Στο πλαίσιο της επιδιόρθωσης του στραπατσαρισμένου πολιτικού του προφίλ, μετά την ψήφιση του αντεργατικού εκτρώματος και λίγο πριν από την ψήφιση του αντιασφαλιστικού εκτρώματος, ο Χατζηδάκης είπε να παρατήσει προς στιγμήν τις επισκέψεις σε προνοιακές δομές (εκεί που φωτογραφίστηκε κρατώντας μια σκούπα σαν να κρατάει στέκα μπιλιάρδου!) και να κάνει και μια… αμιγώς εργατική εκδήλωση.
Παρήγγειλε και του έφτιαξαν, λοιπόν, μια διαδικτυακή ημερίδα με το βαρύγδουπο τίτλο «Διαχείριση και πρόληψη των Μυοσκελετικών Παθήσεων που σχετίζονται με την εργασία». Διοργανωτές ήταν η Γενική Διεύθυνση Εργασιακών Σχέσεων, Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία και ένταξης στην Εργασία του Υπουργείου Εργασίας (ο Χατζηδάκης δηλαδή) και ο πάντα διαθέσιμος ως τσόντα ΕΟΔΥ.
Εκεί, λοιπόν, ο Χατζηδάκης –όπως μας ενημέρωσε Δελτίο Τύπου του υπουργείου του- ξεκίνησε με μια πομπώδη παπάρα που θα έκανε και τα τσιμέντα να δακρύσουν από το γέλιο: «Το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων και η κυβέρνηση με μια σειρά πρωτοβουλιών που έχουν αναλάβει, αποδεικνύουν πως το θέμα της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία είναι για εμάς μία βασική προτεραιότητα».
Οταν, όμως, ήρθε η ώρα να μπει σε ζητήματα ουσίας, απέδειξε πως τον νεοφιλελεύθερο κι αν τον πλένεις το σαπούνι σου χαλάς. «Το θέμα της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία είναι ένα θέμα στο οποίο μπορούν να βρουν κοινούς παρονομαστές οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι. Οι εργαζόμενοι γιατί είναι θύματα του προβλήματος, αλλά και οι επιχειρήσεις γιατί χάνουν πολύτιμους συνεργάτες και ζημιώνονται ποικιλοτρόπως από αυτό», είπε, χωρίς καν να συνειδητοποιεί τι μπούρδα εξεστόμισε.
Για μια καπιταλιστική επιχείρηση, η έννοια «πολύτιμος συνεργάτης» προσωποποιείται σε μια χούφτα διευθυντικά στελέχη, τα οποία ασφαλώς δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα υγιεινής και ασφάλειας στην εργασία. Αυτά τα στελέχη ασκούν διευθυντικό έργο και είναι υπεύθυνα για τα προβλήματα υγιεινής και ασφάλειας στην εργασία, που αντιμετωπίζει η μάζα των εργατών της επιχείρησης (είτε είναι εργάτες στην παραγωγή είτε απλοί υπάλληλοι στα γραφεία).
Αυτή η μάζα των εργατών δεν αντιμετωπίζεται ως «πολύτιμοι συνεργάτες», αλλά ως «ομιλούσες μηχανές». Η υγεία και η ασφάλειά τους στην εργασία είναι παραμετροποιημένη, ώστε να μην αντιβαίνει το στόχο της λειτουργίας μιας καπιταλιστικής επιχείρησης, την αποκόμιση του υψηλότερου δυνατού ποσοστού υπεραξίας.
Δεν πρόκειται για κάποια έμφυτη κακία των καπιταλιστών, αλλά για τυπικό αποτέλεσμα της λειτουργίας της καπιταλιστικής παραγωγής. Για παράδειγμα, οι εργάτες γραφείου θα πρέπει να κάνουν συχνά διαλείμματα, ώστε να μην αποκτήσουν μυοσκελετικά προβλήματα. Ξέρετε καμιά καπιταλιστική επιχείρηση που θα τους δώσει τέτοιο δικαίωμα; Οι εργάτες στην παραγωγή πρέπει να περιορίζουν τη νόρμα εργασίας έτσι που να προστατεύεται η σωματική και ψυχική τους υγεία. Ξέρετε καμιά καπιταλιστική επιχείρηση που να μη βάζει τους επιστάτες να απαιτούν ολοένα και περισσότερη παραγωγή, δηλαδή πύκνωση του χρόνου εργασίας και εντατικοποίηση της εργασίας;
Από τότε που έχει αρχίσει η μηχανική παραγωγή, ολόκληροι επιστημονικοί κλάδοι ασχολούνται με τη σχεδίαση νέων μηχανών, οι οποίες οδηγούν σε μεγέθυνση του εντατικού μεγέθους της εργασίας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη φθορά του εργάτη ως βιολογικού όντος. Ο καπιταλιστής, όμως, αδιαφορεί γι’ αυτό, διότι μπορεί εύκολα να αντικαταστήσει τον ασθενή ή αδύναμο εργάτη με κάποιον άλλο που θα μπορεί να ανταποκριθεί στην εντατικοποίηση της εργασίας που απαιτούν οι μηχανές και η οργάνωση της παραγωγής.
Υπάρχει, φυσικά, εδώ ένα τεράστιο ηθικό ζήτημα. Αυτό, όμως, είναι παράγωγο των καπιταλιστικών σχέσεων στην παραγωγή, που είναι σχέσεις εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, σχέσεις κλοπής ενός τμήματος της εργασίας που παρέχει ο εργάτης (αυτού που ονομάζεται υπεραξία). Ενα σύστημα εξ ορισμού ανήθικο (αφού στηρίζεται στην κλοπή εργασίας) είναι λογικό να παράγει επιμέρους ανηθικότητες, μεταξύ των οποίων είναι και η φθορά της υγείας των εργατών και οι συνεχείς κίνδυνοι για την ασφάλειά τους.
