Κλίμα… πολεμικό από χθες στα ελληνοτουρκικά. Ο Μητσοτάκης έκανε σκληρές δηλώσεις, επικοινώνησε με τον Στόλτενμπεργκ του ΝΑΤΟ, πάγωσε τη συνάντηση για τα στρατιωτικά ΜΟΕ (Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης), το υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε τον τούρκο πρέσβη και του επέδωσε διάβημα διαμαρτυρίας, το ΓΕΕΘΑ ενεργοποίησε τα αντιαεροπορικά συστήματα στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, με εντολή να εγκλωβίζουν στα ραντάρ τους ακόμα και τις… μύγες.
Προηγήθηκαν, όπως ανακοινώθηκε, 168 συνολικά παραβιάσεις από τουρκικά αεροσκάφη, από τις οποίες οι 118 ήταν παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου και 41 υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά. Δεν εξηγήθηκε τι ακριβώς ενόχλησε και οδήγησε σε… συναγερμό. Αυτές καθεαυτές οι παραβιάσεις ή ο μεγάλος αριθμός τους; Μάλλον το δεύτερο, γιατί τέτοιες παραβιάσεις γίνονται καθημερινά στο Αιγαίο.
Και για να ξέρουμε για τι ακριβώς μιλάμε, θα πρέπει να διαχωρίσουμε τις παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου από τις υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά. Δεν είναι τυχαίο ότι τις διαχωρίζει και το ελληνικό υπουργείο Αμυνας. Γιατί οι παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου έχουν στη βάση τους την… παγκόσμια παραδοξότητα, μια χώρα να έχει διαφορετικό εύρος εθνικού εναέριου χώρου από το εύρος των χωρικών της υδάτων.
Η Ελλάδα έχει 6 ναυτικά μίλια χωρικά ύδατα στο Αιγαίο, αλλά 10 ναυτικά μίλια εναέριο χώρο, χάρη σε ένα προεδρικό διάταγμα του Βενιζέλου το 1931 και σε συμφωνίες με τον ICAO (Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας) για τον καθορισμό της Περιοχής Πληροφόρησης Πτήσεων (FIR) μεταξύ 1950 και 1958. Την ευθύνη του FIR Αθηνών έχει η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, ενώ την αστυνόμευση ασκεί η Πολεμική Αεροπορία, η οποία προχωρά σε «αναγνώριση» κάθε αεροσκάφους που εισέρχεται στο FIR Αθηνών χωρίς να έχει υποβάλει σχέδιο πτήσης.
Η Τουρκία για τέσσερις δεκαετίες δεν ήγειρε ζήτημα, όμως από το 1974, μετά το ελληνικό-χουντικό πραξικόπημα κατά του Μακάριου και την εισβολή του τουρκικού στρατού που οδήγησε στην κατοχή του ενός τρίτου της Κύπρου, έχει εγείρει και ζήτημα εναέριου χώρου στο Αιγαίο. Δεν αναγνωρίζει τα 10 μίλια, αλλά μόνο τα 6. Μεταξύ 10 και 6 μιλίων τα πολεμικά της αεροσκάφη πετούν χωρίς να υποβάλλουν σχέδια πτήσης και συχνά εμπλέκονται ακόμη και σε εικονικές αερομαχίες με τα ελληνικά πολεμικά αεροσκάφη που σηκώνονται για να τα «αναγνωρίσουν». Αντίστοιχα, όταν ελληνικά πολεμικά αεροσκάφη πετούν πέραν των 6 ν.μ. η Τουρκία καταγγέλλει ότι παραβίασαν τον εθνικό εναέριο χώρο της. Τέτοιες ανακοινώσεις βγαίνουν σχεδόν καθημερινά και στην Τουρκία, άλλο αν δεν τις μαθαίνουμε στην Ελλάδα.
Οι υπερπτήσεις τουρκικών πολεμικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά είναι άλλη «ιστορία». Ενίοτε προκύπτουν επειδή τα αεροσκάφη με τις υπερηχητικές ταχύτητες δεν μπορούν να κινηθούν με ακρίβεια στις μικρές αποστάσεις του αρχιπελάγους του Αιγαίου, πιο συχνά όμως γίνονται για να υπομνησθούν οι τουρκικές θέσεις: στα μεν μικρά, ακατοίκητα ή ολιγοκατοικημένα νησιά οι θέσεις των «γκρίζων ζωνών», στα δε μεγάλα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου η θέση περί αποστρατιωτικοποίησής τους (σύμφωνα με τη συνθήκη της Λοζάνης).
