Στα ελληνικά ΜΜΕ δεν γράφτηκε καθόλου ή πέρασε εντελώς ξώφαλτσα και χωρίς σχολιασμό το γεγονός ότι μαζί με τους νέους λεονταρισμούς ενάντια στην Ελλάδα, μετά τη μεγάλη στρατιωτική άσκηση του τουρκικού στρατού, ο Ερντογάν ανακοίνωσε επίσημα από τη Σμύρνη την υποψηφιότητά του για τις εκλογές του 2023. Ανακοίνωση υποψηφιότητας χωρίς τσαμπουκαλίδικη ρητορική δεν νοείται.
Ασχολίαστο πέρασε, επίσης, το γεγονός ότι μαζί με τις τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις στην άσκηση συμμετείχαν αμερικανοί και γάλλοι πεζοναύτες. Οι Αμερικανοί, μάλιστα, μαζί με το στρατιωτικό εξοπλισμό τους, αναχώρησαν από την αμερικάνικη βάση της Αλεξανδρούπολης!
Η άσκηση ήταν στην πραγματικότητα νατοϊκή και όχι τουρκική. Τόσο βλάκας είναι ο Ερντογάν ώστε να θεωρεί ότι αμερικανοί και γάλλοι ιμπεριαλιστές θα τον συνοδεύσουν στην κατάληψη κάποιου ελληνικού νησιού και ασκούνται από τώρα γι’ αυτό;
Και βέβαια, δε θα διαβάσουμε στα ελληνικά αστικά ΜΜΕ ειδήσεις για την πανστρατιά των ιμάμηδων, που κάλεσε ο Ερντογάν, προκειμένου να στηρίξουν την υποψηφιότητά του, ιδιαίτερα στους Τούρκους του εξωτερικού, μεταξύ των οποίων ο Ερντογάν είχε πάρει το 60% των ψήφων το 2018.
Ο Ερντογάν κινητοποιεί τον μηχανισμό της Diyanet (Διεύθυνση Θρησκευτικών Υποθέσεων), που διοικείται από το στενό συνεργάτη του Αλί Ερμπάς και έχει τροφοδοτηθεί με πολύ κρατικό χρήμα, προκειμένου να υπερσκελίσει την επιρροή των Γκιουλενιστών στις θρησκευόμενες μάζες. Αρκεί να αναφέρουμε ότι η Diyanet απασχολεί 120.000 άτομα, περισσότερα απ’ ό,τι το υπουργείο Εσωτερικών! Ο Αλί Ερμπάς έχει ήδη οργανώσει στην Αγκυρα μια μεγάλη συγκέντρωση στελεχών της Diyanet από την Τουρκία και το εξωτερικό, προκειμένου να οργανώσει την παρέμβαση αυτού του γιγαντιαίου μηχανισμού για την επανεκλογή του Ερντογάν.
Οπως συμβαίνει και στη χώρα μας, έτσι και στην Τουρκία μαζί με τη θρησκεία πάει και η πατρίδα. Ο Ερντογάν, λοιπόν, τροφοδοτεί με σχεδόν καθημερινές δηλώσεις τον τουρκικό εθνικισμό, στοχοποιώντας τον «προαιώνιο εχθρό». Στη Δύση ουδείς δίνει ιδιαίτερη σημασία στις ρητορικές εθνικιστικές εξάρσεις του Ερντογάν, είτε γιατί αντιλαμβάνονται τη σκοπιμότητά τους ως υλικού εσωτερικής κατανάλωσης είτε γιατί έχουν λάβει τις σχετικές διαβεβαιώσεις από τον Ερντογάν και τα ανώτερα κυβερνητικά στελέχη. Ας μην ξεχνάμε ότι ο Ιμπραΐμ Καλίν, ως «σέρπα» του Ερντογάν, βρίσκεται σε σταθερή επικοινωνία με τους ομολόγους του σε όλες τις ιμπεριαλιστικές πρωτεύουσες.
