Τη Δευτέρα 26 Σεπτέμβρη, στην παραλιακή πόλη Καρταγένα δε Ινδιας στην Κολομβία, μπροστά σε ένα πλήθος 2.500 ανθρώπων, ο ηγέτης των FARC (Eνοπλες Επαναστατικές Δυνάμεις της Κολομβίας) Ροδρίγο Λοντόνιο Ετσεβερί, γνωστός με το επαναστατικό ψευδώνυμο Τιμοσένκο, και ο σοσιαλδημοκράτης πρωθυπουργός της Κολομβίας Χουάν Μανουέλ Σάντος υπέγραψαν την Τελική Συμφωνία Ειρήνευσης, τερματίζοντας μια ιστορία ένοπλης σύγκρουσης που κράτησε από την ίδρυση των FARC το 1964 μέχρι σήμερα. Παρόντες ήταν ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Μπαν Κι Μουν, ηγέτες λατινοαμερικάνικων κρατών (Εβο Μοράλες της Βολιβίας, Σαλβαδόρ Σάντσες του Ελ Σαλβαδόρ, Χίμι Μοράλες της Γουατεμάλας, Πέδρο Πάμπλο Κουτσίνσκι του Περού, Μισέλ Τεμέρ της Βραζιλίας, Μισέλ Μπατσελέτ της Χιλής και Ενρίκε Πένια Νιέτο του Μεξικού, Μαουρίσιο Μάκρι της Αργεντινής, Λουίς Γκιγιέρμο Σολίς της Κόστα Ρίκα, Ραούλ Κάστρο της Κούβας, Ραφαέλ Κορέα του Εκουαδόρ, Χουάν Ορλάνδο Ερνάντες της Ονδούρας, Οράσιο Κορτές της Παραγουάης, Ντανίλο Μεδίνα της Δομινικανής Δημοκρατίας και Νικολάς Μαδούρο της Βενεζουέλας), ο πρώην βασιλιάς της Ισπανίας Χουάν Κάρλος, εκπρόσωπος του Πάπα κ.ά.
Μια από τις βασικές πτυχές της συμφωνίας αφορά τη διανομή γης σε ακτήμονες και φτωχούς αγρότες της κολομβιανής υπαίθρου. Το πρόγραμμα αναδιανομής της αγροτικής γης περιλαμβάνει το μοίρασμα 100.000.000 στρεμμάτων στους ακτήμονες και τους φτωχούς αγρότες της χώρας, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται 6.000.000 εκτοπισμένοι με τη βία αγρότες, οι οποίοι θα επιστρέψουν στη γη τους. Παράλληλα, το κράτος αναλαμβάνει να κατασκευάσει οδικό δίκτυο, σχολεία, δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης και ηλεκτροδότησης στις πιο απομακρυσμένες αγροτικές περιοχές, αλλά και να παρέχει τεχνική εκπαίδευση στους φτωχούς αγρότες προκειμένου να αυξήσουν την παραγωγή και το εισόδημά τους.
Οι FARC μετατρέπονται σε πολιτικό κόμμα και θα λαμβάνουν κρατική χρηματοδότηση για τα επόμενα 10 χρόνια. Από το 2018 και μετά οι FARC θα καταλάβουν πέντε θέσεις στη Γερουσία και πέντε θέσεις στο Συμβούλιο των Αντιπροσώπων, ενώ μέχρι τότε θα έχουν τρεις και τρεις θέσεις παρατηρητή, αντίστοιχα, χωρίς δικαίωμα ψήφου.
Μέσα στους επόμενους έξι μήνες τα ένοπλα τμήματα των FARC πρέπει να παραδώσουν τα όπλα τους σε 27 περιοχές που ορίζονται από την ειρηνευτική συμφωνία. Αυτή η διαδικασία θα περατωθεί υπό την επίβλεψη παρατηρητών του ΟΗΕ και στελεχών των FARC.
Παράλληλα, θα πάψει το κυνηγητό των αγροτών που αναγκάζονται να καλλιεργούν φυτά κόκας, προκειμένου να επιβιώσουν στα υψίπεδα που ζουν, από την παραγωγή των οποίων τροφοδοτείται το εμπόριο κοκαΐνης στο εξωτερικό, και θα τους δοθούν οικονομικά κίνητρα για να στραφούν προς την καλλιέργεια άλλων φυτών.
Θα συσταθεί άμεσα ειδικό δικαστήριο για τα εγκλήματα που διαπράχτηκαν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, ενώ θα δοθεί αμνηστία για όλα τα πολιτικά εγκλήματα, συμπεριλαμβανομένων και των εγκλημάτων που σχετίζονται με τη χρηματοδότηση του ένοπλου αγώνα.
Αλλα σημεία από το κείμενο των 297 σελίδων της συμφωνίας δεν έχουν δοθεί στη δημοσιότητα, προκειμένου να διαπιστωθεί αν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης βασικών πτυχών της συμφωνίας, όπως η αναδιανομή της γης, ενώ μέχρι τώρα δεν υπάρχει καμία αναφορά στο τι θα γίνει με τα ακροδεξιά τάγματα θανάτου, στα οποία σύμφωνα με στοιχεία του OHE αποδίδεται το 80% των θανάτων κατά τη διάρκεια της πολύχρονης ένοπλης σύγκρουσης.
Την ημέρα που υπογράφηκε η συμφωνία ειρήνευσης δόθηκε στη δημοσιότητα η Πολιτική Διακήρυξη της Δέκατης Εθνικής Συνδιάσκεψης των FARC, που συνήλθε στην περιοχή Σαβάνας δελ Γιάρι, στο νοτιοδυτικό τμήμα της χώρας. Ακολουθούν αποσπάσματα της Διακήρυξης που απεικονίζουν σε ένα βαθμό την κατάσταση στο εσωτερικό των FARC.
