Tο Ουκρανικό μέτωπο έρχεται ξανά στο προσκήνιο, μετά από αρκετά χρόνια, με τον Μπάιντεν να υπόσχεται πλήρη στήριξη στον oυκρανό ομόλογό του, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος από κωμικός που έπαιζε τον πρόεδρο σε δημοφιλή σειρά, έγινε πρόεδρος το 2019 με το πολιτικό κόμμα «Υπηρέτης του Λαού» (ομώνυμο της τηλεοπτικής σειράς που πρωταγωνιστούσε το 2015!). Η υποστήριξη αυτή, που δόθηκε στις αρχές του μήνα σε τηλεοπτική συνομιλία μεταξύ των δύο προέδρων, κρίθηκε αναγκαία -σύμφωνα με το Λευκό Οίκο – λόγω της «ρωσικής επιθετικότητας» που εκδηλώνεται με τη συγκέντρωση ρωσικών στρατευμάτων στα σύνορα με τις Δημοκρατίες της Ανατολικής Ουκρανίας, που αποσχίστηκαν πριν από επτά χρόνια.
Η απάντηση του Κρεμλίνου είναι χαρακτηριστική μιας ιμπεριαλιστικής χώρας: «Ο ρωσικός στρατός ταξιδεύει πέρα από τη ρωσική επικράτεια όπου και όπως κρίνει σκόπιμο για να διασφαλίσει την ασφάλεια, την αξιόπιστη ασφάλεια της χώρας μας. Αυτό δεν πρέπει να εγείρει τις παραμικρές ανησυχίες». Με αυτόν τον τρόπο, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, ΝτμίτριΠεσκόφ, έσπευσε να «διασκεδάσει» τις ανησυχίες του Λευκού Οίκου, μιλώντας στους Αμερικάνους με τη δική τους κυνική γλώσσα.
Από την αναζωπύρωση των εχθροπραξιών των δύο πλευρών μέχρι στιγμής την έχει πληρώσει ένα πεντάχρονο παιδάκι που σκοτώθηκε από επίθεση με drone του ουκρανικού στρατού και μία 67χρονη γυναίκα που τραυματίστηκε, σύμφωνα με τους αυτονομιστές της «Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντονέτσκ». Ο αντιπρόεδρος της ρωσικής Ανω Βουλής, Κονσταντίν Κοζάτσεφ, υποστήριξε ότι η σιωπή της Ευρώπης σ’ αυτό το έγκλημα ανάβει το πράσινο φως στην Ουκρανία για στρατιωτική επίθεση κατά των ανατολικών επαρχιών που αποσχίστηκαν. Σε στρατιωτικό επίπεδο, από τις αρχές του χρόνου έχουν σκοτωθεί 28 ουκρανοί στρατιώτες, ενώ ολόκληρο το 2020 σκοτώθηκαν 50. Την ίδια στιγμή, η ΕΕ καταγγέλλει ότι η Ρωσία έχει αναπτύξει πάνω από 100.000 στρατιώτες στα σύνορα με την Ουκρανία κι ότι μια σπίθα μπορεί να προκαλέσει ανάφλεξη.
Σε ένα κρεσέντο ξενοδουλείας ο Ζελένσκι, σε τηλεφωνική επικοινωνία του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, του ζητά να επεκτείνει τη ΝΑΤΟϊκή παρουσία μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα, ως αποτρεπτικό παράγοντα στη ρωσική επιθετικότητα. Ζήτησε μάλιστα την άμεση ένταξη της χώρας του στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ και τη διαμεσολάβηση Γαλλίας και Γερμανίας για την επίλυση της νέας κρίσης με τη Ρωσία.