Αυτή είναι η μια πλευρά της τακτικής του Ερντογάν και της κυβέρνησής του, που «κοιτάζει» στο εσωτερικό της Τουρκίας και τις εκλογές της επόμενης χρονιάς. Με τι άλλο, εκτός από θρησκεία και πατρίδα, μπορείς να «ταΐσεις» ένα λαό που υποφέρει από έναν πληθωρισμό που τρέχει με 73%; Ο Ερντογάν ξέρει πολύ καλά ότι οι επόμενες εκλογές θα είναι κρίσιμες για τον ίδιο και το κόμμα του. Δεν είναι τυχαίο ότι στις 31 του περασμένου Μάρτη η κοινοβουλευτική πλειοψηφία άλλαξε τον εκλογικό νόμο, μειώνοντας το «κατώφλι» εισόδου ενός κόμματος στη Βουλή από το 10% στο 7%. Φοβούνται ότι οι «γκρίζοι λύκοι» του Μπαχτσελί δε θα πιάσουν το 10% και μείωσαν το όριο εισόδου, καθώς ο Μπαχτσελί είναι ο μοναδικός σύμμαχος που έχει απομείνει στον Ερντογάν (η σχέση τους θυμίζει τη σχέση Τσίπρα-Καμμένου την περίοδο 2015-2019).
Η άλλη πλευρά της τουρκικής τακτικής είναι ουσιαστική και όχι προεκλογική. Γνωρίζοντας τον αναβαθμισμένο ρόλο της Τουρκίας ως περιφερειακής δύναμης, εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία, η τουρκική ηγεσία βάζει στο τραπέζι όλα τα ανοιχτά θέματά της, με τη βεβαιότητα πως όσο περισσότερα βάζεις τόσο περισσότερα θα μπορέσεις να πάρεις όταν κάνεις «ταμείο». Τα ελληνοτουρκικά είναι ένα από τα ανοιχτά θέματα της τουρκικής διπλωματίας.
Οπως έχουμε γράψει με άλλη ευκαιρία, πέρα από τη χυδαία εθνικιστική ρητορική του Ερντογάν, τα ζητήματα που εγείρει η τουρκική διπλωματία (τα διατυπώνει ο Τσαβούσογλου, ενώ έχουν υποβληθεί από πέρυσι στον ΟΗΕ με δύο επίσημες επιστολές – Ιούλη και Οκτώβρη του 2021) δεν στερούνται νομικής βάσης. Εντάξει, η αμφισβήτηση της κυριαρχίας της Ελλάδας επί των νησιών του Βορείου Αιγαίου και της Δωδεκανήσου δεν μπορεί να σταθεί. Διατυπώνεται ως εκ περισσού, ως διαπραγματευτικό χαρτί απ’ αυτά που «καίγονται» μόλις αρχίσει οποιαδήποτε διαπραγμάτευση. Αλλα θέματα, όμως, όπως ο ελληνικός εθνικός εναέριος χώρος στα 10 ναυτικά μίλια ή η μετατροπή του Αιγαίου σε ελληνική λίμνη με μια γενική επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια, έχουν ισχυρή νομική βάση, που γίνεται ακόμα πιο ισχυρή λόγω της διεθνούς αναβάθμισης του ρόλου της Τουρκίας στο σύστημα του ΝΑΤΟ και του ιμπεριαλισμού της Δύσης.
