Η γενική γραμματέας του υπουργείου Εργασίας Στρατινάκη είναι υπότροπος στη έκδοση εφαρμοστικών εγκυκλίων αντεργατικών νόμων που εισάγουν και πρόσθετες φιλοκαπιταλιστικές διατάξεις
Η Στρατινάκη δεν έγινε τώρα στη κυβέρνηση του Μητσοτάκη γενική γραμματέας του υπουργείου Εργασίας. Υπήρξε γενική γραμματέας και την περίοδο από 18-3-2011 έως 17-3-2015 επί κυβερνήσεων Γ. Παπανδρέου, Λ. Παπαδήμου, Σαμαροβενιζέλων και ΣΥΡΙΖΑ.
Δεν είναι η πρώτη φορά που όταν εκδίδει εφαρμοστικές εγκυκλίους αντεργατικών νόμων-εκτρωμάτων συμπεριλαμβάνει διατάξεις που δεν προβλέπονται σε αυτούς. Προφανώς η Στρατινάκη δεν λειτουργεί πρωτοβουλιακά. Εχει την παρότρυνση και την έγκριση της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου του κεφαλαίου (κατ’ ευφημισμόν Εργασίας).
Θυμίζουμε ότι το ξεχαρβάλωμα των εργασιακών σχέσεων με την κακόφημη διευθέτηση του χρόνου εργασίας άρχισε με το νόμο 1892/1990 που είχε ψηφιστεί από την κυβέρνηση του πατέρα του σημερινού πρωθυπουργού.
Με το άρθρο 41 αυτού του νόμου, που ισχύει σήμερα μετά από πολλές αλλαγές από τις κυβερνήσεις που διαδέχτηκαν την κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη, προβλεπόταν ότι για τρεις μήνες το χρόνο ο καπιταλιστής- εργοδότης θα μπορεί να αυξάνει τόσο τον ημερήσιο όσο και τον εβδομαδιαίο χρόνο εργασίας πέρα από το οκτάωρο και το σαραντάωρο για τρεις μήνες το χρόνο και για το επόμενο τρίμηνο είτε να μειώνει τον ημερήσιο και τον εβδομαδιαίο χρόνο εργασίας είτε να χορηγεί άδειες. Στην πράξη οι καπιταλιστές χορηγούσαν άδειες, προκειμένου να καλυφθούν οι επιπλέον ώρες που δούλευαν οι εργάτες στις περιόδους που υπήρχε φόρτος παραγγελιών.
Αυτές οι αυξομειώσεις διαρκούσαν έξι μήνες το χρόνο. Ο Χατζηδάκης δεν τόλμησε στο αντεργατικό έκτρωμά του, τον νόμο 4808, να εισάγει διάταξη σύμφωνα με την οποία οι καπιταλιστές μπορούν να παραβιάζουν το οκτάωρο και σαραντάωρο για έξι μήνες το χρόνο, τροποποιώντας το άρθρο 41 του νόμου 1892/1990 (για την κακόφημη διευθέτηση του χρόνου εργασίας). Να θυμίσουμε ότι οι καπιταλιστές έχουν δύο ακόμη θεσμοθετημένα όπλα, με τα οποία ξεχαρβαλώνουν τις εργασιακές σχέσεις. Τη μερική απασχόληση και τη λεγόμενη εκ περιτροπής εργασία που μπορούν να την εφαρμόζουν για οκτώ μήνες το χρόνο.
Στην εφαρμοστική εγκύκλιο του αντεργατικού νόμου 4808, όσον αφορά τα άρθρα 55 έως και 67, η Στρατινάκη έκανε το νομικό σάλτο να αυξήσει το διάστημα της διευθέτησης του χρόνου εργασίας από τρεις σε έξι μήνες το χρόνο.
Ισχυρίζεται ψευδώς δύο φορές στην εγκύκλιό της, όταν αναλύει τα άρθρα 55 και 59 του αντεργατικού εκτρώματος του Χατζηδάκη, ότι δήθεν στο άρθρο 41 του νόμου 1892/1990 προβλέπεται εναλλακτικά και η δυνατότητα για την υπέρβαση-παραβίαση του οκτάωρου και σαραντάωρου για έξι μήνες το χρόνο.