Ενας άδικος πόλεμος
Η μία πλευρά κατηγορεί την άλλη για επιθετικότητα, σε ένα πόλεμο άδικο και από τις δύο πλευρές. Από τη μία πλευρά η Ουκρανία, με την αμερικανόδουλη εθνικιστική κυβέρνηση, ο πρόεδρος της οποίας ακολουθεί τα χνάρια των προκατόχων του, αποδεχόμενος τον «ηρωισμό» του φασίστα δωσίλογου στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, Στεπάν Μπαντέρα, και δηλώνοντας υποταγή στους Αμερικάνους και το ΝΑΤΟ και από την άλλη οι ρωσόφιλοι αποσχιστές των δύο «Λαϊκών Δημοκρατιών», που όπως έχουμε γράψει απ’ αυτές εδώ τις στήλες, έχουν τόση σχέση με τον κομμουνισμό όσο οι κινέζοι καπιταλιστές που σφετερίζονται το σφυροδρέπανο, την ίδια στιγμή που αποτελούν την ατμομηχανή του παγκόσμιου καπιταλισμού. Ας θυμηθούμε όμως πώς ξεκίνησε αυτή η διένεξη.
Από την «πορτοκαλί επανάσταση»….
Τον Νοέμβρη του 2014, η Ουκρανία βρίσκεται σε έναν ιδιότυπο «εμφύλιο». Οι δυο μονομάχοι για το προεδρικό αξίωμα, ο δυτικόφιλος Βίκτορ Γιούτσενκο, επικεφαλής της αντιπολίτευσης, και ο ρωσόφιλος Βίκτορ Γιανουκόβιτς, δίνουν το ρυθμό στον οποίο χορεύουν οι κομπάρσοι, οι δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές που βγαίνουν στους δρόμους και από τα δυο στρατόπεδα για να στηρίξουν τον εκλεκτό είτε των ΗΠΑ και της ΕΕ είτε της Ρωσίας. Ενας λαός απηυδισμένος από τη φτώχεια αναζητά σωτήρες σε διεφθαρμένους αστούς πολιτικούς, σέρνεται πίσω τους και γίνεται παιχνίδι στα χέρια ανταγωνιστικών ιμπεριαλιστικών συμφερόντων. Αυτό πολιτογραφείται ως «πορτοκαλί επανάσταση», η οποία φέρνει στην εξουσία τον εκλεκτό της Δύσης, Βίκτορ Γιούτσενκο.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του βρετανικού Γκάρντιαν της εποχής εκείνης, ο Γιούτσενκο, που είχε υπηρετήσει ως πρωθυπουργός της προηγούμενης κυβέρνησης του διεφθαρμένου προέδρου Λεονίντ Κούτσμα, από το 1999 μέχρι το 2001, αν και πέρασε στην αντιπολίτευση, διατήρησε τους δεσμούς του με αδίστακτους καπιταλιστές που θησαύρισαν από τις ιδιωτικοποιήσεις της δεκαετίας του ’90. Πακτωλοί χρημάτων έρευσαν στα ταμεία της προεκλογικής του εκστρατείας από τη Δύση και οι δυτικές πρεσβείες (συμπεριλαμβανόμενης της αμερικάνικης) πλήρωσαν –όπως αποκαλύπτει ο Γκάρντιαν– ακόμα και τα exit polls!
Η επικράτηση του Γιούτσενκο δεν γίνεται «ομαλά». Αν και όλοι περίμεναν τη νίκη του, αργά το βράδυ της 21ης Νοέμβρη του 2004 ανακοινώνεται ότι νικητής είναι ο Βίκτορ Γιανουκόβιτς, ο εκλεκτός του τότε προέδρου Κούτσμα (και της Ρωσίας φυσικά). Ο Γιούτσενκο και η Γιούλια Τιμοσένκο (ένα ακόμα «αστέρι» της «πορτοκαλί επανάστασης», που από αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κούτσμα πέρασε στην αντιπολίτευση) καλούν τους υποστηρικτές τους να μη φύγουν από τους δρόμους. Τελικά, οι εκλογές ακυρώνονται από το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας και ο Γιούτσενκο καταφέρνει να κερδίσει στις επαναληπτικές εκλογές που γίνονται μετά από ένα μήνα.
