Μπορεί ο Ομπάμα στο ετήσιο διάγγελμά του «προς το έθνος», την προηγούμενη βδομάδα, να έκανε «σπονδές» προς τη μεσαία τάξη και να υποσχέθηκε την αύξηση του κατώτατου ομοσπονδιακού ωρομίσθιου στα 9 δολάρια (από 7.25 δολάρια την ώρα που είναι σήμερα, καθηλωμένο από το 2009), δεν μπορεί όμως να κρύψει την τραγική κατάσταση που εξακολουθούν να βιώνουν εκατομμύρια εργαζόμενα νοικοκυριά στις ΗΠΑ (μόνο ο Τσίπρας δεν την είδε, αλλά αυτός απαλλάσσεται λόγω… εξουσιομανίας).
Μια έκθεση από το μη κυβερνητικό Ινστιτούτο Οικονομικής Πολιτικής (Economic Policy Institute) με τίτλο «Από την ελεύθερη πτώση στο βάλτωμα – Πέντε χρόνια μετά την έναρξη της Μεγάλης Υφεσης, χρειάζονται ακόμα έκτακτα μέτρα, αλλά δεν προβλέπεται να έρχονται» (https://www.epi.org/publication/bp355-five-years-after-start-of-great-recession/) έρχεται να αποκαλύψει μέρος της πραγματικότητας που η κυρίαρχη προπαγάνδα αποκρύπτει. Ποια είναι αυτή η πραγματικότητα; Ας γίνουμε συγκεκριμένοι.
Πετσόκομμα εργατικών εισοδημάτων
Καταρχάς, είναι λάθος να πιστεύ-ει κανείς ότι τα εργατικά εισοδήματα στις ΗΠΑ δέχτηκαν πλήγματα μόνο τον καιρό της κρίσης. Η έκθεση αποκαλύπτει ότι υπέστησαν απώλειες και την προηγούμενη περίοδο, της ανάκαμψης: «Η επέκταση του επιχειρηματικού κύκλου από το 2001 μέχρι το 2007 ήταν η ασθενέστερη στην ιστορία και ήταν ο πρώτος επιχειρηματικός κύκλος στην ιστορία κατά τον οποίο δεν αυξήθηκαν τα εισοδήματα των μεσαίων νοικοκυριών. Πράγματι, το (ετήσιο) εισόδημα του τυπικού εργαζόμενου νοικοκυριού μειώθηκε κατά 2.180 δολάρια από το 2000 μέχρι το 2007. Συνολικά, το εισόδημα του τυπικού εργαζόμενου νοικοκυριού το 2011 ήταν κατά περίπου 8.000 δολάρια (12.4%) μικρότερο από το 2000, έχοντας μειωθεί κάτω από τα επίπεδα του 1994, αν λάβουμε υπόψη μας τον πληθωρισμό».
Εκρηξη ανεργίας
Στην παραπάνω διαπίστωση θα πρέπει να συμπληρωθεί και η ραγδαία αύξηση της ανεργίας. Δεν είναι μόνο το πλασματικό ποσοστό ανεργίας που αυξήθηκε. Λέμε πλασματικό, γιατί, όπως έχουμε γράψει κατ’ επανάληψη από αυτές εδώ τις στήλες, αρκεί έστω και μία ώρα να έχει δουλέψει κανείς τη βδομάδα της απογραφής για να θεωρηθεί εργαζόμενος, ενώ εκατομμύρια άνεργοι δεν εμφανίζονται ως τέτοιοι, γιατί εξαιρούνται από το εργατικό δυναμικό, όχι γιατί δεν είναι ικανοί για δουλειά, αλλά γιατί έχουν αποθαρρυνθεί και δεν ψάχνουν δουλειά πλέον. Σύμφωνα με την έκθεση, τέσσερα εκατομμύρια Αμερικάνοι έχουν εξαιρεθεί από το εργατικό δυναμικό. Αν συνυπολογίζονταν κι αυτοί, τότε το ποσοστό ανεργίας δεν θα ήταν σήμερα κοντά στο 8% αλλά θα έφτανε το 10%.
Ομως, εκτός από την αύξηση στο ποσοστό ανεργίας, εκατομμύρια θέσεις εργασίας χάθηκαν και δεν αναπληρώνονται εύκολα. Σύμφωνα με την έκθεση, ως γενικός κανόνας θεωρείται ότι απαιτούνται 100 χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας κάθε μήνα προκειμένου να απορροφηθεί η αύξηση του πληθυσμού που είναι ικανός για εργασία. Τι έγινε την περασμένη πενταετία;
Οπως φαίνεται ανάγλυφα στο γράφημα, από το Δεκέμβρη του 2007 (που άρχισε η κρίση) μέχρι το Δεκέμβρη του 2012, οι συνολικές θέσεις εργασίας μειώθηκαν κατά 3.4 εκατομμύρια περίπου. Λαμβάνοντας υπόψη τον κανόνα που αναφέραμε παραπάνω, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι στο διάστημα των πέντε αυτών χρόνων θα έπρεπε να έχουν δημιουργηθεί 5.8 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας προκειμένου να μην αυξηθεί η ανεργία. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ένα έλλειμμα 9.1 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας. Οπως επισημαίνει η έκθεση, για να καλυφθεί αυτό το έλλειμμα απαιτείται ετήσια ανάπτυξη του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) της τάξης του 5% για τουλάχιστον τρία χρόνια!
