Το διήμερο 1-2 Φεβρουαρίου, στο πλαίσιο προετοιμασίας της έκτακτης συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (θα γίνει σε λίγες μέρες στις Βρυξέλλες), πραγματοποιήθηκε συζήτηση με θέμα την «ανάπτυξη βιώσιμων λύσεων στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης». Σύμφωνα με την ανακοίνωση Τύπου που εξεδόθη, «οι ευρωβουλευτές καλούν την ΕΕ να εφαρμόσει μια αξιόπιστη πολιτική για τη μετανάστευση και το άσυλο». Δώστε έμφαση στη λέξη «αξιόπιστη».
Στη συζήτηση συμμετείχε και η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία τοποθετήθηκε μάλιστα και πρώτη (έπρεπε να αποχωρήσει μαζί με άλλα στελέχη της ΕΕ ενόψει της επίσκεψής της στην Ουκρανία). Φρόντισε ωστόσο, να δώσει ξεκάθαρα το στίγμα της πολιτικής που σκοπεύει να ακολουθήσει η ΕΕ: πιο πολλούς και εντατικούς ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα, συνεργασία με τρίτες χώρες για επιστροφές προσφύγων, «στήριξη» των κρατών – μελών που σηκώνουν το βάρος του προσφυγικού με παροχή εξοπλισμού, τεχνογνωσίας και εποπτικών – ελεγκτικών μέσων.
Δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στην τοποθέτησή της, καθώς είναι αυτή που χαρακτηρίζει τη συνολική στάση της ΕΕ στο προσφυγικό. Ακούγοντας την ομιλία της μπορεί κανείς να καταλάβει πολύ γρήγορα ότι η περιβόητη ευρωπαϊκή πολιτική (με τις βαρυσήμαντες εκφράσεις που συνήθως τη συνοδεύουν, για «αλληλεγγύη», «αλληλοβοήθεια» ή παύση «εργαλειοποίησης του ανθρώπινου πόνου») χωρίζεται σε δύο ουσιαστικά σκέλη: το πρώτο αφορά το πώς κάποιος πρόσφυγας θα εμποδιστεί να εισέλθει σε ευρωπαϊκό έδαφος και το δεύτερο αφορά το πώς αυτός ο πρόσφυγας, ακόμα κι αν καταφέρει να εισέλθει σε ευρωπαϊκό έδαφος, θα «εξέλθει» απ’ αυτό το ταχύτερο δυνατόν.
Στις πιο σημαντικές πολιτικές που θα εφαρμόσει (ή καλύτερα θα εξακολουθήσει να εφαρμόζει) η ΕΕ, στις οποίες αναφέρθηκε η φον ντερ Λάιεν, περιλαμβάνονται οι εξής: πρώτον, η ακόμα μεγαλύτερη θωράκιση της ΕΕ με ενίσχυση των εξωτερικών της συνόρων. Σε προτεραιότητα τίθενται τα χερσαία σύνορα μεταξύ Βουλγαρίας και Τουρκίας, με την φον ντερ Λάιεν να μιλά για αύξηση της δυνατότητας ελέγχου και για επιπλέον παροχή εξοπλισμού στις χώρες που δέχονται πρώτες το προσφυγικό κύμα (μη επανδρωμένα οχήματα, ραντάρ και άλλα εποπτικά μέσα). Δεύτερον, η σημασία της οικοδόμησης στενότερης «συνεργασίας» με τις χώρες της βορείου Αφρικής, ώστε να λυθεί το ζήτημα της υποδοχής και χορήγησης ασύλου εκεί. Τρίτον, η αύξηση του ποσοστού των επιστροφών προσφύγων στις χώρες καταγωγής τους ή και σε τρίτες χώρες από τις οποίες έχουν διέλθει προτού φτάσουν στην Ευρώπη.
Είναι κάτι παραπάνω από προφανές ότι η ΕΕ κινείται σταθερά σε τροχιά σκλήρυνσης της στάσης της απέναντι στους πρόσφυγες, ταχύτερων επιστροφών και αμεσότερης υλοποίησης αντίστοιχων αποφάσεων που θα λαμβάνουν τα κράτη – μέλη. Είναι δε ωμός ο κυνισμός της φον ντερ Λάιεν, όταν αναφέρεται στην επιλεκτική «προσέλκυση εξειδικευμένου προσωπικού» που θα μπορεί να έρχεται νομίμως και να εργάζεται εντός της Ενωσης. Δε θέλουμε όποιον κι όποιον. Θέλουμε να έρθουν τα «ταλέντα» στην Ευρώπη. Να εργαστούν εδώ εξειδικευμένοι άνθρωποι, εργατικό δυναμικό υψηλού επιπέδου. Κυνική ομολογία και εκμετάλλευση με κάθε τρόπο.
Με τέτοια μέτρα, το μόνο που καταφέρνουν είναι να ενισχύουν τη δράση των διακινητών και την απόγνωση των ανθρώπων που θα κάνουν τα πάντα για να βρεθούν στον τόπο που θεωρούν ότι θα τους εξασφαλίσει ένα καλύτερο μέλλον. Η πραγματικότητα δυστυχώς το αποδεικνύει πολύ συχνά. Είναι σκληρή, δεν αφήνει περιθώρια για παρερμηνείες και ωραιοποιήσεις. Η πολιτική αυτή της ΕΕ είναι η μόνη υπεύθυνη για όλα τα δεινά που αντιμετωπίζουν οι πρόσφυγες. Και αυτό ήρθε να επιβεβαιωθεί ξανά, σ’ έναν θλιβερό κατάλογο που κρατά η Ελλάδα.
Ενα ακόμα ναυάγιο συνέβη στο Αιγαίο. Αυτήν τη φορά κοντά στη Λέρο. Μέσα στο χειμώνα, με τις καιρικές συνθήκες να είναι άκρως επικίνδυνες, πρόσφυγες οδηγήθηκαν, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να φτιάξουν τη ζωή τους, να διασχίσουν το Αιγαίο για να φτάσουν σε ευρωπαϊκό έδαφος. Μέχρι στιγμής είναι γνωστό ότι τέσσερα παιδιά και μια γυναίκα έχουν χάσει τη ζωή τους ενώ όσοι κατάφεραν να διασωθούν μεταφέρθηκαν στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης του νησιού. Η ελληνική κυβέρνηση και η ΕΕ είναι οι μόνοι υπεύθυνοι και γι’ αυτό το ναυάγιο. Και γι’ αυτούς τους ανθρώπους που χάθηκαν, αυξάνοντας τον αριθμό των θανάτων στα σύνορα της Ελλάδας. Αυτά τα νούμερα όμως δεν ασκούν καμιά ουσιαστική επιρροή στη φον ντερ Λάιεν και στους ομοίους της, οι οποίοι μένουν αταλάντευτοι στις γενικές αρχές της αντιπροσφυγικής πολιτικής που έχουν χαράξει. Η ΕΕ ήταν και παραμένει φρούριο για τους πρόσφυγες. Και απ’ όσο φαίνεται, συνεχίζει ακάθεκτη.
