήματα ασφάλειας και μάλιστα το είχε επισκεφτεί ως υπουργός Εργασίας και είχε διαπιστώσει ότι όλα δούλευαν τέλεια.
Στην ίδια γραμμή δούλευαν και όλα τα βρομερά παπαγαλάκια του αστικού Τύπου. Ισχυρίζονταν ότι δεν είναι δυνατόν ένας βιομήχανος που πάει τόσο καλά να παρατήσει το εργοστάσιο έκθετο σε κινδύνους ατυχημάτων. Χαρακτήριζαν «γραφικούς» όσους υποστήριζαν πως η δίψα για το μέγιστο κέρδος οδηγεί στην παραμέληση και των πιο στοιχειωδών κανόνων ασφάλειας. Εχτιζαν μεθοδικά την υπερασπιστική γραμμή της «αμέλειας».
Τα τεχνικά ερωτήματα που εμείς θέσαμε από την πρώτη μέρα έχουν απαντηθεί σε μεγάλο βαθμό: απλή σιδηροσωλήνα θαμμένη στο χώμα, χωρίς αντιδιαβρωτική προστασία και χωρίς η κάλυψή της να γίνει με τις απαιτούμενες προδιαγραφές για σωλήνες καύσιμου αέριου. Ούτε ένας ανιχνευτής κατά μήκος της όδευσης των σωλήνων. Στο χώρο του υπόγειου όχι ανιχνευτές προπάνιου, αλλά universal ανιχνευτές εκρηκτικών αερίων (ακόμα δεν ξέρουμε αν ήταν «ληγμένοι»).
Και οι προειδοποιήσεις των εργατριών και εργατών ότι μυρίζει αέριο, γραμμένες στις σόλες των παπουτσιών του καπιταλιστή και των ανθρώπων του. Οπως ακριβώς το είπαμε: οι εργάτες και οι εργάτριες δούλευαν, χωρίς να το ξέρουν, πάνω σ’ ένα ναρκοπέδιο. Ο καπιταλιστής, για να καλύψει την αυξημένη ζήτηση, εντατικοποιούσε την εργασία, δούλευε το εργοστάσιο σε 24ωρη βάση, χωρίς διαλείμματα για έλεγχο και συντήρηση. Το κέρδος, ως υπέρτατο φετίχ, έμπαινε πάνω από τις ζωές των εργατών. Δεν επέτρεπε καθυστερήσεις για έλεγχο και συντήρηση.
Δεν είναι παράλογο, είναι απάνθρωπο. Η «Βιολάντα» δεν αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Είναι ο κανόνας. Αυτός ο κανόνας είναι σαν τη ρώσικη ρουλέτα. Δεν έχουν όλες οι θαλάμες του περίστροφου σφαίρες, αλλά μόνο μία. Η εργασία είναι παντού μη ασφαλής, το «ατύχημα» δε γίνεται παντού. Γίνεται πότε στο ένα και πότε στο άλλο εργοστάσιο ή χώρο εργασίας. Και οι άνθρωποι του συστήματος φροντίζουν να το αποδώσουν σε «ανθρώπινο λάθος», σε «πλημμέλεια» και ποτέ στη δίψα για το μέγιστο κέρδος.
ΥΓ. Σύμφωνα με όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας, ο υδραυλικός που πέρασε τις σωλήνες κατέθεσε στην ανάκριση: «Οταν με φώναξαν να βάλω τις σωληνώσεις, ήρθα και είδα ότι είχαν σκάψει έναν λάκκο. Μου λέει ο ιδιοκτήτης “ρίξε μου μία σωλήνα από τη δεξαμενή έως τον τοίχο”. Του λέω “Δεν γίνεται έτσι, να ρίξω έναν σωλήνα. Υπάρχουν συγκεκριμένες προδιαγραφές: μονώσεις, ειδικό βάψιμο και άλλα πολλά. Μου λέει ο ιδιοκτήτης: “Εγώ δε σε πληρώνω; Κάνε αυτό που σου λέω”. Ετσι, αναγκάστηκα να το κάνω»! Ηταν πιστοποιημένος για αέριο ο εν λόγω υδραυλικός; Υπέγραψε για την εγκατάσταση; Αν όχι, ποιος υπέγραψε; Τα ερωτήματα είναι πολλά και η κουτσομπολίστικες περιγραφές δεν επιτρέπουν τη διείσδυση στην ουσία των πραγμάτων.
