Είναι δυνατόν το ΙΚΑ, ένας φορέας που έχει άμεση σχέση με την υπεράσπιση των συμφερόντων των εργαζόμενων, να κάνει πλάτες στους εργολάβους δουλέμπορους, στους οποίους αναθέτει την καθαριότητα των κτιρίων του σε όλη την Ελλάδα; Οσο κι αν σε μερικούς φανεί παράξενο, ισχύει στο ακέραιο. Το ΙΚΑ όχι μόνο κάνει πλάτες στους δουλέμπορους, αλλά αδιαφορεί για την εφαρμογή της εγκυκλίου Γιακουμάτου, που ζητούσε από τις δημόσιες υπηρεσίες το αυτονόητο: να ελέγχουν τους εργολάβους ως προς την τήρηση της εργατικής νομοθεσίας και των συλλογικών συμβάσεων εργασίας.
Μια πρώτη γεύση για το καθεστώς που επικρατεί στο ΙΚΑ είχαμε πάρει διαβάζοντας μια «εξαιρετικά επείγουσα» εγκύκλιο που είχε σταλεί σε όλες τις υπηρεσίες του ΙΚΑ, στις 15 Απρίλη. Η εγκύκλιος αυτή –που εκδόθηκε ως απάντηση στις καταγγελίες της ΠΕΚΟΠ (και όχι μόνο) για το δουλεμπόριο, μετά την απόπειρα δολοφονίας κατά της Κ. Κούνεβα– υποτίθεται πως σύστηνε στις υπηρεσίες του ΙΚΑ να πραγματοποιούν ελέγχους για το κατά πόσο οι εργολάβοι τηρούν τις υποχρεώσεις τους έναντι της ασφαλιστικής νομοθεσίας. Η τελευταία παράγραφος, όμως, αναφερόταν στο ίδιο το ΙΚΑ, ζητώντας να τηρούνται οι οδηγίες «σχετικά με την απογραφή και τον έλεγχο των επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών καθαρισμού στις μονάδες του Ιδρύματος και παρακαλούμε για την πιστή εφαρμογή του».
Σχολιάζαμε τότε από τις στήλες της «Κ», ότι για να γράφουν αυτά τα πράγματα, σημαίνει ότι και στο ΙΚΑ αλωνίζουν οι δουλέμποροι. Συγκεκριμένα στοιχεία τότε δεν είχαμε, όμως τα πρόσφατα γεγονότα στο ΙΚΑ Μαγνησίας μας πρόσφεραν και τα στοιχεία.
Ο παλιός εργολάβος καθαριότητας έφυγε, αφήνοντας απλήρωτες τις εργαζόμενες, και τη δουλειά πήρε ο θεσσαλονικιός εργολάβος Ζωιόγλου. Το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν να ανακοινώσει στις καθαρίστριες ότι δεν θα εργάζονται με το ωράριο που είχαν πριν, αλλά πολύ λιγότερες ώρες. Το κόλπο είναι γνωστό. Δεν είναι μόνο που ο εργολάβος δεν κολλάει βαρέα και ανθυγιεινά ένσημα (για λιγότερες από 6 ώρες εργασίας την ημέρα). Είναι και που βγάζει όλη τη δουλειά πληρώνοντας λιγότερα. Οι καθαρίστριες συνήθως πιάνουν δουλειά μετά το κλείσιμο των υπηρεσιών. Εξαναγκάζονται, λοιπόν, να δουλέψουν μέχρι να τελειώσει η δουλειά (πέντε και έξι ώρες), ενώ πληρώνονται ανάλογα με τη σύμβαση που έχουν υπογράψει. Ετσι, ο εργολάβος-δουλέμπορος βγάζει κέρδη από την απλήρωτη εργασία τους.