Ομως, η «πορτοκαλί επανάσταση» στην Ουκρανία κατέρρευσε μετά από δύο χρόνια (2006), αφού οι πρωταγωνιστές της παζάρευαν για τρεις μήνες, χωρίς να καταφέρουν να συμφωνήσουν για τη νομή της εξουσίας, γεγονός που ανάγκασε τον πρόεδρο Γιούτσενκο να ζητήσει το σχηματισμό κυβέρνησης από τον μεγαλύτερο αντίπαλό του, τον ρωσόφιλο πρώην πρωθυπουργό Γιανουκόβιτς. Η κυβέρνηση σχηματίζεται και ο Γιανουκόβιτς γίνεται πρωθυπουργός. Ετσι, η Μόσχα κερδίζει πόντους στον έλεγχο της Ουκρανίας που της είναι πολύτιμη λόγω των πλουτοπαραγωγικών της πηγών αλλά και ως αγορά των ενεργειακών προϊόντων της. Την εποχή εκείνη, η Ουκρανία, αν και κατείχε 395 εκατομμύρια βαρέλια εξακριβωμένα αποθέματα πετρελαίου στο Ντόνετσκ, κάλυπτε άνω του 70% των αναγκών της σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο με εισαγωγές κυρίως από τη Ρωσία, στην οποία ήταν και καταχρεωμένη.
…και το ρωσικό «ματ»…
Μερικά χρόνια αργότερα (στις αρχές του 2010), ο Γιανουκόβιτς καταφέρνει να κερδίσει τις προεδρικές εκλογές και να ανέλθει στο προεδρικό αξίωμα. Η νίκη της Μόσχας είναι πανηγυρική και επικυρώνεται ακόμα περισσότερο μετά από τρία χρόνια, όταν στις 29 Νοέμβρη του 2013 ο Γιανουκόβιτς αναστέλλει την υπογραφή προενταξιακής συμφωνίας σύνδεσης της Ουκρανίας με την ΕΕ κι ένα μήνα μετά συνάπτει δάνειο 15 δισ. δολαρίων από τη Ρωσία. Το δάνειο είναι ισόποσο αυτού που αρνήθηκε να δώσει το 2011 το ΔΝΤ και υπερδεκαεξαπλάσιο από τα ψίχουλα που είχε υποσχεθεί η ΕΕ! Το ρωσικό ματ αφήνει σύξυλους τους «ευρωπαϊστές» και τη Δύση, που δε μπορούν να βγάλουν άχνα.
…στη μαύρη αντίδραση
Το ρωσικό «ματ» μπορεί να κερδίζει την παρτίδα, όχι όμως και το πρωτάθλημα. Οι «ευρωπαϊστές» διαδηλώνουν για βδομάδες μέσα στην παγωνιά, σε ένα κίνημα υπέρ της ΕΕ, που πολιτογραφείται ως Euromaidan, με επίκεντρο την πλατεία Ανεξαρτησίας στο Κίεβο. Τραγική ειρωνεία! Οι διαδηλώσεις υπέρ της εξάρτησης από την ΕΕ να γίνονται στην πλατεία Ανεξαρτησίας! Οι φιλοευρωπαϊκές διαδηλώσεις, όμως, δεν είναι απλά ένα φιλοδυτικό κίνημα. Αποτελούν πρόσφορο έδαφος για την επώαση του αυγού του φιδιού. Γιατί μέσα στους κόλπους τους ενισχύθηκε το νεοναζιστικό έκτρωμα που από «Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα Ουκρανίας» μετονομάστηκε στον παραπλανητικό τίτλο «Σβόμποντα» (που στα ουκρανικά σημαίνει «Ελευθερία»).
Στις 8 Δεκέμβρη του 2013, μασκοφόροι διαδηλωτές, ανεμίζοντας τις μπλε σημαίες του «Σβόμποντα» και φωνάζοντας «κρεμάστε τους κομμουνιστές», γκρεμίζουν το άγαλμα του Λένιν στο κέντρο της πόλης. Ενας από τους ηγέτες του «Σβόμποντα», o Ιγκόρ Μιροσνιτσένκο, που κατηγορείται ότι γκρέμισε ένα άγαλμα του Λένιν σε άλλη πόλη, δηλώνει στους δημοσιογράφος ότι το κόμμα του έχει την ευθύνη. Το Σβόμποντα είναι το πιο ορατό κόμμα στην πλατεία κι έχει ως ορμητήριο το δημαρχείο του Κιέβου, το οποίο έχει καταλάβει. Την Πρωτοχρονιά του 2014, 15.000 οπαδοί του «Σβόμποντα» κάνουν πορεία με πυρσούς στο Κίεβο προς τιμήν του Στεπάν Μπαντέρα, του διαβόητου εγκληματία, ηγέτη της «Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών» και του «Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού», που συνεργάστηκε με τους ναζί και πολέμησε εναντίον του σοβιετικού Κόκκινου Στρατού κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου (Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου για τους σοβιετικούς).