Προς επιβεβαίωση του ισχυρισμού μας παραθέτουμε τόσο το σχετικό εδάφιο του άρθρου 41, όσο και την ερμηνεία της Στρατινάκη (οι εμφάσεις δικές μας).
Αρθρο 41 νόμου 1892
1.α. Σε επιχειρήσεις στις οποίες εφαρμόζεται συμβατικό ωράριο εργασίας έως σαράντα (40) ωρών εβδομαδιαίως, επιτρέπεται για μία χρονική περίοδο (περίοδος αυξημένης απασχόλησης) ο εργαζόμενος να απασχολείται δύο (2) ώρες την ημέρα επιπλέον των οκτώ (8) ωρών, υπό την προϋπόθεση ότι οι επιπλέον των σαράντα (40) (ή του μικρότερου συμβατικού ωραρίου) ώρες εργασίας την εβδομάδα αφαιρούνται από τις ώρες εργασίας μιας άλλης χρονικής περιόδου (περίοδος μειωμένης απασχόλησης). Αντί της παραπάνω μειώσεως των ωρών εργασίας, επιτρέπεται να χορηγείται στον εργαζόμενο ανάλογη ημερήσια ανάπαυση (ρεπό) ή συνδυασμός μειωμένων ωρών εργασίας και ημερών αναπαύσεως. Το χρονικό διάστημα των περιόδων αυξημένης και μειωμένης απασχόλησης δεν υπερβαίνει συνολικά τους έξι (6) μήνες σε διάστημα δώδεκα (12) μηνών (περίοδος αναφοράς).
Εγκύκλιος Στρατινάκη
Καταρχάς στην παράγραφο 2 του άρθρου 55, που αφορά την εβδομαδιαία απασχόληση των τεσσάρων ημερών:
«Ειδικότερα το συγκεκριμένο σύστημα διευθέτησης του χρόνου εργασίας μπορεί να εφαρμόζεται είτε σε μια χρονική περίοδο αναφοράς έξι (6) μηνών εντός (1) ημερολογιακού έτους, είτε σε μια χρονική περίοδο αναφοράς ενός (1) ημερολογιακού έτους» (σελίδα 3 της εγκυκλίου, 2η παράγραφος, η έμφαση δική μας).
«Η διευθέτηση του χρόνου εργασίας, ως σύστημα οργάνωσης του χρόνου εργασίας των απασχολούμενων των επιχειρήσεων, ρυθμίζεται, στο υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο από το άρθρο 41 του Ν 1892 /1990, όπως αυτό ισχύει. Το εν λόγω θεσμικό πλαίσιο προβλέπει διττό σύστημα διευθέτησης του χρόνου εργασίας σε εξάμηνη ή δωδεκάμηνη περίοδο αναφοράς» (9η σελίδα της εγκυκλίου, 1η παράγραφος).
Υπογραμμίσαμε κάποιες φράσεις γιατί είναι αυθαίρετοι ισχυρισμοί της Στρατινάκη, που έχει εμπειρία σε αυτήν την πρακτική.
Αλλη αυθαίρετη και σκόπιμη ερμηνεία της παραγράφου 2 του άρθρου 55 του εκτρώματος του Χατζηδάκη από την Στρατινάκη είναι η τελευταία παράγραφος της 2ης σελίδας της εγκυκλίου:
«Με την παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου (σ.σ. άρθρο 55), θεσμοθετείται ένα νέο σύστημα οργάνωσης του χρόνου εργασίας το οποίο αποτελεί πλήρη απασχόληση. Ειδικότερα, και στο πεδίο διευθέτησης του χρόνου εργασίας του άρθρου 41 του ν. 1892/1990, παρέχεται η δυνατότητα υιοθέτησης συστήματος 4ημερης πλήρους απασχόλησης διάρκειας σαράντα (40) ωρών εβδομαδιαίως και δέκα (10) ωρών ημερησίως» (η έμφαση δική μας).