Ο εκβιασμός του Ζωιόγλου στο Βόλο δεν έπιασε. Καθοριστικός παράγοντας γι’ αυτό υπήρξε η δημιουργία του Σωματείου Καθαριστριών Ν. Μαγνησίας, τα μέλη του οποίου αρνήθηκαν να υπογράψουν τις εκβιαστικές συμβάσεις και ξεκίνησαν κινητοποιήσεις, έχοντας και τη στήριξη αρκετών άλλων εργαζόμενων της περιοχής. Ο Ζωιόγλου απέλυσε αμέσως όλο το προσωπικό που είχε προσλάβει και προσπάθησε να προσλάβει απεργοσπάστες. Δεν του πέρασε, όμως, χάρη στην άμεση κινητοποίηση των καθαριστριών και των αλληλέγγυων εργαζόμενων. Ετσι, η διοίκηση του τοπικού ΙΚΑ, αφού είδε ότι ο απεργοσπαστισμός δεν πέρασε, αναγκάστηκε να διώξει τον Ζωιόγλου και να δώσει τη δουλειά στον επόμενο μειοδότη.
Σε ανακοίνωση του Σωματείου Καθαριστριών Ν. Μαγνησίας διαβάσαμε τα εξής: «Συναδέλφισσες καθαρίστριες, νικήσαμε! Σήμερα, όλες οι καθαρίστριες του ΙΚΑ επαναπροσλήφθηκαν, με μια ενδιάμεση συμφωνία με το νέο εργολάβο. Οι ώρες μας δεν ήρθαν σε αυτές που δουλεύαμε αλλά και δεν έμειναν σε αυτές με του Ζωιόγλου. Η διοίκηση του ΙΚΑ μας υποσχέθηκε ότι θα εγκρίνει συμπληρωματικό ποσό προκειμένου οι ώρες μας να επανέλθουν σε αυτές του τελευταίου εργολάβου, που ακόμα μας χρωστάει τα μεροκάματά μας. Αυτό και μόνο δείχνει την αδικία που συμβαίνει σε όλες τις εργολαβικές συμβάσεις όταν δεν καλύπτουν ούτε καν το εργατικό κόστος, με αποτέλεσμα είτε τη κλοπή των μισθών μας, είτε τη μείωση των ωρών εργασίας μας».
Η συμβιβαστική αυτή συμφωνία δεν προσφέρεται, βέβαια, για πανηγυρισμούς, δεδομένου ότι όσες καθαρίστριες εργάζονταν τετράωρο παραμένουν στο ίδιο ωράριο, ενώ όσες εργάζονταν εξάωρο και πεντάωρο θα εργάζονται μια ώρα λιγότερο (αυτό σημαίνει ότι οι πρώην εξαωρίτισσες δεν θα κολλούν βαρέα). Πώς είναι δυνατόν, όμως, η διοίκηση του ΙΚΑ να υπόσχεται πως θα εγκρίνει συμπληρωματικό ποσό ώστε οι ώρες να επανέλθουν σ’ αυτές που εργάζονταν πριν οι καθαρίστριες; Είναι δυνατόν να γίνεται ανατολίτικο παζάρι με τις συμβάσεις και τα ωράρια που προβλέπουν;
Η εγκύκλιος Γιακουμάτου, της 8.5.2006, εφιστούσε την προσοχή των δημόσιων υπηρεσιών στις συμβάσεις που καταρτίζουν με εργολάβους καθαριότητας και σεκιούριτι. Αναφέρει: «Στο κείμενο των συμβάσεων που συνάπτουν οι υπηρεσίες του Δημοσίου τόσο με εταιρίες security όσο και με τα συνεργεία καθαριότητας των δημοσίων κτιρίων να περιληφθεί ως βασικός όρος “η υποχρέωση της αναδόχου εταιρίας για την απαρέγκλιτη τήρηση των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας, δηλαδή, καταβολή των νομίμων αποδοχών, οι οποίες σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να είναι κατώτερες των προβλεπομένων από την οικεία (κλαδική) ΣΣΕ, τήρηση του νόμιμου ωραρίου, ασφαλιστική κάλυψη, όροι υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων κ.λπ.”».
