Μπορεί ένας πάστορας να επηρεάσει τις οικονομικές εξελίξεις σε μία χώρα; Κοιτάζοντας τα πράγματα από την επιφάνεια, κάποιος θα μπορούσε να απαντήσει καταφατικά, με αφορμή αυτά που συμβαίνουν σήμερα στην Τουρκία. Η άρνηση των τουρκικών αρχών να αφήσουν ελεύθερο τον αμερικανό πάστορα Αντριου Μπράνσον, που κατηγορείται για «τρομοκρατία», προκάλεσε άλλη μία κατρακύλα της τουρκικής λίρας την περασμένη βδομάδα καθώς και την οργή του Ερντογάν που μίλησε για «οικονομικό πόλεμο» από τις ΗΠΑ.
Ομως η τουρκική λίρα δεν άρχισε να κατρακυλά από τότε που συνέλαβαν τον πάστορα. Από τις αρχές του χρόνου έχει χάσει ένα 40% έναντι του δολαρίου, μετά από μία αλματώδη αύξηση του τουρκικού ΑΕΠ που το δεύτερο εξάμηνο του 2017 κινήθηκε σε επίπεδα άνω του 7%, συνεχίζοντας την ξέφρενη πορεία μιας οικονομίας που βασίζεται στο δανεισμό, από τον οποίο το 39% είναι σε δολάρια.
Η τουρκική φούσκα είναι έτοιμη να σκάσει, για να μην πούμε ότι τώρα αρχίζει να σκάει. Το ΔΝΤ, στην έκθεσή του που δημοσιεύτηκε τον περασμένο Απρίλη, προειδοποιούσε για τη μείωση των ρυθμών ανάπτυξης και τα χρέη που ταλανίζουν τη χώρα. Σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Οικονομικών, το συνολικό χρέος της κυβέρνησης, της κεντρικής τράπεζας, των ιδιωτικών επιχειρήσεων και των νοικοκυριών ξεπέρασε το ένα τρισ. λίρες τον περασμένο Ιούλη, σημειώνοντας αύξηση κατά 23.5% μέσα σε ένα χρόνο.
Το πώς θα εξελιχτεί η τουρκική κρίση δεν μπορούμε να το προβλέψουμε από τώρα. Οι διαβεβαιώσεις του υπουργού Οικονομικών Μπεράκ Αλμπαϊράκ, ότι δε θα καταφύγει στο ΔΝΤ, σίγουρα δεν πείθουν. Τα μέτρα που θα πλήξουν τα λαϊκά στρώματα, όμως, -είτε με ΔΝΤ είτε χωρίς- θα πρέπει να θεωρούνται δεδομένα (στη φορολογία πρώτα απ’ όλα). Το πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτέμβρη, ο Αλμπαϊράκ θα ανακοινώσει το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα της κυβέρνησης για την οικονομία κι εκεί θα φανεί τι μέτρα θα πάρει.
Μπορεί το οικονομικό βάρος της Τουρκίας στην παγκόσμια οικονομία να είναι μικρό, όμως αυτό δε σημαίνει ότι οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις που την ελέγχουν δε θα της επιβάλουν τους όρους που απαιτούνται για να συνεχίσει να πληρώνει τα χρέη της. Οταν μάλιστα η τουρκική ηγεσία «ερωτοτροπεί» με τη Ρωσία, οι οικονομικές πιέσεις θα γίνουν ακόμα πιο ασφυκτικές.
Μπορεί μόνο οι ισπανικές και οι ιταλικές τράπεζες να έχουν κάποια περιορισμένη έκθεση σε τουρκικά δάνεια (το 4.5% και 2.1% των ισολογισμών τους, αντίστοιχα, σύμφωνα με την J.P. Morgan), όμως από την άλλη, ο γερμανικός ιμπεριαλισμός έχει διεισδύσει για τα καλά στη χώρα, με 7.500 γερμανικές εταιρίες να δραστηριοποιούνται στην Τουρκία. Γι’ αυτό τα Μνημόνια έρχονται ανεξάρτητα του πώς θα ονομαστούν. Αυτό το γνώριζε καλά ο Ερντογάν, γι’ αυτό και έκανε τις εκλογές νωρίς, πιστεύοντας ότι θα γλιτώσει την καρέκλα του. Το κατά πόσο θα το καταφέρει αυτό θα φανεί το επόμενο διάστημα.