Ας πάρουμε, λοιπόν, τα πράγματα με τη σειρά. Με το άρθρο 41 του νόμου 1892/1990 δεν καθιερώνεται πλήρης απασχόληση 40 ωρών σε τέσσερις ημέρες την εβδομάδα και συνάμα 10ωρη απασχόληση την ημέρα. Παραθέτουμε ξανά το α’ εδάφιο της παραγράφου 1α του άρθρου 41:
«1.α. Σε επιχειρήσεις στις οποίες εφαρμόζεται συμβατικό ωράριο εργασίας έως σαράντα (40) ωρών εβδομαδιαίως, επιτρέπεται για μία χρονική περίοδο (περίοδος αυξημένης απασχόλησης) ο εργαζόμενος να απασχολείται δύο (2) ώρες την ημέρα επιπλέον των οκτώ (8) ωρών, υπό την προϋπόθεση ότι οι επιπλέον των σαράντα (40) (ή του μικρότερου συμβατικού ωραρίου) ώρες εργασίας την εβδομάδα αφαιρούνται από τις ώρες εργασίας μιας άλλης χρονικής περιόδου (περίοδος μειωμένης απασχόλησης)» (η έμφαση δική μας).
Σύμφωνα, λοιπόν, με αυτό το εδάφιο του άρθρου 41, προβλέπεται διευθέτηση του χρόνου εργασίας τόσο στο πλήρες ωράριο των 40 ωρών της πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας όσο και στο εβδομαδιαίο ωράριο εργασίας που είναι μικρότερο των 40 ωρών! Επομένως, με το ισχύον άρθρο 41 δεν προβλέπεται πλήρες ωράριο 40 ωρών σε 4 ημέρες, όπως ψευδώς ισχυρίζεται η Στρατινάκη στην εγκύκλιό της.
Δεύτερο, στην παράγραφο 2 του άρθρου 55 του νόμου Χατζηδάκη γίνεται μεν αναφορά σε πλήρες ωράριο 4 ημερών, αλλά σύμφωνα με το α’ εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρο 55, στο οποίο παραπέμπει η παράγραφος 2, δεν είναι πλήρες ωράριο 40 ωρών σε εβδομαδιαία βάση. Αυτό το μπέρδεμα της παραγράφου 2 του άρθρου 55 αξιοποιεί η Στρατινάκη και το βαφτίζει πλήρη απασχόληση 40 ωρών.
Με αυτό το νομικό σαλτάρισμα, οι καπιταλιστές εργοδότες κερδίζουν μόνιμα ένα μεροκάματο τη βδομάδα και έτσι οι εργάτες, στους οποίους οι καπιταλιστές θα επιβάλλουν την τετραήμερη απασχόληση, θα χάνουν το 20% του μεροκάματου! Δεν αποκλείεται να χάνουν και ένα ένσημο την εβδομάδα. Το τελευταίο θα το εξετάσουμε περισσότερο προτού καταλήξουμε οριστικά σε αυτό το συμπέρασμα.
Στη συνέχεια, θα αναφερθούμε στη χρονική διάρκεια του διαλείμματος για κολατσιό που δίνεται στους εργάτες και που δεν υπολογιζόταν, ούτε υπολογίζεται ως χρόνος εργασίας. Ενώ με το άρθρο 56 του νόμου 4808/2021 του Χατζηδάκη προβλέπεται διάλειμμα από 15 μέχρι 30 λεπτά μάξιμουμ, η Στρατινάκη με την εγκύκλιό της δίνει τη δυνατότητα στους καπιταλιστές να συνεχίσουν να δίνουν μεγαλύτερα διαλείμματα για κολατσιό στους εργάτες, αφού αυτά δεν υπολογίζονται στο ωράριο.
Η Στρατινάκη, με την εγκύκλιό της, έχει το θράσος να ερμηνεύει κατά το δοκούν και το άρθρο 62 του νόμου-εκτρώματος Χατζηδάκη, που επιβάλλει την άδεια άνευ αποδοχών και ενσήμων για ένα χρόνο, η οποία μπορεί να ανανεώνεται. Ισχυρίζεται αυθαίρετα ότι δήθεν ο χρόνος της αναγκαστικής άδειας υπολογίζεται ως χρόνος σύμφωνα με τον οποίο καθορίζονται οι ημέρες της άδειας. Για να στηρίξει δε τον ισχυρισμό της αυτόν επικαλείται την παράγραφο 6 του άρθρου 2 του αναγκαστικού νόμου 539/1945. Αυτή η διάταξη έχει ως εξής:
«6. Δια τον υπολογισμό του, περί ου ανωτέρω, χρόνου απασχολήσεως, τα διαστήματα, καθ’ α ο μισθωτός απέσχεν ή απέχει της απασχολήσεώς του παρά τη υποκειμένη επιχειρήσει, λόγω βραχείας σχετικώς διαρκείας ασθενείας στρατεύσεως, απεργίας, ανταπεργίας ή ανωτέρας βίας, δεν θεωρούνται ως χρόνος μη απασχολήσεως ουδέ συμψηφίζονται προς τας ημέρας αδείας, ων ούτοι δικαιούνται» (η έμφαση δική μας).
