Το περασμένο Σάββατο, 6 Μαΐου, καταρρίφθηκε το πρώτο βρετανικό στρατιωτικό ελικόπτερο, τύπου Λινξ, στη Βασόρα από πυρά ανταρτών. Το ελικόπτερο έπεσε σε κατοικημένη περιοχή, ανάμεσα σε δύο κτίρια, και τυλίχτηκε στις φλόγες. Αμέσως, το περικύκλωσε πλήθος Ιρακινών, που άρχισαν να φωνάζουν συνθήματα, να πανηγυρίζουν και να χορεύουν δίπλα στα φλεγόμενα συντρίμμια. Οι βρετανικές δυνάμεις που έσπευσαν να αποκλείσουν την περιοχή δέχτηκαν βροχή από πέτρες και βόμβες μολότοφ, από τις οποίες πήραν φωτιά και καταστράφηκαν τουλάχιστον τρία θωρακισμένα οχήματα. Οι βρετανοί στρατιώτες, αιφνιδιασμένοι από τις αντιδράσεις των εξαγριωμένων Ιρακινών, άρχισαν να πυροβολούν στο ψαχνό για να τους διαλύσουν, με αποτέλεσμα το θάνατο 5, μεταξύ των οποίων ένα παιδί, και τον τραυματισμό τουλάχιστον 19 ανθρώπων.
Τα γεγονότα αυτά χαρακτηρίστηκαν από τους ανταποκριτές του BBC στη Βασόρα ως «σημάδι της δραματικής αλλαγής της διάθεσης απέναντι στη βρετανική παρουσία στο νότιο Ιράκ». Στο ίδιο πνεύμα είναι και τα ρεπορτάζ βρετανικών και αμερικάνικων εφημερίδων, από τα οποία μεταφέρουμε μερικά ιδιαίτερα ενδιαφέροντα αποσπάσματα.
«Η Βασόρα δεν είναι πια ασφαλής ζώνη» (BBC, 6/5/06)
«Οι βρετανικές δυνάμεις χρησιμοποιούν τα ελικόπτερα στη Βασόρα όπως τα λεωφορεία. Εξαιτίας των αποστάσεων ανάμεσα στις βάσεις και κυρίως εξαιτίας του κινδύνου από τις βόμβες στα πλαϊνά των δρόμων, πετούν συνεχώς από και προς τη μεγαλύτερη στρατιωτική βάση στο αεροδρόμιο της Βασόρα….Τα ελικόπτερα χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο αντί οχημάτων για τις περιπολίες στην περιοχή.
Η προηγούμενη επίσκεψή μου στη Βασόρα ήταν το Μάρτιο του 2004, όταν η «μάχη για την καρδιά και το μυαλό» (σ.μ. των Ιρακινών) ήταν στο αποκορύφωμά της. Οι περίπολοι σε θωρακισμένα Λαντ Ρόβερ καλωσορίζονταν από παιδιά και οι στρατιώτες περπατούσαν στην αγορά με πλήρη οπλισμό, αλλά φορώντας απλούς μπερέδες. Τώρα δεν μπορούν να πάνε ούτε στην τουαλέτα μέσα στις βάσεις τους χωρίς κράνος και αλεξίσφαιρο γιλέκο.
Στη Βασόρα, που κάποτε θεωρούνταν ως η «ασφαλής ζώνη» στο Ιράκ, η βία έχει κλιμακωθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε η αμερικάνικη πρεσβεία σε έκθεσή της τη χαρακτηρίζει τώρα τόσο επικίνδυνη όσο και οι ταραχώδεις πόλεις του βόρειου Ιράκ….»
«Η Βασόρα έτοιμη να εκραγεί» (The Independent, 7/ 5/06)
«Η κατάρριψη του βρετανικού στρατιωτικού ελικοπτέρου στη Βασόρα και οι βίαιες ταραχές που ακολούθησαν ήταν μια δυσάρεστη υπόμνηση για το πόσο εύθραυστη είναι η κατάσταση ασφάλειας στο νότιο Ιράκ.
Αν και η περιοχή έχει ξεφύγει από το καθημερινό μακελειό στις σουνιτικές περιοχές της χώρας, έχει περάσει καιρός από τότε που παρουσιαζόταν ως μοντέλο ανοικοδόμησης. Κάποτε οι Βρετανοί μπορεί να ήταν έξω από τη γραμμή πυρός και να θεωρούνταν από το σιιτικό πληθυσμό ως «απελευθερωτές». Ομως τώρα η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική.
