Αντιμέτωποι, σε κατάσταση αναμονής, βρίσκονται τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές οι ισχυρές δυνάμεις της ομοσπονδιακής αστυνομίας που έχουν καταλάβει το κέντρο της πόλης και οι εξεγερμένοι της Οαχάκα, που δηλώνουν ότι δεν υποχωρούν αν δεν παραιτηθεί ο περιφερειακός κυβερνήτης Ουλίσες Ρουίζ, που κατηγορείται ότι κέρδισε με νοθεία στις εκλογές του 2004, για διαφθορά και για το θάνατο διαδηλωτών.
Υστερα από πέντε μήνες απεργίας των δασκάλων και την εξέγερση που ακολούθησε, ο πρόεδρος του Μεξικού, Βισέντε Φοξ, ένα μήνα πριν από το τέλος της προεδρικής του θητείας, αποφάσισε να τελειώνει με την εξέγερση της Οαχάκα. Υπενθυμίζουμε ότι η απεργία των δασκάλων ξεκίνησε τον περασμένο Μάιο με αιτήματα την αύξηση των μισθών, τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και τη λήψη μέτρων για την ανακούφιση των φτωχών μαθητών, όπως πρωινό για τους μαθητές, υποτροφίες, δωρεάν στολές, παπούτσια, ιατρικές υπηρεσίες και σχολικά βιβλία. Από τις 22 Μαΐου, χιλιάδες απεργοί δάσκαλοι εγκαταστάθηκαν σε σκηνές στην κεντρική πλατεία της πόλης, στην πλατεία Ζόκαλο, μετατρέποντάς την σε κέντρο του αγώνα τους. Στις 14 Ιουνίου, 750 περίπου μπάτσοι επιχείρησαν να εκδιώξουν τους απεργούς από την πλατεία και στις συγκρούσεις που έγιναν σκοτώθηκαν τουλάχιστον 4 απεργοί. Τα γεγονότα αυτά προκάλεσαν την εξέγερση του λαού της πόλης και στις 17 Ιουνίου σχηματίστηκε η Λαϊκή Συνέλευση των Λαών της Οαχάκα (ΑΡΡΟ) από 365 αριστερές πολιτικές οργανώσεις και ομάδες, κοινωνικά κινήματα, συνδικάτα, ομάδες και κινήματα ιθαγενών, αγροτών και γυναικών, η οποία ανέλαβε την οργάνωση του αγώνα. Ακολούθησαν καταλήψεις ραδιοφωνικών σταθμών και τηλεοπτικών καναλιών καθώς και δημόσιων κτιρίων, που άρχισαν να χρησιμοποιούνται για τις ανάγκες του αγώνα, και στήθηκαν εκατοντάδες οδοφράγματα για την περιφρούρηση της περιοχής που βρισκόταν υπό τον έλεγχο των εξεγερμένων.
Στο αδιαπραγμάτευτο αίτημα των εξεγερμένων για παραίτηση ή αποπομπή του τοπικού κυβερνήτη Ουλίσες Ρουίζ, η Γερουσία απάντησε στις 26 Οκτωβρίου, με ψήφους 74 έναντι 31, ότι στο διάστημα της εξέγερσης η τοπική κυβέρνηση δεν έπαψε να λειτουργεί, απαραίτητη προϋπόθεση για να προχωρήσει στην αποπομπή του, ενώ το υπουργείο Εσωτερικών κάλεσε τους εξεγερμένους να εκκενώσουν τις πλατείες, τους δρόμους, τα δημόσια κτίρια και την ιδιωτική περιουσία που έχουν καταλάβει. Η ΑΡΡΟ απάντησε κηρύσσοντας τριήμερη γενική απεργία και κλείσιμο όλων των αυτοκινητόδρομων στις 27, 28 και 29, με κεντρικό αίτημα την παραίτηση του Ουλίσες Ρουίζ. Την ίδια μέρα ο πρόεδρος του Μεξικού έδωσε εντολή να μεταφερθούν στην Οαχάκα περίπου 4.500 άντρες των ειδικών δυνάμεων και της Ομοσπονδιακής Αστυνομίας για να επέμβουν και να αποκαταστήσουν την τάξη.