Aπό την προσεκτική ανάγνωση της παραγράφου αυτής και ιδιαίτερα του υπογραμμισμένου κομματιού της γίνεται φανερό ότι η άδεια άνευ αποδοχών και ενσήμων δεν υπάγεται στις εξαιρέσεις της.
Mε την αυθαίρετη αυτή ερμηνεία, η Στρατινάκη θεωρεί ότι οι εργαζόμενοι και η εργατική τάξη είναι Xαχόλοι και θα «τσιμπήσουν» αποδεχόμενοι την άδεια άνευ αποδοχών. Ο νόμος μπορεί να προβλέπει τη σύμφωνη γνώμη των εργατών για την επιβολή της άδειας άνευ αποδοχών, αλλά ακόμη και αυτοί που έχουν ελάχιστη εμπειρία από τη συμπεριφορά των καπιταλιστών και τις χρονοβόρες διαδικασίες του δικαστικού μηχανισμού, δεν έχουν καμία αμφιβολία ότι το μέτρο θα επιβληθεί μονομερώς από τους καπιταλιστές και τις αστικές κυβερνήσεις. Οπως συμβαίνει αυτή τη στιγμή, που η κυβέρνηση Μητσοτάκη το εφαρμόζει στους εργαζόμενους των οίκων ευγηρίας και στους νοσηλευτές, γιατρούς και διοικητικούς υπαλλήλους του ΕΣΥ.
Οπως έχουμε αποκαλύψει, οι εργαζόμενοι δεν χάνουν μόνο το μισθό και τα μεροκάματα, την ασφάλισή τους και το ταμείο ανεργίας. Χάνουν ακόμη την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη (τη δική τους και των προστατευόμενων μελών τους) και εξαιτίας όλων αυτών θα αναγκαστούν να αποχωρήσουν από την εργασία και να βρεθούν στην ανεργία. Από την άλλη, οι καπιταλιστές κερδίζουν τις αποζημιώσεις που θα έδιναν αν απέλυαν τους εργάτες, ενώ το αστικό κράτος κερδίζει τα λεφτά που θα κατέβαλε στους εργάτες για την επιδότηση της ανεργίας και επιπλέον θα εμφανίζει μικρότερη την ανεργία και τις απολύσεις.
Τέλος, τονίζουμε τα εξής:
Πρώτον, με το άρθρο αυτό σχολιάζουμε μόνο τις πρόσθετες αντεργατικές διατάξεις που εισάγονται με την εγκύκλιο της Στρατινάκη στο αντεργατικό έκτρωμα του Χατζηδάκη, το οποίο σχολιάσαμε εκτενώς σε παλαιότερα άρθρα μας.
Δεύτερον, όσον αφορά τα μαγειρέματα που έκανε η Στρατινάκη μέσω εγκυκλίων, παραθέτουμε ενδεικτικά μια παράγραφο από άρθρο που δημοσιεύσαμε στις 17 Μάρτη του 2012 με τίτλο Με εγκύκλιο καταργούν τις κλαδικές συμβάσεις για τους νέους κάτω των 25 ετών:
«Ομως, δεν αρκέστηκαν μόνο σ’ αυτήν τη διαδικασία, μέσω της οποίας κουρέλιασαν τον αστικό κοινοβουλευτισμό. Με ερμηνευτική εγκύκλιο, την οποία υπογράφει η γενική γραμματέας του υπουργείου Εργασίας Αννα Στρατινάκη, πίσω από την οποία κρύφτηκε ο θρασύδειλος Γ. Κουτρουμάνης, καταργούνται οι συλλογικές συμβάσεις για τους νέους εργαζόμενους μέχρι 25 ετών. Γι’ αυτούς δεν ισχύει πλέον ούτε κλάδος ούτε ειδικότητα και θα πληρώνονται μόνο με τα νέα –δυο φορές μειωμένα– κατώτερα ημερομίσθια της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας».