Τα γράφουμε όσο γίνεται πιο απλά, χωρίς να υπεισέλθουμε σε επιστημονική ανάλυση, η οποία πάντως είναι διαθέσιμη για όποιον/α επιθυμεί να εμβαθύνει. Ο Καρλ Μαρξ στο «Κεφάλαιο», τη μεγαλοφυή αυτή επιστημονική ανατομία του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, έχει ασχοληθεί εν εκτάσει μ’ αυτά τα ζητήματα. Μια εξειδικευμένη μελέτη για τα ζητήματα υγιεινής και ασφάλειας στην εργασία έχει δημοσιευτεί στη Μαρξιστική Λενινιστική Επιθεώρηση (ΜΑΛΕΠ), τεύχος 3.
Εκείνο που πρέπει να σημειωθεί είναι πως δεν υπάρχει «κοινός παρονομαστής» καπιταλιστών και εργατών, όπως λέει ο πολιτικά γελοίος Χατζηδάκης, ο οποίος, αφού πρώτα ντύθηκε… σούπερμαν των ιδιωτικοποιήσεων, τώρα φορά καλογερίστικο ράσο (πάντα καρνάβαλος) και διακηρύσσει ότι «είναι προπάντων θέμα συνείδησης και πρέπει να προτάξουμε την υγεία και ασφάλεια στην εργασία παίρνοντας αντίστοιχες πρωτοβουλίες»!
Τα ζητήματα υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας αποτελούν διακυβεύματα της ταξικής πάλης ανάμεσα στην εργατική τάξη και τους καπιταλιστές. Ο,τι κερδήθηκε σ’ αυτόν τον τομέα κερδήθηκε με αγώνες ενάντια στις στοχεύσεις των καπιταλιστών. Οσο για την κρατική παρέμβαση, αυτή έχει να κάνει μόνο με τη δημοσιονομική πτυχή του θέματος, την οποία με κυνισμό περιγράφει ο Χατζηδάκης: «Πέρα από το πρόβλημα σε καθαρά ανθρώπινο επίπεδο, που είναι και το πιο βασικό, τα προβλήματα υγείας που σχετίζονται με την εργασία έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια του 4-6% του ΑΕΠ για τις περισσότερες χώρες. Μάλιστα έρευνες έχουν δείξει πως η ανάληψη πρωτοβουλιών σχετικών με την υγεία στους χώρους εργασίας έχει βοηθήσει στην μείωση της απουσίας των εργαζομένων λόγω άδειας ασθενείας κατά 27%, και κατά 26% στο κόστος της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης για τις επιχειρήσεις».
Το κράτος παρεμβαίνει για δημοσιονομικούς και μόνο λόγους: για να μην πληρώνουν επιδότηση ασθένειας και αναπηρικές συντάξεις τα ασφαλιστικά ταμεία. Κι αυτά λεφτά των εργατών είναι, φυσικά, όμως τα αστικά κράτη τα σφετερίζονται και τα εντάσσουν στη δημοσιονομική τους πολιτική. Αυτές οι παρεμβάσεις, όμως, έχουν κατά κανόνα το χαρακτήρα ευχολόγιου και εκτείνονται μέχρι το όριο που θέτουν οι ανάγκες της καπιταλιστικής παραγωγής.
Οι εργάτες τρεις τρόπους έχουν για να μειώσουν τη φθορά της υγείας τους. Πρώτο, να αντισταθούν στην εντατικοποίηση της εργασίας. Αυτό είναι το πιο δύσκολο και το πιο ασταθές, γιατί αναπτύσσεται στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης επιχείρησης και προσκρούει συνεχώς στις νόρμες που επιβάλλει η οργάνωση της παραγωγής. Δεύτερο, τη γενική μείωση του ωράριου εργασίας. Τρίτο, τη μείωση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης. Τα δύο τελευταία προϋποθέτουν πάλη τάξης προς τάξη. Η εργατική τάξη αγωνίζεται ενάντια στην τάξη των καπιταλιστών, η οποία εκπροσωπείται ως τάξη από το κράτος της.
Η τάση στο σύγχρονο καπιταλιστικό κόσμο είναι η αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης (δε θ’ αργήσει η στιγμή που –στο όνομα της «γήρανσης του πληθυσμού» και της «βιωσιμότητας των Ταμείων»- θα ζητήσουν να πάει το όριο συνταξιοδότησης στα 70 χρόνια). Και βέβαια, τάση είναι και η αύξηση των ωρών εργασίας ώστε να διευκολύνεται η αποκόμιση απόλυτης υπεραξίας από τους καπιταλιστές. Η περιβόητη διευθέτηση του χρόνου εργασίας, στην οποία ο Χατζηδάκης έδωσε νέα ώθηση με το αντεργατικό του έκτρωμα, συντείνει στην πιο γρήγορη μυϊκή και πνευματική φθορά των εργατών, γιατί η φθορά από το 10ωρο και το 12ωρο δεν αποκαθίσταται με λιγότερες ώρες εργασίας μια άλλη περίοδο (ο άνθρωπος δεν είναι μπαταρία). Ο Χατζηδάκης, όμως, την παρουσίασε σαν… δώρο στους εργάτες!