Υπάρχουν στελέχη του πάλαι ποτέ σημιτικού μπλοκ που υπενθυμίζουν στην αστική πολιτική ηγεσία της Ελλάδας πως έχασε πολλές ευκαιρίες να πάει στη Χάγη με όλα αυτά τα ζητήματα, «μαζεύοντας» έτσι την Τουρκία εντός του πλαισίου της διεθνούς νομιμότητας, ενώ τώρα γίνεται ανεξέλεγκτη (κατά την άποψή τους πάντα). Ο Π. Ιωακειμίδης έγραψε στα «Νέα»: «Οταν οι ρυθμίσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ελσίνκι (1999) μας προσέφεραν τη δυνατότητα (και φθάσαμε κοντά) για την επίλυση των θεμάτων (εύρος χωρικών υδάτων κ.λπ.) την απεμπολήσαμε (Μάρτιος 2004) γιατί δεν θέλαμε “να πάμε κάποια θέματα στο Διεθνές Δικαστήριο“. Χάσαμε μια πολύτιμη ευκαιρία». Ο ίδιος εισηγείται ως αναγκαία διπλωματική κίνηση «να αναθέσει αμέσως το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης (έπειτα από αίτημα της Ελλάδας) σε ομάδα κρατών “την εκτέλεση αποστολής εκτόνωσης της κρίσης“ όπως προβλέπει η Παρ. 5 του άρθρου 42 (και 44) της Συνθήκης της Λισαβόνας. Η ομάδα αυτή υπό τον Υπατο Εκπρόσωπο θα αναλάβει τον διάλογο με την Αγκυρα καθώς οι διμερείς επαφές έχουν ως γνωστόν καταρρεύσει».
Τέτοιες προτάσεις, φυσικά, δεν πρόκειται να γίνουν δεκτές. Ενας Μητσοτάκης σε ελεύθερη πτώση ούτε που θα διανοούνταν να αναθέσει τα «εθνικά θέματα» σε κάποιο ευρωπαϊκό ad hoc όργανο υπό τον Μπορέλ. Από την άλλη, η ακραία εθνικιστική ρητορική του Ερντογάν μια χαρά βολεύει και τον Μητσοτάκη. Εκλογές έχει μπροστά του και αυτός και ο εθνικισμός μπορεί να δουλέψει αποπροσανατολιστικά (όσο μπορεί, τέλος πάντων να σκεπάσει την τιμή της αμόλυβδης και τους λογαριασμούς του ηλεκτρικού). Κάθε ατάκα του Ερντογάν γίνεται… είδηση στην Ελλάδα. Και συχνά διαστρεβλώνεται, όπως η φράση του ότι «οι Ελληνες θα πάθουν ό,τι έπαθαν οι πρόγονοί τους πριν από 100 χρόνια».
Αυτή η ατάκα δεν υποδηλώνει επιθετικότητα αλλά εθνικιστικό αμυνιτισμό. Διότι πριν από 100 χρόνια ήταν η αστική Ελλάδα που επιτέθηκε σε ό,τι είχε απομείνει από τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ενεργώντας ως το μακρύ χέρι των αγγλογάλλων ιμπεριαλιστών για την καταστολή του αναδυόμενου τουρκικού αστικού εθνικισμού. Η ήττα του ελληνικού στρατού γιορτάζεται ως επέτειος απελευθέρωσης και δημιουργίας του σύγρονου τουρκικού αστικού κράτους. Επομένως, η συγκεκριμένη φράση του Ερντογάν έχει νόημα μόνο στην περίπτωση που υπάρξει επίθεση της Ελλάδας στην Τουρκία και δεν υπονοεί επίθεση της Τουρκίας στην Ελλάδα.