Η επίθεση στο ελικόπτερο είναι δείγμα της απειλής που αντιμετωπίζουν οι βρετανικές δυνάμεις. Οι βρετανοί διοικητές έχουν περιορίσει δραστικά τις οδικές μετακινήσεις ύστερα από μια σειρά θανάτων που προκλήθηκαν από πολύπλοκες βόμβες, οι οποίες προέχονται δήθεν από το Ιράν. Η αερομεταφορά έχει υιοθετηθεί ως ασφαλέστερη λύση….»
«Ο όχλος πανηγυρίζει για το θάνατο των Βρετανών καθώς η Βασόρα ξεφεύγει από τον έλεγχό τους», (The Christian Science Monitor, 8/5/06)
«…Ομως ένα πράγμα είναι ήδη καθαρό: η Βασόρα ξεφεύγει από τον έλεγχο των βρετανικών δυνάμεων.
Οι τηλεοπτικές εικόνες του πλήθους που πανηγύριζε το θάνατο των Βρετανών, που πετούσε πέτρες στους βρετανούς στρατιώτες και εκτόξευε βόμβες μολότοφ στα θωρακισμένα οχήματά τους διαψεύδουν τους κυβερνητικούς ισχυρισμούς ότι η πολιτική κατάσταση στο Ιράκ – και ιδιαίτερα στο βρετανικό τομέα – βελτιώνεται σταθερά.
Οι στρατιώτες που υπηρετούν εκεί γνωρίζουν ότι εδώ και πολύ καιρό η πραγματικότητα είναι ζοφερή….»
«Οι Σιίτες του Ιράκ εκνευρίζονται τώρα από την αμερικάνικη παρουσία», (Los Angeles Times, ανταπόκριση από την Καρμπάλα, 6/5/06)
«Δε χρειάζεται να πάει μακριά ή να ψάξει πολύ ένας επισκέπτης για να διαπιστώσει το αντιαμερικάνικο αίσθημα που κυριαρχεί στην αρχαία ιερή πόλη, η οποία κάποτε καλωσόρισε τις αμερικάνικες δυνάμεις ως απελευθερωτές.
«Ο αμερικάνος πρέσβης είναι η πύλη μέσω της οποίας μπαίνει η τρομοκρατία στο Ιράκ» γράφει ένα πανό που κρέμεται στο προστατευτικό πλέγμα που περιβάλλει τους τάφους του Ιμάμηδων Χουσεϊν και Αμπάς, από τους πιο σεβαστούς μάρτυρες των Σιιτών.
Ενα τραγούδι ακούγεται από το διπλανό κατάστημα με CD: «Αν οι κατακτητές μας επιτεθούν, θα βάλουμε μια βόμβα κάτω από τα πόδια τους».
Για τρία χρόνια, οι περισσότεροι από τους Σιίτες του Ιράκ καλωσόριζαν ή τουλάχιστον ανέχονταν την αμερικάνικη παρουσία εδώ…Η σιιτική αποδοχή της αμερικάνικης παρουσίας επέτρεψε στον αμερικάνικο στρατό να συγκεντρώσει τις δυνάμεις του στην καταστολή της εξέγερσης στο δυτικό Ιράκ. Με εξαίρεση την εξέγερση στα μέσα του 2004 των οπαδών του ριζοσπάστη κληρικού Μουκτάντα Σαντρ, ο νότος υπήρξε σχετικά ήσυχος και ειρηνικός κάτω από την επιρροή του Μεγάλου Αγιατολάχ Αλί Σιστάνι.
Ομως τώρα η διάθεση έχει αλλάξει…Η αλλαγή έχει αποδυναμώσει τη θέση της κυβέρνησης Μπους και έχει εξανεμίσει τις ελπίδες της ότι οι Σιίτες του Ιράκ θα αντιδράσουν στο σφοδρό αντιαμερικανισμό των ομοθρήσκων τους στο Ιράν.
«Υπάρχει οργή», μας είπε ο εκπρόσωπος του Αγιατολάχ Μοχάμεντ Τακί Μονταρεσί, ενός μετριοπαθούς κληρικού, που είναι περισσότερο γνωστός για τις προσπάθειές του να αναπτυχθεί οικονομικά η Καρμπάλα παρά για τα πύρινα αντιαμερικάνικα κηρύγματά του. «Μπορείς να το δεις στα συνθήματα που ακούγονται στις προσευχές της Παρασκευής: “Θάνατος στην Αμερική”, “Οι Αμερικάνοι δεν θα φύγουν παρά μόνο με τα φέρετρα των παιδιών τους” Καίνε αμερικάνικες σημαίες», μας είπε….».
