Ολη η ουσία του νέου ασφαλιστικού συστήματος βρίσκεται στον πίνακα που δημοσιεύουμε στη βάση αυτής της σελίδας. Σ’ αυτόν τον πίνακα φαίνεται η μετατροπή της Κοινωνικής Ασφάλισης σε ιδιωτική και μάλιστα του αισχίστου είδους.
Επειδή στο προηγούμενο φύλλο της «Κ» ήμασταν αναγκασμένοι να αναπτύξουμε συνοπτικά τις βασικές πτυχές του νέου ασφαλιστικού, επανερχόμαστε με τον πίνακα, ο οποίος έχει ήδη δημοσιευτεί στο έκτακτο φύλλο της «Κ» για το οποίο γράφουμε σε διπλανή στήλη.
Από τον πίνακα μπορούμε να καταλάβουμε πώς θα υπολογίζεται η λεγόμενη αναλογική ή ανταποδοτική σύνταξη, η οποία θα είναι η μόνη σύνταξη που θα παίρνει ένας ασφαλισμένος. Αν δεν έχει άλλους οικογενειακούς πόρους (αυτά είναι τα περιβόητα εισοδηματικά κριτήρια) και αν η αναλογική σύνταξη είναι κάτω από τα 15 ημερομίσθια ανειδίκευτου εργάτη (αυτή είναι η νέα βάση που ορίζεται από το προσχέδιο Λοβέρδου), τότε θα παίρνει και ένα κομμάτι της προνοιακής (βασικής) σύνταξης, για να φτάσει τη βάση των 15 βασικών ημερομισθίων.
Το ύψος της σύνταξης για κάθε συνταξιούχο καθορίζεται από ένα γινόμενο. Πολλαπλασιάζονται οι συντάξιμες αποδοχές επί το ποσοστό αναπλήρωσης.
Οι συντάξιμες αποδοχές είναι ένα είδος τεκμαρτής σύνταξης. Παλιότερα, ως συντάξιμες αποδοχές λογίζονταν ο τελευταίος μισθός. Μετά, ορίστηκε ο μέσος όρος της τελευταίας διετίας. Με τις αντιασφαλιστικές αλλαγές της κυβέρνησης Μητσοτάκη το 1990-92, ως συντάξιμες αποδοχές ορίστηκε ο μέσος όρος της τελευταίας πενταετίας (αυτό ισχύει μέχρι σήμερα). Οπως βλέπουμε, τάση των κυβερνήσεων είναι να διευρύνουν συνεχώς τη βάση υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών, να την απλώνουν σε περισσότερα χρόνια, ώστε το τελικό ύψος να βγαίνει συνεχώς μικρότερο. Με το νέο σύστημα, οι συντάξιμες αποδοχές θα είναι ο μέσος όρος όλου του εργασιακού βίου! Καταλαβαίνετε πόσο κάτω θα πέσει το ποσό.
Με βάση τις συντάξιμες αποδοχές υπολογίζεται το τεκμαρτό ημερομίσθιο και ο ασφαλισμένος κατατάσσεται σε μια ασφαλιστική κλάση. Από το συνδυασμό ασφαλιστικής κλάσης και αριθμού ενσήμων προκύπτει το ποσοστό αναπλήρωσης. Στον πίνακα, λοιπόν, συγκρίνουμε τα ποσοστά αναπλήρωσης που θεσπίζονται για τις 12 κλάσεις του νέου συστήματος, με τα ποσοστά αναπλήρωσης που ισχύουν σήμερα στο ΙΚΑ (έχουμε κάνει αντιστοίχηση στις κλάσεις).
Μια ματιά αρκεί για να καταλάβετε τι γίνεται. Τα ποσοστά αναπλήρωσης υποτριπλασιάζονται σε όλες τις κατηγορίες. Εστιάστε την προσοχή σας στις τρεις πρώτες κλάσεις, γιατί σ’ αυτές θα συνωστίζεται η συντριπτική πλειοψηφία των μισθωτών ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Μη σας μπερδέψουν τα χαμηλά νούμερα. Μιλάμε για κλάσεις που καθορίζονται με το μέσο όρο των αποδοχών ολόκληρου του εργασιακού βίου. Επομένως, οι συντάξιμες αποδοχές θα είναι πολύ χαμηλές.