Η αντικομμουνιστική υστερία κορυφώνεται
Σ’ αυτό το πλαίσιο, η αντικομμουνιστική υστερία γίνεται το νέο credo της ουκρανικής δυτικόφυλης πλευράς όλων των αποχρώσεων (από τη «φιλελεύθερη» μέχρι την εθνικο-φασιστική). Στο αντικομμουνιστικό τους οπλοστάσιο κυρίαρχη θέση έχει μια παλιά ιστορία, που ξεκίνησε τη δεκαετία του ’30 στις ΗΠΑ, μετά ενορχηστρώθηκε από τους γερμανούς ναζί, οι οποίοι παρέδωσαν τη σκυτάλη πάλι στους Αμερικάνους.
Μιλάμε για τον περιβόητο «λιμό» της Ουκρανίας το 1933, μία δοκιμασία του ουκρανικού λαού στις αρχές της δεκαετίας του ’30, για την οποία θα μιλήσουμε σύντομα σε ξεχωριστό σημείωμα, ξετινάζοντας τη βρόμικη προπαγάνδα του ψεύδους.
Πολιτική κρίση και αβεβαιότητα
Μια νέα φάση της πολιτικής κρίσης ξεκινά μετά από την καθαίρεση του προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς και των μελών της κυβέρνησής του στις 22 Φλεβάρη του 2014, από την πλειοψηφία της Βουλής, στην οποία προσχώρησε τμήμα των βουλευτών του κυβερνώντος «Κόμματος των Περιοχών». Οι διαδηλώσεις έχουν σταματήσει, οι σκηνές στην πλατεία της Ανεξαρτησίας παραμένουν, όπως και οι ροπαλοφόροι ακροδεξιοί και νεοναζί φρουροί της «τάξης» στην πλατεία και στους δρόμους του Κιέβου, όμως η ευφορία της νίκης παραχωρεί τη θέση της στην ανησυχία και στην αβεβαιότητα για την ίδια την υπόσταση της χώρας.
Σχηματίζεται μεταβατική κυβέρνηση «εθνικής ενότητας», καθ’ υπόδειξη της ΕΕ, και η Δύση φαίνεται να κερδίζει αυτή τη μάχη, όχι όμως και τον πόλεμο. Οι εξελίξεις στην ανατολική Ουκρανία θα είναι μία ακόμα νίκη της Ρωσίας σ’ αυτό το νέο πολεμικό μέτωπο που έχει ανοίξει.
Το αυτονομιστικό κίνημα στην ανατολική Ουκρανία
Στις αρχές του Απρίλη του 2014, ένας νέος γύρος στο μπρα-ντε-φερ Ρωσίας-ΗΠΑ ξεκινά. Κατά τη διάρκεια αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, διαδηλωτές καταφέρνουν να διασπάσουν τις γραμμές της αστυνομίας και να καταλάβουν το κτίριο της περιφερειακής διοίκησης στο Ντονέτσκ και στο Χάρκοβο και το περιφερειακό παράρτημα της Υπηρεσίας Ασφάλειας στην πόλη Λουχάνσκ. Στις 7 Απρίλη, οι καταληψίες στο Ντονέτσκ ανακοινώνουν την ανεξαρτησία από την Ουκρανία και τη δημιουργία της «Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντονέτσκ». Είκοσι μέρες αργότερα, τον ίδιο δρόμο τραβάει και το Λουχάνσκ.