Στις 27 Οκτωβρίου, την πρώτη μέρα της γενικής απεργίας, έγιναν επιθέσεις από τοπικούς αστυνομικούς και «αγανακτισμένους πολίτες» σε διαδηλωτές που περιφρουρούσαν οδοφράγματα και σε μια απ’ αυτές σκοτώθηκαν δύο απεργοί και ένας αμερικάνος εικονολήπτης και δημοσιογράφος του Ιντιμίντια, ο Γουίλ Μπράντλι Ρόλαντ, από πυροβολισμούς αστυνομικών με πολιτικά, που παρίσταναν τους «αγανακτισμένους γείτονες» και επιχείρησαν να διαλύσουν ένα οδόφραγμα. Συνολικά, οι νεκροί στη διάρκεια των πέντε μηνών είναι τουλάχιστον 11 και οι τραυματίες δεκάδες. Την επόμενη μέρα, με αφορμή τα γεγονότα αυτά, χιλιάδες άντρες των ειδικών δυνάμεων και της Ομοσπονδιακής Αστυνομίας, με την υποστήριξη βαριά οπλισμένων στρατιωτών, θωρακισμένων οχημάτων και ελικοπτέρων κινήθηκαν απ’ όλες τις κατευθύνσεις, διέλυσαν τα οδοφράγματα, περικύκλωσαν την πλατεία Ζόκαλο και μέχρι το βράδυ την έθεσαν υπό τον έλεγχό τους, χρησιμοποιώντας αντλίες νερού και δακρυγόνα. Οι διαδηλωτές απάντησαν με ξύλα και βόμβες μολότοφ, αποφεύγοντας, με απόφαση της ΑΡΡΟ, να προβάλουν σθεναρή αντίσταση για να αποφευχθεί ένα λουτρό αίματος. Στη συνέχεια ανακατέλαβαν κάποια δημόσια κτίρια, όμως, όπως αποδείχτηκε, δεν ήταν καθόλου εύκολο για τις δυνάμεις καταστολής, να θέσουν τέρμα στην εξέγερση, καθώς χιλιάδες διαδηλωτές παρέμειναν στους δρόμους συνεχίζοντας να απαιτούν την παραίτηση του Ουλίσες Ρουίζ, γεγονός που χάλασε τα σχέδια της κυβέρνησης. Στις 30 Οκτωβρίου, κάτω από την πίεση των χιλιάδων διαδηλωτών, η Γερουσία και η Βουλή πήραν ομόφωνα την απόφαση να ζητήσουν από τον Ουλίσες Ρουίζ να παραιτηθεί προκειμένου να εκτονωθεί η κρίση και να αποτραπεί η αιματηρή καταστολή της εξέγερσης. Την ίδια μέρα ο πρόεδρος του Μεξικού ανακοίνωσε ότι «σήμερα έχει αποκατασταθεί η κοινωνική τάξη και η ειρήνη στην Οαχάκα». Ομως, σύμφωνα με τα ξένα πρακτορεία, η πραγματικότητα στους δρόμους ήταν εντελώς διαφορετική. Χιλιάδες διαδηλωτές είχαν συγκεντρωθεί γύρω από την πλατεία, αντιμέτωποι με τον κλοιό των αστυνομικών που την έχουν αποκλείσει. Οι δρόμοι, σύμφωνα με το «Associated Press», ήταν γεμάτοι με νέους ανθρώπους, μερικοί από τους οποίους κρατούσαν ρόπαλα με προεξέχοντα καρφιά, ενώ άλλοι μάζευαν πέτρες σε καροτσάκια για ψώνια. Ο ραδιαφωνικός σταθμός του πανεπιστημίου παραμένει υπό τον έλεγχο των διαδηλωτών και μεταδίδει συνεχώς ανακοινώσεις, συνθήματα και τραγούδια διαμαρτυρίας.
Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, οι εξελίξεις είναι απρόβλεπτες, καθώς οι αντίπαλες πλευρές παραμένουν αμετακίνητες στις θέσεις τους. Ο Ουλίσες Ρουίζ αρνείται να παραιτηθεί και οι εξεγερμένοι επιμένουν στην παραίτησή του. Η απόφαση των δασκάλων στις 26 Οκτωβρίου να σταματήσουν την απεργία, με ποσοστό 60%, δεν φαίνεται να παίζει σοβαρό ρόλο, καθώς τα περισσότερα σχολεία παραμένουν κλειστά και η πλειοψηφία των δασκάλων βρίσκεται στις πρώτες γραμμές του αγώνα. Και σ’ αυτή την ηρωϊκή απεργία, η συνδικαλιστική γραφειοκρατία στην Ομοσπονδία των δασκάλων έπαιξε το βρόμικο ρόλο της. Καλλιέργησε το κλίμα και μεθόδευσε με διάφορα τερτίπια το σπάσιμο της απεργίας και συνεπώς την αποδυνάμωση του μετώπου των εξεγερμένων την πιο κρίσιμη στιγμή, όπως καταγγέλθηκε από διαφωνούντες εκπαιδευτικούς. Αλλωστε, και μόνο του το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (31.078 ψήφοι υπέρ της λήξης και 20.387 κατά) σημαίνει πολλά.