Το μόνο καινούργιο, λοιπόν, ήταν ο μεγάλος αριθμός των παραβάσεων. Δικαιολογεί, όμως, ο μεγάλος αριθμός των παραβάσεων τις τόσο έντονες αντιδράσεις της ελληνικής πλευράς; Φοβήθηκε, μήπως, ο Μητσοτάκης προετοιμασία στρατιωτικής επίθεσης της Τουρκίας κατά της Ελλάδας ή έστω τεχνητή πρόκληση κάποιου «θερμού επεισόδιου» τύπου Ιμίων;
Ούτε βλάκας είναι ο Μητσοτάκης ούτε άσχετοι οι διπλωμάτες και οι ανώτατοι στρατιωτικοί στο ΥΠΕΞ και το Πεντάγωνο, που ασχολούνται χρόνια με τα ελληνοτουρκικά. Ο Ερντογάν έχει ήδη ανοίξει ένα μέτωπο στο έδαφος του Ιρακινού Κουρδιστάν, με την πλήρη ανοχή του ΝΑΤΟ. Δε θα άνοιγε ένα δεύτερο θερμό μέτωπο στο Αιγαίο, το οποίο αποτελεί τμήμα της Νοτιοανατολικής Πτέρυγας του ΝΑΤΟ, με άμεση εμπλοκή στις επιχειρήσεις που διεξάγει το ΝΑΤΟ στο ουκρανικό μέτωπο.
Ομως, ο Μητσοτάκης και οι επιτελείς του βλέπουν ότι χάρη στο στρατηγικό ρόλο που διαδραματίζει η Τουρκία στο Ουκρανικό, χάρη στην ισχύ της ως περιφερειακή δύναμη και την οργιώδη διπλωματία του Ερντογάν και των στελεχών της κυβέρνησής του και του τουρκικού κράτους, η Τουρκία δεν αντιμετωπίζεται πλέον ούτε σε ρητορικό επίπεδο ως διεθνής παρίας, αλλά ως μια σημαντική περιφερειακή δύναμη του ΝΑΤΟ, γεγονός που ο Ερντογάν και το τουρκικό καθεστώς θα επιδιώξουν να εκμεταλλευτούν ποικιλοτρόπως.
Ετσι, επιλέχτηκε η έντονη αντίδραση της ελληνικής πλευράς, σε μια προσπάθεια να χαλαρώσει λίγο η πίεση που σίγουρα δέχεται παρασκηνιακά η κυβέρνηση Μητσοτάκη, για διευθέτηση των ελληνοτουρκικών διαφορών με «αμοιβαίες υποχωρήσεις», ώστε να ενισχυθεί η ΝΑ Πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Από την άλλη, το εθνικιστικό αφιόνι αποτελεί ένα καλό κοινωνικό ηρεμιστικό: όταν «κινδυνεύει η πατρίς», όλα τα υπόλοιπα (πρέπει να) περνούν σε δεύτερη μοίρα. Είναι τόσο στριμωγμένος ο Μητσοτάκης, ιδιαίτερα από την ακρίβεια που κατατρώει τα λαϊκά εισοδήματα, ώστε να θεωρήσει το ανέβασμα των… εθνικών τόνων ως κοινωνικό αναλγητικό. Εστω και για λίγες μέρες. Είναι κι αυτό ένα… παράπλευρο όφελος.