Τι βλέπουμε, λοιπόν; Βλέπουμε ότι και οι δυο παράγοντες του γινομένου –συντάξιμες αποδοχές και ποσοστό αναπλήρωσης– πέφτουν κατακόρυφα. Αρα, η σύνταξη θα είναι εξευτελιστική. Με μια ματιά, μπορεί να καταλάβει κάποιος εμπειρικά, ότι η αναλογική σύνταξη μετά βίας θα φτάνει στο 1/4 της σημερινής σύνταξης.
Από τον πίνακα παρατηρού-με και κάτι ακόμη. Κάτι που δείχνει το στυγνά ταξικό χαρακτήρα αυτού του αντιασφαλιστικού εκτρώματος. Με βάση την έως τώρα κρατούσα λογική της Κοινωνικής Ασφάλισης, που περιείχε στοιχεία αλληλεγγύης ανάμεσα στους εργαζόμενους, το ποσοστό αναπλήρωσης ήταν μεγαλύτερο στις χαμηλότερες κλάσεις και μειωνόταν όσο ανεβαίναμε. Ετσι, αλάφραινε λίγο η (δεδομένη) ληστεία του συστήματος για τους χαμηλόμισθους εργαζόμενους, σε σχέση με τους υψηλόμισθους. Στο προσχέδιο, αυτή η λογική ανατρέπεται πλήρως. Οσο αυξάνεται η κλάση, τόσο αυξάνεται και το ποσοστό αναπλήρωσης. Προσέξτε τον πίνακα και θα το διαπιστώσετε.
Ας πάρουμε ένα παράδειγμα. Στο ισχύον σύστημα, εργαζόμενος με 30 χρόνια δουλειάς, που ανήκει στη χαμηλότερη κλάση, έχει ποσοστό αναπλήρωσης 60,5%, ενώ με τα ίδια χρόνια στην ψηλότερη κλάση έχει ποσοστό αναπλήρωσης 57,5%. Με το νέο σύστημα, εργαζόμενος με 30 χρόνια δουλειάς, που ανήκει στη χαμηλότερη κλάση, θα έχει ποσοστό αναπλήρωσης 21,90%, ενώ με τα ίδια χρόνια δουλειάς στην ανώτερη κλάση θα έχει ποσοστό αναπλήρωσης 45,75%. Ενώ πριν επικρατούσε μια αναδιανεμητική λογική στο εσωτερικό του συστήματος (οι υψηλόμισθοι συνέδραμαν τους χαμηλόμισθους), πλέον επικρατεί η σκληρή κεφαλαιοποιητική λογική (όσο πιο υψηλόμισθος τόσο περισσότερο αποδίδουν οι ασφαλιστικές εισφορές σου). Είναι ακριβώς η λογική που επικρατεί στο τραπεζικό σύστημα: ο μικροκαταθέτης υποχρεώνεται σε αρνητικά πραγματικά επιτόκια, ενώ ο μεγαλοκαταθέτης διαπραγματεύεται τα υψηλότερα δυνατά επιτόκια. Ετσι, κάθε στοιχείο συλλογικότητας εξαφανίζεται και η ασφάλιση μετατρέπεται σε καθαρά ατομική υπόθεση. Γι’ αυτό υποστηρίζουμε ότι πλέον δεν θα μπορούμε να μιλάμε για Κοινωνική Ασφάλιση.
