Ξαναδημοσιεύουμε αποσπάσματα από το αφιέρωμα που είχαμε κάνει απ’ αυτές εδώ τις στήλες για την κατάσταση των Παλαιστίνιων προσφύγων στο Λίβανο, μετά την επίσκεψή μας στη χώρα τον περασμένο Νοέμβρη, στο πλαίσιο του συνεδρίου υποστήριξης της Αντίστασης, που οργάνωσαν η Χεζμπολά με το «Κ»Κ Λιβάνου. Πιστεύουμε ότι αρκούν για να καταλάβει κανείς πώς ζουν οι Παλαιστίνιοι πρόσφυγες στο Λίβανο και γιατί ο κίνδυνος επέκτασης των συγκρούσεων είναι όχι μόνο πιθανός, αλλά και ορατός:
«Γύρω στους 400.000 είναι οι καταγεγραμμένοι Παλαιστίνιοι πρόσφυγες στο Λίβανο σύμφωνα με τα στοιχεία της αντίστοιχης υπηρεσίας του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες (UNWRA: United Nations Relief and Works Agency). Απ’ αυτούς μόνο γύρω στους 250 με 270 χιλιάδες ζουν σήμερα στη χώρα όπως μας είπαν Παλαιστίνιοι κατά την επίσκεψή μας στο Λίβανο. Κι αυτό γιατί η αφόρητη κατάσταση και οι μεγάλοι περιορισμοί που έχουν επιβληθεί στον παλαιστινιακό πληθυσμό έκαναν πολλούς πρόσφυγες να εγκαταλείψουν τη χώρα και ν’ αναζητήσουν αλλού δουλειά. Αυτοί που συνεχίζουν να ζουν στο Λίβανο, στοιβάζονται σε άθλια γκέτο που είναι διάσπαρτα σε διάφορα σημεία της χώρας. Οι μισοί απ’ αυτούς ζουν σε 12 στρατόπεδα υπό την αιγίδα της UNWRA.
Κατά την επίσκεψή μας στα νότια προάστια της Βηρυτού περάσαμε έξω από ένα απ’ αυτά τα στρατόπεδα. Το Μπάρζ Ελ Μπαράζν στη συνοικία Χαρέτ Χρέικ του Ντάχι, είναι ένα μεγάλο στρατόπεδο που «φιλοξενεί» 40.000 πρόσφυγες που ζουν σε πλινθόκτιστα κακοκτισμένα κτίρια, κολλημένα το ένα δίπλα στο άλλο συνιστώντας ένα γκέτο που ακόμα και μια ματιά απ’ έξω αρκεί για να καταλάβει κανείς πως ζουν οι κάτοικοί του. Ακόμα χειρότερα είναι τα πράγματα στα ιστορικά στρατόπεδα Σάμπρα και Σατίλα, που έγιναν οι μεγάλες σφαγές από τους χριστιανούς φαλαγγίτες με την καθοδήγηση των Σιωνιστών το 1982. Απ’ ό,τι μας είπαν άλλα μέλη της ελληνικής αντιπροσωπείας που επισκέφτηκε το Λίβανο, τα οποία μπόρεσαν και μπήκαν στο στρατόπεδο – δυστυχώς εμείς δεν μπορέσαμε να μπούμε λόγω κάποιας ασυνεννοησίας – η κατάσταση ήταν τουλάχιστον τραγική. Πολυόροφα πλινθόκτιστα κτίρια, το ένα κολλητά στο άλλο, χωρίς θεμέλια, καλώδια που κρέμονται στα στενά σοκάκια, πολύωρες καθημερινές διακοπές της ηλεκτροδότησης, αποχετεύσεις που ρέουν στους δρόμους και έλλειψη ακόμα και πόσιμου νερού και στοιχειώδους ιατρικής περίθαλψης, ήταν μερικά από τα στοιχεία που συνθέτουν το παζλ της άθλιας διαβίωσης του παλαιστινιακού πληθυσμού στο στρατόπεδο. Αν στα παραπάνω προσθέσουμε και την τρομερή στενότητα χώρου (στο στρατόπεδο Σατίλα ζουν 160.00 Παλαιστίνιοι σε 39.567 τετρ.μέτρα, δηλαδή αντιστοιχούν περίπου 2.5 τετρ.μέτρα ανά κάτοικο!), τότε μπορούμε να καταλάβουμε για τι μέγεθος εξαθλίωσης μιλάμε…
Τα άθλια μεροκάματα κάνουν τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες στο Λίβανο να βρίσκονται στη χειρότερη κοινωνική και οικονομική κατάσταση ανάμεσα στα πέντε μέρη που δραστηριοποιείται η UNWRA (Λίβανος, Γάζα, Δ. Οχθη, Συρία και Ιορδανία ). Σύμφωνα με διάφορες εκτιμήσεις (όπως του δόκτωρα Hillel Frisch, καθηγητή του ισραηλινού πανεπιστημίου του Bar Ilan), το 60% των Παλαιστίνιων προσφύγων ζει με 1 δολάριο την ημέρα και πάνω από το 40% των παιδιών κάτω των 16 εργάζονται σε άθλιες συνθήκες. Αυτό το 1 δολάριο ισοδυναμεί με λίγο λιγότερο από ένα κιλό μπανάνες (υπάρχουν άφθονες στη χώρα) ή με μια ντουζίνα αυγά, σύμφωνα με τις τιμές που διαπιστώσαμε στα μαγαζιά του χριστιανικού τομέα της Βηρυτού. Φυσικά, τα προϊόντα είναι φθηνότερα (και πολύ χειρότερης ποιότητας) στις περιοχές των Παλαιστίνιων, αλλά αυτό δεν αλλάζει και πολύ την κατάσταση.