Ο (επίσης σημιτικός) καθηγητής Χ. Ροζάκης, εξπέρ στο Διεθνές Δίκαιο, εκτιμά ότι ο Ερντογάν «δεν θα επιχειρήσει, εν μέσω καλοκαιριού, αλλά και για γενικότερους λόγους, μια αναμέτρηση επί του πεδίου με την Ελλάδα. Οι γενικότεροι λόγοι είναι ότι κι ο ίδιος δεν πιστεύει στην ακρίβεια των ισχυρισμών του. Και θεωρεί ότι μια ένοπλη σύρραξη θα μπορούσε να τον απομονώσει πλήρως από την ΕΕ, για την οποία, παρά τις κινήσεις του, διατηρεί ακόμη ελπίδες, αν όχι ένταξης, τουλάχιστον αναβάθμισης των οικονομικών σχέσεών του με αυτήν» (Τα Νέα, 14.6.2022). Ο Ροζάκης αναφέρει πως, «εάν υπάρξει συνέχεια στο εγχείρημα, πιστεύω ότι αυτό θα περιοριστεί στον διπλωματικό τομέα. Η Τουρκία θα προσπαθήσει να πείσει με τα γνωστά επιχειρήματα τα υπόλοιπα μέρη της Συνθήκης της Λωζάννης για το δίκαιο των επιχειρημάτων της, ούτως ώστε να κινητοποιήσει μια διαδικασία αναστολής ή τερματισμού της σύμφωνα με το άρθρο 60 της Σύμβασης της Βιέννης για το Δίκαιο των Συνθηκών».
Ως νομικός, ο Ροζάκης εκτιμά ότι «η κυριαρχία των νησιών δεν μπορεί να αμφισβητηθεί με το επιχείρημα ότι η Ελλάδα αμφισβήτησε τους όρους αποστρατιωτικοποίησής τους», γι’ αυτό και θεωρεί ότι οποιαδήποτε προσπάθεια της Αγκυρας σ’ αυτή την κατεύθυνση «είναι καταδικασμένη σε αποτυχία, δεδομένης της ισχνής επιχειρηματολογίας της Τουρκίας στα θέματα αυτά». Σωστά ως προς την κυριαρχία στα νησιά, όμως για τα υπόλοιπα ζητήματα (χωρικά ύδατα, εναέριος χώρος, υφαλοκρηπίδα, ΑΟΖ); Ο Ροζάκης είχε ξεσηκώσει σάλο παλαιότερα, όταν υποστήριξε ότι δεν μπορείς να ζητάς ΑΟΖ για το Καστελόριζο ή να επεκτείνεις σε 12 ναυτικά μίλια τα χωρικά ύδατα παντού στο Αιγαίο. Μόνο σαν… προδότης δεν είχε κατηγορηθεί.
Ολοι γνωρίζουν, όμως, πως ο Ροζάκης έχει δίκιο. Γι’ αυτό και ο ελληνικός εθνικισμός αρνείται να καθήσει στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης με τον τουρκικό εθνικισμό για το σύνολο αυτών των ζητημάτων. Τώρα κρατάει «άμυνα», παριστάνει τον ψύχραιμο, στήνει πανηγυρισμούς μεταφράζοντας κάθε δήλωση «ίσων αποστάσεων» από τους ιμπεριαλιστές ηγέτες σαν… «καταδίκη της τουρκικής προκλητικότητας» και περιμένει «καλύτερους καιρούς», όταν για λόγους άσχετους με τα ελληνοτουρκικά η τουρκική πολιτική ηγεσία θα αρχίσει να έχει πάλι προστριβές με τις ιμπεριαλιστικές πρωτεύουσες της Δύσης, οπότε οι «ίσες αποστάσεις» θα μετατραπούν σε… φιλελληνισμό.
Ετσι κυλάει ο χρόνος εδώ και δεκαετίες, Ελλάδα και Τουρκία εξακολουθούν να συναποτελούν τη Νοτιοανατολική Πτέρυγα του ΝΑΤΟ και τους καλύτερους πελάτες των μονοπωλίων των στρατιωτικοβιομηχανικών συμπλεγμάτων των ΗΠΑ, της Γαλλίας, της Γερμανίας. Τα υποζύγια –οι λαοί των δύο χωρών- να ‘ναι καλά για να πληρώνουν τα κέρδη των μονοπωλίων, τα μεσιτικά και τις μίζες όσων συμμετέχουν στα «λόμπι» υπέρ του ενός ή του άλλου οπλικού συστήματος.