♦ Με τη ματιά των Times
«Στο χάος του Ιράκ, ένα έργο προχωράει: η γιγάντια αμερικάνικη πρεσβεία»
Το ζήτημα προβληματίζει και εξοργίζει μια πόλη (σ.μ. τη Βαγδάτη): πώς γίνεται οι Αμερικάνοι να μην μπορούν να εξασφαλίσουν την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος στη Βαγδάτη για περισσότερες από δύο ώρες την ημέρα, τη στιγμή που καταφέρνουν να χτίζουν τη μεγαλύτερη πρεσβεία στον κόσμο;
Η οργή μεγαλώνει καθώς οι κάτοικοι, που στερούνται τον κλιματισμό και το τρεχούμενο νερό τρία χρόνια μετά την αμερικάνικη εισβολή, παρακολουθούν την τεράστια αμερικάνικη πρεσβεία να υψώνεται στις όχθες του Τίγρη.
Στα υπαίθρια καφενεία, οι άνθρωποι σχολιάζουν ότι το οικοδόμημα είναι μεγαλύτερο από οτιδήποτε έκτισε ο Σαντάμ Χουσεϊν. Δεν εντυπωσιάζονται από τους ισχυρισμούς των αρχιτεκτόνων ότι θα είναι ορατό από το διάστημα και θα καλύπτει μια έκταση μεγαλύτερη από την πόλη του Βατικανού και τόσο μεγάλη ώστε να χωράει 4 θόλους της χιλιετίας. Περισσότερο ενδιαφέρονται να μάθουν αν το αμερικάνικο υπουργείο Εξωτερικών πλήρωσε για το οικόπεδο ή απλά το κατέλαβε.
Ενώ οι οικογένειες στην πρωτεύουσα υποφέρουν από τις διακοπές του ηλεκτρικού ρεύματος, στήνονται στην ουρά όλη μέρα για να γεμίσουν το αυτοκίνητά τους με καύσιμα και περιμένουν να συνδεθούν με το δίκτυο της ύδρευσης, η αμερικάνικη πρεσβεία, που πρόκειται να ανοίξει τον Ιούνιο της επόμενης χρονιάς, θα διαθέτει το δικό της δίκτυο ύδρευσης και εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας για να τροφοδοτούν ένα πληθυσμό μεγέθους μιας μικρής πόλης.
Επίσημα, το σχέδιο του συγκροτήματος υποτίθεται ότι είναι μυστικό, όμως οι γιγάντιοι γερανοί και το τσιμεντένιο περίγραμμα των 21 κτιρίων που κατασκευάζονται δεν μπορούν να κρυφτούν. Καθώς υψώνεται στον ορίζοντα, η πρεσβεία είναι το μόνο μεγάλο αμερικάνικο οικοδομικό έργο στο Ιράκ που προχωράει εντός της προκαθορισμένης προθεσμίας και στα πλαίσια του προϋπολογισμού, ύψους 592 εκατομμυρίων δολαρίων.
Στην αυστηρά φρουρούμενη έκταση των 42 εκταρίων (σ.μ 420 στρεμμάτων), η οποία θα περιβάλλεται από ένα τοίχο πάχους 5 μέτρων, εκατοντάδες ξένοι εργάτες στήνουν σκαλωσιές…
Υστερα από τη διαμονή με στερήσεις στα εγκαταλειμμένα παλάτια του Σαντάμ, οι διπλωμάτες πρέπει να έχουν κάθε άνεση στη νέα τους κατοικία. Θα υπάρχουν εντυπωσιακές κατοικίες για τον πρέσβη και τον αναπληρωτή του, έξι διαμερίσματα για ανώτερους αξιωματούχους και δύο τεράστια συγκροτήματα γραφείων για 8.000 προσωπικό. Θα κατασκευαστούν ακόμη μια μεγάλη πισίνα, η μεγαλύτερη στο Ιράκ, ένα γυμναστήριο έργο τέχνης, ένας κινηματογράφος, εστιατόρια που θα προσφέρουν εδέσματα από διάσημες αμερικάνικες αλυσίδες τροφίμων, γήπεδα τένις και ένα μοντέρνο Αμερικάνικο Κλαμπ για βραδινές δραστηριότητες.