Με τις καταλήψεις των κυβερνητικών κτιρίων στην ανατολική Ουκρανία ξεκινά μια εκκωφαντική προπαγανδιστική εκστρατεία εναντίον της Ρωσίας, στην οποία τον πρώτο ρόλο έχει ο Λευκός Οίκος, ενώ οι ισχυροί της ΕΕ κρατούν μέχρι στιγμής χαμηλούς τόνους και πιο συγκρατημένη στάση. Η κυβέρνηση των εθνικιστών του Κιέβου κατηγορεί τη Ρωσία ότι έχει στόχο να αποσταθεροποιήσει και να διαλύσει τη χώρα, να ανατρέψει την κυβέρνηση και να υπονομεύσει τις προεδρικές εκλογές της 25ης Μάη και ο Λευκός Οίκος υπερθεματίζει, μιλώντας για διαδηλωτές που πληρώνονται και ρώσους πράκτορες που υποκινούν τις ταραχές, καλώντας τη Ρωσία «να αποκηρύξει δημοσίως τις δραστηριότητες των αυτονομιστών, των δολιοφθορέων και των προβοκατόρων» και προειδοποιώντας την ότι θα πληρώσει ακριβά αν δεν σταματήσει κάθε ανοιχτή ή καλυμμένη προσπάθεια αποσταθεροποίησης της Ουκρανίας. Η Ρωσία όμως κρατά χαμηλά τους τόνους, καθώς το Κίεβο χάνει τον έλεγχο στην ανατολική Ουκρανία. Την ίδια στιγμή, η Ρωσία προσαρτά την Κριμαία στην οποία έχει σημαντική στρατιωτική βάση.
Επικυρώνεται η απόσχιση
Το δημοψήφισμα της 11ης Μάη του 2014 έρχεται να επικυρώσει την απόσχιση των δύο περιοχών από την Ουκρανία με μεγάλη πλειοψηφία. Ξεκινούν οι πρώτες ένοπλες συγκρούσεις που κρατάνε όλο το καλοκαίρι, ενώ ταυτόχρονα κλιμακώνεται η αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ρωσίας για το θέμα αυτό. Οι αλλεπάληλες ήττες του ουκρανικού στρατού στα τέλη του Αυγούστου από τους φιλορώσους αυτονομιστές αναγκάζουν την ουκρανική βουλή να εγκρίνει τη συμφωνία που υπογράφεται στο Μινσκ της Λευκορωσίας στις 5 Σεπτέμβρη του 2014.
Η συνεδρίαση γίνεται κεκλεισμένων των θυρών και αποφασίζεται να δοθεί αμνηστεία στους αυτονομιστές (σε όσους δεν εμπλέκονται σε ποινικά αδικήματα) και ταυτόχρονα χορηγείται «ειδικό καθεστώς» αυτονομίας στις ελεγχόμενες από τις πολιτοφυλακές των αυτονομιστών ανταρτών περιοχές του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ για μια περίοδο τριών ετών, στη διάρκεια της οποίας θα ολοκληρωθεί το σχέδιο αποκέντρωσης της εξουσίας και οι απαιτούμενες τροποποιήσεις του συντάγματος.
Το ουκρανικό κοινοβούλιο επιτρέπει στις τοπικές αρχές στο Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ «να ενισχύσουν και να βαθύνουν τις σχέσεις» με τις γειτονικές ρωσικές περιοχές, δηλαδή ουσιαστικά με τη Ρωσία, και σχεδιάζει την πραγματοποίηση τοπικών εκλογών στις 7 Δεκέμβρη. Τα τοπικά συμβούλια που θα προκύψουν απ’ αυτές θα έχουν την εξουσία να συγκροτήσουν τις αστυνομικές δυνάμεις, να διορίζουν τους δικαστές και τους εισαγγελείς. Οι αυτονομιστές δέχονται τη συμφωνία με συγκρατημένη αισιοδοξία. Τελικά, οι εκλογές γίνονται ένα μήνα νωρίτερα (στις 2 Νοέμβρη) στις ελεγχόμενες περιοχές από τις αυτονομιστικές πολιτοφυλακές του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ και εκλέγονται ως επικεφαλής της αποκαλούμενης Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντονέτσκ ο Αλεξάντρ Ζαχαρτσένκο, με ποσοστό 80%, και της Λαϊκής Δημοκρατίας του Λουχάνσκ ο Ιγκόρ Πλοτνίτσκι, με ποσοστό 63%.