Ακόμα και τεχνοκράτες με αστική λογική αναφέρονται σ’ αυτή τη ρύθμιση με αρνητικό τρόπο. Για παράδειγμα, ο πρόεδρος της Ενωσης Αναλογιστών και διευθύνων σύμβουλος της Hewitt στην Ελλάδα, Π. Ζαμπέλης, δήλωσε στον «Επενδυτή» του περασμένου Σαββάτου, ότι η αναλογική σύνταξη δείχνει να είναι πιο ανταποδοτική για τους υψηλόμισθους εργαζόμενους απ’ ό,τι για τους χαμηλόμισθους. «Για κάθε ένα ευρώ εισφορών, ο υψηλόμισθος παίρνει διπλάσια σύνταξη απ’ ό,τι ο χαμηλόμισθος για το ίδιο ευρώ»! Αυτή είναι η κοινωνική δικαιοσύνη, για την οποία καμαρώνουν ο Λοβέρδος, ο Παπακωνσταντίνου, ο Παπανδρέου και τ’ άλλα μέλη της δωσιλογικής κυβέρνησης.
Μιλάμε, λοιπόν, για μια σύνταξη εξευτελιστικού επιπέδου. Η οποία θα γίνεται ολοένα και πιο εξευτελιστική. Ιδού γιατί. Καταρχάς, το κράτος δεν εγγυάται την αναλογική σύνταξη, όπως γίνεται σήμερα με όλες τις συντάξεις. Με ύφος χιλίων δικτατόρων, ο Λοβέρδος δήλωσε παρουσιάζοντας το προσχέδιό του: «Οι λογικές των εγγυήσεων του τίποτα, είναι λογικές νεκρές πια. Ελαβαν τέλος» (10.5.2001). Δεύτερο, οι άθλιες αναλογικές συντάξεις θα αναπροσαρμόζονται με κοινή απόφαση των υπουργών Οικονομικών και Εργασίας «ανάλογα με την ποσοστιαία μεταβολή του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, του Ακαθαρίστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ) και σε συνάρτηση με τις οικονομικές δυνατότητες των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης». Ρώτησε δημοσιογράφος: «Κύριε υπουργέ ρωτάω, η αναπροσαρμογή θα μπορεί να είναι και προς τα κάτω;». Η απάντηση του Λοβέρδου τα είπε όλα: «Είπαμε η αναπροσαρμογή είναι αναπροσαρμογή και αφορά τις επιλογές των φορέων κοινωνικής ασφάλισης».
Ποια είναι η κατάσταση των Ταμείων; Τα αποθεματικά τους τα έχουν κατακλέψει. Η ανεργία αυξάνεται και θα αυξάνεται αλματωδώς τα επόμενα χρόνια, λόγω της βαθιάς «ύφεσης», με αποτέλεσμα στο σύστημα να μπαίνουν λιγότερα έσοδα. Οι εργασιακές σχέσεις γίνονται ολοένα και πιο «ελαστικές», με αποτέλεσμα επίσης να μειώνεται ο μέσος όρος ασφαλιστικών εισφορών ανά εργαζόμενο. Αρκεί να σκεφτού-με πόσα λεφτά θα χαθούν από την Ασφάλιση με τη δυνατότητα να προσλαμβάνονται νέοι και άνεργοι με το 80% του βασικού (αν αυτό τηρείται, γιατί στην πράξη τα πράγματα θα είναι χειρότερα). Το κράτος μειώνει την απασχόληση στο Δημόσιο με το δόγμα «1 πρόσληψη για κάθε 5 αποχωρήσεις». Τα φέσια προς τα Ταμεία θα πολλαπλασιαστούν (ας αναλογιστούμε μόνο τα λουκέτα που θα μπουν σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες απασχολούν μεγάλο τμήμα του εργατικού δυναμικού στην Ελλάδα). Αρα, και αυτή η άθλια αναλογική σύνταξη θα γίνεται πιο άθλια χρόνο με το χρόνο, με το επιχείρημα ότι το ασφαλιστικό σύστημα δεν βγαίνει.
Ουδείς άθιχτος
Δεν υπάρχει εργαζόμενος που να μη θιγεί από το νέο σύστημα, ανεξάρτητα από την κατηγορία στην οποία ανήκει (γιατί πάλι έχουμε κατηγοριοποίηση).