«Η Τελική Συμφωνία Ειρήνευσης που υπογράφηκε στην Αβάνα της Κούβας, περιέχει τα ελάχιστα απαραίτητα προκειμένου να συνεχιστεί ο αγώνας με πολιτικά μέσα για την ανατροπή της ισχύουσας κοινωνικής κατάστασης. Για αυτό το λόγο αποφασίσαμε να κάνουμε ό,τι είναι απαραίτητο για τη μετάβασή μας από μια πολιτικο-στρατιωτική δομή σε ένα νέο πολιτικό κόμμα που το ιδρυτικό του συνέδριο θα γίνει το αργότερο μέχρι το Μάη του 2017, αν τηρηθεί η συμφωνία.
»Θέλουμε να είμαστε μέρος μιας διαδικασίας ευρείας εθνικής σύγκλισης που θα καλύπει όλο το φάσμα των κοινωνικών και λαϊκών αγώνων και θα προωθεί τον πολιτικό, οικονομικό και πολιτισμικό εκδημοκρατισμό της χώρας. Αυτή η σύγκλιση θα πρέπει να μπορεί να οικοδομήσει κοινωνική, πολιτική και λαϊκή δυναμική από τα κάτω και την ίδια στιγμή να αμφισβητεί την κρατική εξουσία μέσα από τους επίσημους θεσμούς των εκλογών και της κοινοβουλευτικής αντιπροσώπευσης.
»Για αυτό πρέπει η Τελική Συμφωνία Ειρήνευσης να νοηθεί από όλους σαν το εντελώς απαραίτητο σύνολο από αλλαγές που θα εγγυηθούν την επίλυση όλων των αντιθέσεων εντός ενός δημοκρατικού πλαισίου, χωρίς τη χρήση όπλων».
Μπορεί ο Σάντος να θέλει να μείνει στην ιστορία σαν ο πολιτικός που τερμάτισε τη μακροβιότερη ένοπλη σύγκρουση με το πιο μαζικό αντάρτικο στην ιστορία της Λατινικής Αμερικής, αναγνωρίζοντας πως το καθεστώς δεν μπορεί να νικήσει τους αντάρτες, παρά τα μέσα που χρησιμοποίησε επί τόσες δεκαετίες, μπορεί και οι FARC από την πλευρά τους να μην μπορούσαν να νικήσουν το κράτος και να δέχονταν πιέσεις για τερματισμό του αντάρτικου αγώνα, βλέποντας όμως τα πράγματα από τη σκοπιά των όρων που έθεσαν οι FARC για να σταματήσουν τον ένοπλο αγώνα, πρέπει να σημειώσουμε πως είναι αμφίβολο αν τελικά θα υλοποιηθεί, έστω και μερικώς, ο αστικός εκδημοκρατισμός ενός κράτους που ήταν και είναι ο πιο πιστός υπηρέτης των Αμερικάνων στην περιοχή.
Τέτοια παραδείγματα έχουμε αρκετά. Να αναφέρουμε μήπως το Παλαιστινιακό ή να αναφέρουμε το παράδειγμα της Δυτικής Σαχάρας, όπου υπεγράφη ανακωχή ανάμεσα στο μέτωπο POLISARIO και το Μαρόκο, με τη μεσολάβηση του ΟΗΕ, όμως το δημοψήφισμα για το μέλλον της Δυτικής Σαχάρας (αν θα γίνει ανεξάρτητο κράτος ή αν θα παραμείνει στα όρια του Μαρόκου) ποτέ δεν έγινε και οι σαχράουι αντάρτες παραμένουν πολιτικοί εξόριστοι στο Τιντούφ της Αλγερίας.
Ακόμα πιο δύσκολη φαντάζει η αναδιανομή της γης, αφού αυτή πιθανόν να πλήξει ένα σημαντικό κομμάτι του στρώματος των γαιοκτημόνων που στηρίζουν διαχρονικά όλα τα δυναστικά καθεστώτα που έχουν περάσει από τη χώρα. Δεν αποκλείεται η αναδιανομή να υλοποιηθεί μέσα από την παροχή γης σε περιοχές με μεγάλο υψόμετρο ή μέσα στις αχανείς ζούγκλες της χώρας.
Η διαβόητη φυλακή La Tramacua ή αλλιώς το κολομβιανό Γκουαντανάμο, που έχει χτιστεί με αμερικάνικα χρήματα και στην οποία βρίσκονται φυλακισμένοι 1.500 άνθρωποι υπό μεσαιωνικές συνθήκες, παραμένει ανοιχτή, ενώ σύμφωνα με στοιχεία που είχαμε δημοσιεύσει σε άρθρο μας το 2008 (https://www.eksegersi.gr/issue/526/Διεθνή/4227.Δολοφονίες-και-πολιτική-δυσωδία) χιλιάδες είναι οι δολοφονίες συνδικαλιστών από τα ακροδεξιά τάγματα θανάτου.
Παράλληλα, τα σκάνδαλα που αφορούν τη σχέση μεγάλων πολυεθνικών, που λυμαίνονται τον φυσικό πλούτο της χώρας, και δεξιών πολιτικών με τα τάγματα θανάτου διαδέχονται το ένα το άλλο, αποδεικνύοντας ότι οι παραστρατιωτικές ομάδες δεν είναι παρά όργανο της κυβέρνησης και των Αμερικάνων, που κάνει τη βρώμικη δουλειά εκεί που ο εθνικός στρατός δεν μπορεί να εμπλακεί για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας.