Μπορεί ορισμένοι από τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες να ζουν για μισό αιώνα στο Λίβανο, παρολαυτά εξακολουθούν να θεωρούνται ξένο σώμα στη χώρα. Διάφορες υπουργικές αποφάσεις (νο. 1/289, 19/12/1982 και μία υπ. απόφαση στις 15/12/1995) απαγορεύουν στους Παλαιστίνιους να εργάζονται σε τουλάχιστον 72 επαγγέλματα. Από το 1994 μάλιστα, η λιβανέζικη αστυνομία άρχισε να κυνηγά τις παλαιστινιακές κλινικές, φαρμακεία και μικρομάγαζα μέσα και έξω από τα στρατόπεδα (σύμφωνα με έκθεση της αμερικάνικης επιτροπής για τους πρόσφυγες, USCR το 1999). Γι’ αυτό και οι περισσότεροι Παλαιστίνιοι εργάζονται παράνομα στις χειρότερες δουλειές. Αυτό ισχύει ακόμα και σήμερα, παρά το ότι η Χεζμπολά είναι στην κυβέρνηση και έχει δώσει δουλειά σε ορισμένους από τους πρόσφυγες (πάντα όμως στην παρανομία και με χαμηλά μεροκάματα). Οσον αφορά την εκπαίδευση, τα πράγματα δεν είναι διαφορετικά. Οι Παλαιστίνιοι απαγορεύεται να έχουν πρόσβαση στα λιβανέζικα σχολεία με σχεδόν αδύνατη την πρόσβαση στη δευτεροβάθμια και καθόλου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Τα ελάχιστα σχολεία που λειτουργούν είναι αυτά που βρίσκονται υπό την αιγίδα του UNRWA, τα οποία όμως σε καμία περίπτωση δε μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες του πληθυσμού στη στοιχειώδη εκπαίδευση. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι στη Σατίλα, μόνο τρία σχολεία υπάρχουν (για 16.000 κατοίκους)! Ούτε φυσικά μπορεί να γίνεται λόγος για κοινωνική ασφάλιση ή κατοχή γης, πράγματα άγνωστα για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες στο Λίβανο…
Κατά την επίσκεψή μας στο Λίβανο, στις συναντήσεις που έγιναν με στελέχη της Χεζμπολά, τέθηκε από μέλη της ελληνικής αποστολής το ερώτημα για την κατάσταση των Παλαιστίνιων προσφύγων. Ξέρετε ποια ήταν λίγο πολύ η απάντηση; Οτι η Χεζμπολά, αν και ενδιαφέρεται για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες και τους δίνει δουλειά (κάποιες προόδους μας ενημέρωσαν ότι έγιναν σ’ αυτόν τον τομέα από τον υπουργό Εργασίας της Χεζμπολά), δε μπορεί να κάνει πολλά πράγματα, γιατί ο εταίρος της στον συνασπισμό της αντιπολίτευσης, ο Μισέλ Αούν, δε θέλει να ακούει κουβέντα για τους Παλαιστίνιους! Ανώτερο στέλεχος της οργάνωσης μας δήλωσε ότι οι Παλαιστίνιοι, για να αποκτήσουν δικαιώματα (εκτός της κατοχής γης, που την απέκλεισε), θα πρέπει πρώτα να παραδώσουν τα όπλα τους!» («Κόντρα», αρ. φύλλου 447, 9/12/06).