♦ Οσοι μπήκαν ή θα μπουν στη δουλειά μέχρι 31.12.2012 και συνταξιοδοτούνται μέχρι 31.12.2017. Ως τώρα οι συντάξιμες αποδοχές τους θα υπολογίζονταν με βάση την πενταετία 1.1.2013 – 31.12. 2017. Τώρα, η βάση υπολογισμού επεκτείνεται, γιατί εισάγονται δύο πενταετίες. Μία με το παλιό σύστημα (1.1. 2008 – 31.12. 2012) και μία με το νέο (1.1. 2013 – 31.12.2017).
Το πρώτο κομμάτι της σύνταξης (με το παλιό σύστημα) δεν θα υπολογιστεί με όσα ισχύουν σήμερα, αλλά με όσα θα ισχύουν κατά το χρόνο συνταξιοδότησης «και όπως προβλέπονται για κάθε φορέα κύριας ασφάλισης ή το Δημόσιο από γενικές ή καταστατικές διατάξεις που εξακολουθούν να ισχύουν». Τι θα ισχύει την εποχή που θα βγουν στη σύνταξη; Λέτε να μείνει ανέγγιχτο το καθεστώς; Ακόμη και σ’ αυτό το θέμα η κυβέρνηση δεν παίζει με ανοιχτά χαρτιά.
Σε ότι αφορά το δεύτερο κομμάτι της σύνταξης (1.1.2013 – 31.12.2017), τα ποσοστά αναπλήρωσης στο δημόσιο θα ήταν (βάσει του νόμου Ρέππα) 2,11%, 2,08%, 2,06%, 2,03%, 2%, για κάθε χρόνο. Ο Λοβέρδος τα μειώνει κατευθείαν σε 2% από τον πρώτο χρόνο, για να μειωθεί η σύνταξη και σ’ αυτή την κατηγορία ασφαλισμένων. Στο ΙΚΑ, το ποσοστό αναπλήρωσης γι’ αυτή την περίοδο θα ήταν, με βάση το ισχύον καθεστώς, πάνω από 2% (έφτανε μέχρι 2,5%, ανάλογα με την ασφαλιστική κλάση). Ο Λοβέρδος επίσης το κατεβάζει και στο ΙΚΑ κατευθείαν στο 2%, για να προκαλέσει απώλειες σύνταξης και σ’ αυτούς τους συνταξιούχους.
♦ Οσοι μπήκαν ή θα μπουν στη δουλειά μέχρι 31.12.2012 και συνταξιοδοτούνται από 1.1.2018 και μετά. Για το πρώτο τμήμα της σύνταξής τους (έως 31.12.2012) ισχύουν όσα αναφέραμε για την προηγούμενη κατηγορία. Για το επόμενο κομμάτι της σύνταξής τους (από 1.1.2013 και μετά) τα ποσοστά αναπλήρωσης πετσοκόβονται. Δηλαδή, μειώνονται σύμφωνα με τον πίνακα των νέων ποσοστών αναπλήρωσης που δημοσιεύουμε. Για παράδειγμα, για ασφαλισμένους στις τέσσερις πρώτες νέες κλάσεις (συντάξιμες αποδοχές μέχρι και 1.400 ευρώ), το ποσοστό αναπλήρωσης για τα πρώτα 15 χρόνια πέφτει σε 0,7% το χρόνο (10,50 συνολικά)!!! Ευνόητο είναι πως όσο περισσότερα χρόνια θα έχει κάποιος στο καινούργιο σύστημα τόσο περισσότερα θα χάσει στη σύνταξή του.
♦ Οσοι ασφαλιστούν μετά την 1.1.2013 θα την έχουν βάψει εντελώς, αφού θα ανήκουν εξ ολοκλήρου στο νέο σύστημα. Οι σημερινοί εργαζόμενοι πρέπει να σκεφτούν πως αν δεν ξεσηκωθούν, θα έχουν πουλήσει τα παιδιά τους.