Ο Μητσοτάκης επέλεξε τη στιγμή των κοινών δηλώσεών του με τη φινλανδέζα πρωθυπουργό Σάνα Μάριν για να εγείρει το ζήτημα των «προκλήσεων της Τουρκίας». Είπε συγκεκριμένα (οι εμφάσεις δικές μας):
«Είχα, ασφαλώς, την ευκαιρία να ενημερώσω τη Sanna για τις πρόσφατες εξελίξεις όσον αφορά τις σχέσεις μας με την Τουρκία. Και σε ό,τι αφορά αυτό το τελευταίο σημείο, συνομίλησα νωρίτερα με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Jens Stoltenberg για να τον ενημερώσω για την νεότερη προκλητική συμπεριφορά των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων που παραβιάζουν τον ελληνικό εναέριο χώρο, κάνοντας επικίνδυνες υπερπτήσεις πάνω από τα ελληνικά νησιά, όπως τη Σάμο, τη Λέσβο, τη Χίο, την Κάρπαθο, για να αναφέρω μερικά από αυτά τα νησιά. Και κατέστησα σαφές στον Γενικό Γραμματέα Stoltenberg ότι αυτού του είδους η συμπεριφορά εκ μέρους ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ στη νοτιοανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας, είναι απολύτως απαράδεκτη. Υπονομεύει την ευρωπαϊκή ασφάλεια καθώς και την ενότητα του σκοπού του ΝΑΤΟ σε μια εποχή που, μεταξύ των μελών του ΝΑΤΟ, είναι απαραίτητο για όλους μας να παραμείνουμε ενωμένοι, καθώς αντιμετωπίζουμε τη συνεχιζόμενη επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία. Αλλά αυτή η συμπεριφορά υπονομεύει επίσης την πρόσφατη πρόοδο που σημειώθηκε κατά τη συνάντησή μου με τον Πρόεδρο Erdoğan, πριν από λίγους μήνες. Πρέπει να σταματήσει αμέσως. Η Ελλάδα, φυσικά, θα εγείρει το θέμα σε όλα τα διεθνή fora. Και υπενθυμίζω ότι η Τουρκία δεν έχει ευθυγραμμιστεί με καμία από τις κυρώσεις που έχουν επιβάλει η Ευρωπαϊκή Ενωση και όλα τα άλλα μέλη του ΝΑΤΟ. Θέλω απλώς να επισημάνω ότι αυτό δεν συνιστά την τυπική συμπεριφορά εκ μέρους μιας χώρας που φιλοδοξεί να ενταχθεί στην ευρωπαϊκή οικογένεια».
Η φινλανδέζα πρωθυπουργός μπορεί να του έκανε τη χάρη να φωτογραφιστεί χαϊδεύοντας τον «Πίνατ», όμως επί του προκειμένου κατάπιε το αμίλητο νερό! Ούτε μια λέξη, ούτε έναν αόριστο υπαινιγμό για τη… νατοφροσύνη της Τουρκίας δεν έκανε. Κι αυτό δεν το λες και… διπλωματική επιτυχία του Μητσοτάκη.
Αλλά δεν μάθαμε και τι του είπε ο Στόλτενμπεργ κατά την τηλεφωνική τους επικοινωνία. Μην μας πείτε ότι δεν είναι δουλειά του Μητσοτάκη να μεταφέρει τις απόψεις του γ.γ. του ΝΑΤΟ, γιατί αν εκείνος του είχε δώσει την έγκριση, θα το είχε κάνει. Για να μην το βασανίζουμε: δεν ξέρουμε τι ακριβώς είπε ο Στόλτενμπεργ στον Μητσοτάκη, ξέρουμε όμως ότι τον έγραψε εκεί που δεν πιάνει μελάνη, απαξιώντας να κάνει έστω και μια ισορροπιστική δήλωση. Για το ΝΑΤΟ δεν υφίσταται ζήτημα!
Γι’ αυτό και ο Κατρούγκαλος, ως σκιώδης υπουργός Εξωτερικών του ΣΥΡΙΖΑ, συμβούλεψε τον Μητσοτάκη να αφήσει τον Στόλτενμπεργκ και να απευθυνθεί κατευθείαν στον Μπάιντεν! Ο Κατρούγκαλος, μέσα στις λίγες λέξεις μιας ανάρτησης στο Twitter, κατάφερε να συμπυκνώσει όλη την ξενοδουλεία και τον «ατλαντισμό» του ΣΥΡΙΖΑ (οι εμφάσεις δικές μας):
«Μπαράζ τουρκικών υπερπτήσεων πάνω από τα νησιά μας. Η πολιτική του “πιστού και δεδομένου” είναι αδιέξοδη. Στη συνάντηση με τον Πρόεδρο Μπάιντεν ο πρωθυπουργός θα πρέπει να απαιτήσει συγκεκριμένες αμερικανικές δεσμεύσεις, και οπωσδήποτε τη μη πώληση F16 στην Τουρκία»!
Αλήθεια, όταν ο Τσίπρας επισκέφτηκε τον Τραμπ, του ζήτησε να μην πωλήσει οπλικά συστήματα στην Τουρκία; Εμείς θυμόμαστε ότι το μόνο που έκανε –εκτός από το να χαρακτηρίσει τον Τραμπ… διαβολικά καλό- ήταν να υπογράψει μια ογκώδη συμφωνία προμήθειας οπλικών συστημάτων, που θα την πληρώνουν ακόμα και τα δισέγγονά μας.