Μιλάμε για ρυθμούς ανάπτυξης που είναι αδύνατον να πιάσει ο αμερικάνικος καπιταλισμός με τα σημερινά δεδομένα, αφού ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ επιβραδύνεται συνεχώς. Οπως αναφέρει η έκθεση, από το 2.4% που ήταν το 2010, έπεσε στο 2% το 2011 και έφτασε στο 1.5% το 2012. Οι δε εκτιμήσεις για το 2013 είναι της τάξης του 1.4%. Πώς θα εκτιναχθεί επομένως η αύξηση του ΑΕΠ στο 5%; Ξέρετε πότε προβλέπεται να μηδενιστεί το έλλειμμα των θέσεων εργασίας, αν συνεχιστεί η αύξηση που συντελέστηκε το 2012 (180 χιλιάδες το μήνα κατά μέσον όρο); Το 2019, δηλαδή μετά από έξι χρόνια!
Τελειώνοντας με το ζήτημα αυτό, θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι το σημερινό –υποεκτιμημένο όπως είπαμε– ποσοστό ανεργίας του 7.8%, όχι μόνο είναι κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες μεγαλύτερο από αυτό του 2007, αλλά είναι και το μεγαλύτερο συγκριτικά με αυτά των προηγούμενων «ανακάμψεων» από τις κρίσεις των δύο τελευταίων δεκαετιών!
Υποσχέσεις ανάπτυξης
Μπροστά σ’ αυτό το εφιαλτικό σκηνικό ο Ομπάμα υποσχέθηκε να πάρει μέτρα για την «ανάπτυξη». Ποια ήταν τα μέτρα αυτά; Στο διάγγελμά του για την «κατάσταση του έθνους» περιέγραψε σε γενικές γραμμές τα μέτρα που θέλει να λάβει: Αύξηση του ελάχιστου ωρομίσθιου στα 9 δολάρια, «δίκαιη» φορολογική μεταρρύθμιση στην οποία θα πληρώσουν και οι πλούσιοι, προώθηση του προγράμματος κατασκευής γεφυρών ανά την επικράτεια, ολοκλήρωση του νόμου για την αγορά εργασίας κτλ.
Μπροστά στο μπαμπούλα των αυτόματων δημοσιονομικών περικοπών που αποφάσισε το Κογκρέσο το 2011 (θα τεθούν αυτόματα σε ισχύ το Μάρτη, αν δεν υπάρξει συμφωνία από τα δύο μεγάλα κόμματα, Ρεπουμπλικανούς και Δημοκρατικούς, για τα μέτρα μείωσης του ελλείμματος), ο Ομπάμα παρουσίασε ένα πιο ήπιο σχέδιο, το οποίο όμως περιέχει κι αυτό περικοπές. Οπως αυτές στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης (Medicare), που ο Ομπάμα εμφανίστηκε διατεθειμένος να εφαρμόσει.
Από τα παραπάνω μέτρα, η αύξηση του ελάχιστου ομοσπονδιακού ωρομίσθιου στα 9 δολάρια δεν μπορεί να θεωρηθεί ως «επαναστατικό» αφού, όπως αποκάλυψε ο Ομπάμα στο λόγο του, «σήμερα ένας εργάτης σε πλήρη απασχόληση που ζει με τον ελάχιστο μισθό κερδίζει 14.500 δολάρια το χρόνο. Ακόμα και με τις φοροαπαλλαγές που έχουμε εισάγει, μία οικογένεια με δύο παιδιά που κερδίζει τον ελάχιστο μισθό εξακολουθεί να ζει κάτω από τα όρια της φτώχειας». Επομένως, η αύξηση αυτή (που σε ορισμένες Πολιτείες έχει ήδη γίνει κι ο ελάχιστος μισθός ξεπερνά τον ομοσπονδιακό) δεν αποτελεί τίποτα περισσότερο από στοιχειώδες κοινωνικό μέτρο για να αποφευχθεί η απόλυτη εξαθλίωση τουλάχιστον 1.7 εκατομμυρίων αμερικάνων εργαζόμενων που το 2011, σύμφωνα με την Στατιστική Υπηρεσία, αμείβονταν με τον ελάχιστο μισθό.
Οσο για τα υπόλοιπα μέτρα, δεν προοιωνίζονται καμιά ιδιαίτερη «ανάπτυξη», αλλά διαχείριση της κρίσης με στόχο την αποδοχή των περικοπών από τα πλατιά λαϊκά στρώματα που εξακολουθούν να στενάζουν, τρία χρόνια μετά την επάνοδο στην «ανάκαμψη».