Τα μέτρα ασφάλειας που τοποθετούνται περιγράφονται ως εξαιρετικά. Οι αμερικάνοι αξιωματούχοι προετοιμάζονται για την ημέρα που η αποκαλούμενη Πράσινη Ζώνη, το οχυρωμένο και αποκλεισμένο συγκρότημα όπου ζουν και εργάζονται οι ξένοι διπλωμάτες και οι ηγέτες του Ιράκ, θα ξανανοίξει στους υπόλοιπους κατοίκους της πόλης και οι αμερικάνοι διπλωμάτες θα μπορούν να αποσυρθούν στη δικιά τους ασφαλή περιοχή.
Οι ιρακινοί πολιτικοί που αντιτίθενται στην αμερικάνικη παρουσία υποστηρίζουν ότι η κλίμακα του έργου υποδηλώνει ότι η Αμερική διατηρεί μακροπρόθεσμες φιλοδοξίες εδώ. Η «International Crisis Group» δήλωσε ότι το μέγεθος της πρεσβείας «θεωρείται από τους Ιρακινούς ως ένδειξη για το ποιος πραγματικά ασκεί την εξουσία στη χώρα τους».
Αξιωματούχος του υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι το μέγεθος αντανακλά το «μεγάλο όγκο δουλειάς που έχουν ακόμη μπροστά τους οι ΗΠΑ και τη δέσμευσή μας να τη φέρουμε σε πέρας».
♦ Δουλεμπόριο
Εκατοντάδες χιλιάδες ξένοι εργάτες – οι περισσότεροι από τη νότια Ασία και την Αφρική – προσλαμβάνονται από εργολάβους και δουλεύουν στις αμερικάνικες βάσεις και αλλού στο Ιράκ, ως μάγειροι, σερβιτόροι, θυρωροί, υπηρέτες, οικοδόμοι καθώς και σε άλλες βαριές και επικίνδυνες δουλειές. Οι άνθρωποι αυτοί στρατολογούνται από μεσάζοντες στις χώρες τους, στους οποίους καταβάλλουν υψηλή αμοιβή. Πολύ συχνά οι μεσάζοντες τους εξαπατούν, υποσχόμενοι ότι θα τους στείλουν για δουλειά σε χώρες του Κόλπου και όχι στο Ιράκ, ενώ σε κάποιους που τους στέλνουν εν γνώσει τους στο Ιράκ, υπόσχονται ότι θα πάρουν αμερικάνικη βίζα. Οταν φτάνουν στο Ιράκ, οι εργολάβοι που τους προσλαμβάνουν τους παίρνουν τα διαβατήρια για να μην μπορούν να φύγουν από τη χώρα ή να αλλάξουν δουλειά. Τα μεροκάματά τους είναι εξευτελιστικά, κατά κανόνα μισό δολάριο την ώρα, δουλεύουν και ζουν σε ακατάλληλες συνθήκες, ενώ οι εργολάβοι και οι υπεργολάβοι συχνά τους κατακρατούν το μισθό τους και τους υποχρεώνουν να κάνουν πολλές υπερωρίες. Η πρακτική αυτή είναι πλατιά διαδεδομένη στις εταιρίες που προσφέρουν υπηρεσίες στον αμερικάνικο στρατό, όπως αποκάλυψε μια έρευνα του αμερικάνικου στρατού, που ολοκληρώθηκε στα τέλη του Μάρτη.
Ας σημειωθεί ότι ο μεγαλύτερος εργολάβος στο Ιράκ είναι η KBR, θυγατρική της Halli-burton, επικεφαλής της οποίας υπήρξε ο αμερικάνος αντιπρόεδρος Τσένι, η οποία έχει συνάψει συμφωνία υποστήριξης του αμερικάνικου στρατού στο Ιράκ, ύψους 8,3 δισ. δολαρίων (γεύματα, καθαριότητα και άλλες υπηρεσίες).
Οι καταγγελίες που έγιναν από τα θύματα των σύγχρονων δουλέμπορων σε διάφορες ανθρωπιστικές οργανώσεις ανάγκασαν την αμερικάνικη στρατιωτική διοίκηση στο Ιράκ να διατάξει αρχικά τη διεξαγωγή της έρευνας και στη συνέχεια να εκδώσει εντολή προς τους εργολάβους να παραδώσουν τα διαβατήρια στους ξένους εργάτες μέχρι τις 5 Μάη και να σταματήσουν να παραβιάζουν τα στοιχειώδη εργασιακά και ανθρώπινα δικαιώματά τους.
Το ερώτημα είναι: ποιος κάνει κουμάντο; Οι στρατηγοί ή τα αφεντικά της Halliburton; Η απάντηση δεν χρειάζεται και πολλή εξυπνάδα.