Σημασία εν προκειμένω έχει η λογική με την οποία προσεγγίζει τα ελληνοτουρκικά ο ΣΥΡΙΖΑ. Πρόκειται για την παραδοσιακή λογική της ελληνικής αστικής τάξης, τη λογική της αμερικανοδουλείας και της νατοφροσύνης. Παραπέμπει τον Κούλη στον… θείο Μπάιντεν, συμβουλεύοντάς τον να του ζητήσει να μαλώσει τον… άτακτο ανιψιό Ταγίπ! Τον συμβουλεύει να κάνει και αυτός (ο Κούλης)… αταξίες, μπας και φιλοτιμηθεί ο… θείος Τζο να του δώσει καμιά… καραμέλα για να ησυχάσει.
Ο Μητσοτάκης, ως διαχειριστής του ελληνικού αστικού κράτους, ξέρει καλά ότι αυτή την περίοδο η Τουρκία είναι «στα πάνω της», επομένως, αν καθήσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, θα πρέπει να παραχωρήσει περισσότερα, στο πλαίσιο των «αμοιβαίων υποχωρήσεων». Γι’ αυτό ακολουθεί τη «γραμμή Μολυβιάτη»: η μπάλα στην εξέδρα, κάνουμε καθυστέρηση, περιμένουμε καλύτερη συγκυρία. Και από άποψη προσωπικής πολιτικής αυτοσυντήρησης, δε θα ήθελε να του φορτώσουν «ενδοτισμό» σε μια περίοδο που η κυβέρνησή του (και ο ίδιος) κατρακυλά.
Με 168 τουρκικές παραβιάσεις μέσα σε μια μέρα, θεωρεί ότι έχει ένα ισχυρό χαρτί απέναντι στους λεγόμενους «ρεαλιστές» της ελληνικής αστικής πολιτικής, με τους οποίους επί της αρχής συμφωνεί. Η διαφορά είναι ότι αυτός πρέπει να υπολογίσει και το πολιτικό κόστος, προσωπικό και κομματικό, ενώ οι «ρεαλιστές» απλώς αρθρογραφούν στα αστικά ΜΜΕ. Εχουμε γράψει και άλλες φορές για τους «ούλτρα ρεαλιστές» που προτείνουν να ξεκινήσει ένας ελληνοτουρκικός διάλογος, να γίνουν οι αναγκαίες παραχωρήσεις και να υπάρξει κατάληξη σε συνεκμετάλλευση με την Τουρκία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Εύκολο είναι να το γράφουν κάποιοι σημιτάνθρωποι στις εφημερίδες, δύσκολο να το αποφασίσει ένας πρωθυπουργός. Ο Μητσοτάκης θυμάται τι πήγε να πάθει ο Τσίπρας με τις Πρέσπες, ξέρει ότι το ακροατήριο της ΝΔ είναι σκληρά εθνικιστικό και φοβάται πως μια κίνηση στην κατεύθυνση που υποδεικνύουν οι Αμερικανοί και οι Γερμανοί θα τον… εξαερώσει πολιτικά. Γι’ αυτό και αρπάζεται από τις τουρκικές παραβιάσεις και πετάει τη μπάλα στην κερκίδα.
Ο ελληνικός λαός βρίσκεται ανάμεσα στη Σκύλλα και τη Χάρυβδη: από τη μια οι «ρεαλιστές» που προτείνουν συνεκμετάλλευση με την Τουρκία, με τη μεσολάβηση της ΕΕ και των ΗΠΑ, από την άλλη οι «στρατόγκαβλοι» που γυαλίζουν τα φυσεκλίκια και ζητούν «σκληρές απαντήσεις». Κρατάει χρόνια αυτή η κολόνια: μία διάλογος, μία ένταση, μία ζεστό, μία κρύο. Σε όλες τις φάσεις, εκείνοι που χάνουν είναι ο ελληνικός και ο τουρκικός λαός. Οι δυο λαοί μπορούν να ζήσουν με ειρήνη και φιλία, μόνο αν βρεθούν σε κοινό αγώνα για την απαλλαγή από τους εκμεταλλευτές τους και από την ιμπεριαλιστική κηδεμονία.