Οι αποσχιστές κερδίζουν κατά κράτος, όμως ούτε η Ουκρανία ούτε η Δύση αναγνωρίζουν το αποτέλεσμα, επικαλούμενες ότι η συμφωνία προβλέπει εκλογές με βάση τον ουκρανικό νόμο για τοπικά συμβούλια και όχι για πρωθυπουργό και κυβέρνηση. Το μέτωπο ξαναθερμαίνεται κι ένας νέος γύρος αντιπαράθεσης ξεκινά. Σ’ αυτόν το γύρο οι ουκρανοί φασίστες ρίχνουν λάδι στη φωτιά επιχειρώντας να ξαναγράψουν την Ιστορία με στόχο να σβηστούν όλα τα σημάδια που συνδέουν την Ουκρανία με το σοσιαλιστικό της παρελθόν, αλλά και να φωλιάσει βαθιά μέσα στη συνείδηση του ουκρανικού λαού ο πιο αντιδραστικός εθνικισμός.
Με τη δεύτερη συμφωνία του Μινσκ, που επιτυγχάνεται τον Φλεβάρη του 2015, συμφωνείται μία ακόμα κατάπαυση του πυρός, αν και τα σημαντικότερα ζητήματα (όπως αυτό της απόσχισης) παραμένουν ανοιχτά.
Η νεοφιλελεύθερη λαίλαπα σαρώνει την Ουκρανία
Ο λαός τους Ουκρανίας γεύεται τα «δώρα» του φασιστικού καθεστώτος. Τον Μάρτη του 2015, η κυβέρνηση λαμβάνει σκληρά αντιλαϊκά μέτρα κατ’ εντολήν του ΔΝΤ. Μείωση κατά 15% των συντάξεων, αύξηση κατά 5 χρόνια των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, τριπλασιασμός της τιμής της ενέργειας, είναι ορισμένα από αυτά. Ο επίσημος πληθωρισμός εκτινάσσεται στο 28%, με τον πραγματικό να είναι πολύ παραπάνω, και το νόμισμα χάνει το 80% της αξίας του μέσα σε ένα χρόνο. Η πολιτική κρίση βαθαίνει.
Μάταια ο Μπάιντεν (που ήταν τότε αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ομπάμα) προσπαθεί «να σώσει την κατάσταση», επισκεπτόμενος τον Δεκέμβρη το Κίεβο για να ενώσει την κυβέρνηση και τη Βουλή, ώστε να προωθήσουν από κοινού τις απαραίτητες «μεταρρυθμίσεις». Λίγες μέρες αργότερα, η Βουλή μετατρέπεται σε αρένα. Τελικά, ο πρόεδρος της χώρας Πέτρο Ποροσένκο καλεί τον πρωθυπουργό να υποβάλει την παραίτησή του, πράγμα που γίνεται τον Απρίλη του 2016.
Είναι τόσο μεγάλη η απαξίωση των «θεσμών» μέσα στον κόσμο, που από τον Μάρτη του 2016 απαγορεύεται στους δημόσιους υπάλληλους να εκφράζουν δημόσια οποιαδήποτε κριτική για το έργο όλων των κρατικών θεσμών και των αξιωματούχων τους!
Ανενεργό ηφαίστειο, όχι όμως σβησμένο
Στα επτά χρόνια που έχουν περάσει από το ξεκίνημα του ουκρανικού μετώπου έχουν σκοτωθεί πάνω από 14.000 άτομα. Τον Δεκέμβρη του 2019, οι ηγέτες της Ρωσίας, της Ουκρανίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους στη συμφωνία του 2015, όμως καμία περεταίρω πρόοδος δε σημειώθηκε στην πολιτική διευθέτηση του προβλήματος. Μέχρι τώρα, καμία πλευρά δε φαίνεται να θέλει να οξύνει την αντιπαράθεση, όμως δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν τα παζάρια που γίνονται πίσω από κλειστές πόρτες θα διατηρήσουν την εύθραυστη ειρήνη ή θα φέρουν μια νέα κλιμάκωση του πολέμου. Το σίγουρο είναι ότι το ουκρανικό μέτωπο μοιάζει με ένα ηφαίστειο για χρόνια ανενεργό, που μπορεί να εκραγεί ανά πάσα στιγμή.