Το περιεχόμενο αυτής της εγκυκλίου επιβάλλει να καταρτίζονται οι συμβάσεις καθαριότητας σε τρόπο ώστε να μπορεί να γίνεται έλεγχος (άλλο τι γίνεται στην πράξη). Δηλαδή, η σύμβαση οφείλει να αναφέρει αναλυτικά τον αριθμό των εργαζόμενων που θα απασχοληθούν και το ωράριο εργασίας τους. Επομένως, από την περίπτωση του Ζωιόγλου ακόμη έπρεπε να είναι καθορισμένος ο αριθμός των καθαριστριών του ΙΚΑ Μαγνησίας και το ωράριό τους. Δεν ήταν, όμως. Το ίδιο δεν ήταν και στη σύμβαση με τον επόμενο στη σειρά εργολάβο. Γι’ αυτό και έγινε συμφωνία για εργασία με λιγότερες ώρες απ’ αυτές που εργάζονταν αρχικά οι καθαρίστριες. Γι’ αυτό η διοίκηση του ΙΚΑ Μαγνησίας υπόσχεται ότι θα εγκρίνει συμπληρωματικό κονδύλι (προς τον εργολάβο, φυσικά), για να απασχολη- θούν οι καθαρίστριες με το ωράριο που είχαν παλιά. Εχουμε την απορία, όμως, με ποια διαδικασία θα γίνει αυτό, δεδομένου ότι υπάρχει μια σύμβαση υπογεγραμμένη. Νομίζουμε ότι αυτή η υπόσχεση είναι καθαρά παρελκυστική και δεν πρόκειται να τηρηθεί.
Ξεκινώντας από τα γεγονότα του Βόλου, αρχίσαμε να ψάχνουμε. Το ρεπορτάζ αποκάλυψε ότι στο ΙΚΑ υπογράφονται συμβάσεις που ενδιαφέρονται μόνο για τη χαμηλότερη προσφορά, αδιαφορώντας για τα δικαιώματα των εργαζόμενων. Ο διοικητής του ΙΚΑ δεν έχει εκδώσει εγκύκλιο που να υποχρεώνει τους διευθυντές των υποκαταστημάτων και των επιτροπών προμηθειών και συμβάσεων να συνάπτουν συμβάσεις στις οποίες να αναφέρονται ο αριθμός των εργαζόμενων και τα ωράρια. Ετσι, τη δουλειά παίρνει ο δουλέμπορος που δίνει τη χαμηλότερη προσφορά, ο οποίος στη συνέχεια στύβει τους εργαζόμενους, με τις πλάτες του ΙΚΑ που κάνει τα στραβά μάτια. Η ειρωνία είναι πως στην εγκύκλιο της 15ης Απρίλη, στην οποία αναφερθήκαμε παραπάνω, αναφέρονται τα εξής προς τις ελεγκτικές υπηρεσίες του ΙΚΑ: «Εφιστούμε την προσοχή σας στους ειδικούς όρους των Συμβάσεων (αναγκαίος αριθμός εργαζομένων, ωράριο, ημέρες εργασίας απασχολούμενων κ.λπ.)». Δηλαδή, εφιστούν την προσοχή σε κάτι που το ίδιο το ΙΚΑ δεν εφαρμόζει στις συμβάσεις που υπογράφει με εργολάβους! Μιλάμε, δηλαδή, για αισχρό εμπαιγμό.
Την περασμένη Τετάρτη, για να ολοκληρώσουμε το ρεπορτάζ, ζητήσαμε συνάντηση με το διοικητή του ΙΚΑ. Επειδή –όπως μας είπαν– ήταν απασχολημένος, μας παρέπεμψε στον γενικό διευθυντή Ασφαλιστικών Υπηρεσιών Δ. Αβελλά, υπόψη του οποίου θέσαμε τα στοιχεία του ρεπορτάζ. Επειδή μας δήλωσε αναρμοδιότητα ως προς τις συμβάσεις, του ζητήσαμε να ενημερώσει το διοικητή του ΙΚΑ από τον οποίο περιμένουμε απαντήσεις.
