Δυο μέρες είναι πάρα πολλές για να μεταστραφούν 1.100.000 ψηφοφόροι, ακόμα κι αν ως αιτία μεταστροφής φέρεται η νίκη του Brexit στο Ηνωμένο Βασίλειο, που σκόρπισε ανησυχία και φόβους σε όλη την ΕΕ. Αλλά, αν δεχτούμε ότι το Brexit ήταν η αιτία που οδήγησε στον καταποντισμό της συμμαχίας Podemos (Mπορούμε) και Izquierda Unida (Ενωμένη Αριστερά), που έχασε 1.100.000 ψήφους σε σχέση με τις εκλογές του περασμένου Δεκέμβρη, και στην ανάσταση του Partido Popular (Λαϊκό Κόμμα) και του ηγέτη του και πρωθυπουργού Μαριάνο Ραχόι, θα πρέπει να σκεφτούμε για την «ποιότητα» των ψηφοφόρων που στα ξαφνικά εγκατέλειψαν την «αριστερά» και προτίμησαν τη δεξιά ή τη σοσιαλδημοκρατία του PSOE (Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα).
Τι είδους αλλαγή θα έφερνε το Podemos με ψηφοφόρους που το βάζουν στα πόδια επειδή το Brexit δημιούργησε μια κινδυνολογική περιρρέουσα ατμόσφαιρα; Αν θέλουμε να πάμε την ανάλυσή μας σε βάθος και όχι να μένουμε σε μια επιφανειακή καταγραφή των μετακινήσεων των ψηφοφόρων, τότε θα πρέπει να δεχτούμε πως οι εξελίξεις στην Ισπανία, σε δυο διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις εντός ενός εξαμήνου, ήρθαν να επιβεβαιώσουν για μια ακόμα φορά τη μαρξιστική-λενινιστική ανάλυση για το ρόλο των εκλογών στο αστικό κοινοβουλευτικό σύστημα και για τις βλαβερές συνέπειες του κοινοβουλευτικού κρετινισμού στη λαϊκή συνείδηση.
Το δεξιό ΡΡ αύξησε τις ψήφους του κατά περίπου 700.000 και το ποσοστό του από 28,71% σε 33%. Οι Σοσδιαλδημοκράτες έχασαν περίπου 120.000 ψήφους, όμως ανέβασαν οριακά το ποσοστό τους από 22% σε 22,69%. Αντίθετα, η συμμαχία του Podemos με την Ενωμένη Αριστερά έχασε περίπου 1.100.000 ψήφους. Το Δεκέμβρη τα δύο κόμματα είχαν μαζί περισσότερες ψήφους από τους Σοσιαλδημοκράτες, ενώ τώρα πήραν σχεδόν 400.000 ψήφους λιγότερες.
Από την άποψη της εκλογικής αριθμητικής ο Ραχόι είναι θριαμβευτής. Αναστήθηκε όπως ο Λάζαρος. Αρκεί να σκεφτούμε ότι το Δεκέμβρη κέρδισε μεν την πρώτη θέση, αλλά δεν πήρε καν τη διερευνητική εντολή από το βασιλιά, ενώ στη συνέχεια αποκαλυπτόταν το ένα σκάνδαλο χρηματισμού στελεχών του ΡΡ μετά το άλλο, με αποκορύφωμα αποκαλύψεις για συμμετοχή και του ίδιου του Ραχόι σε παράνομο χρηματισμό. Αντίθετα, ηττημένος καθαρά είναι ο Ιγκλέσιας, που ήταν αυτός που προκάλεσε ουσιαστικά τις επαναληπτικές εκλογές. Ο Σάντσεθ του PSOE του είχε δώσει μέχρι και την αντιπροεδρία σε μια συμμαχική κυβέρνηση, είχαν κλείσει συμφωνία, όμως ο Ιγκλέσιας την παραβίασε, απαιτώντας από τον Σάντσεθ να «πουλήσει» τον Ριβέρα των Ciudadanos, με τον οποίο ο σοσιαλδημοκράτης είχε πρωτοκλείσει συμφωνία για κυβερνητική συνεργασία. Οπως έλεγε ο Ιγκλέσιας, δεν ήθελε κυβερνητική συνεργασία με τους Ciudadanos, γιατί αυτοί ήταν κάθετα αντίθετα με την ανεξαρτητοποίηση της Καταλωνίας, υπέρ της οποίας υποτίθεται πως ήταν οι Podemos. Πρόφαση ήταν, έτσι το αντιλήφθηκε μια μερίδα των ψηφοφόρων και αυτό αποτυπώθηκε στις επαναληπτικές κάλπες.
Στην πραγματικότητα, ο Ιγκλέσιας έδειξε την εξουσιαστική λαιμαργία του. Ηθελε να προκαλέσει επαναληπτικές εκλογές, υπολογίζοντας ότι θα ξεπεράσει τους Σοσιαλδημοκράτες, θα πάρει τη δεύτερη θέση και στη συνέχεια θα σχηματίσει κυβέρνηση μαζί με τους Σοσιαλδημοκράτες (ακόμα και με τους Ciudadanos, αν δεν έβγαιναν τα «κουκιά» στην ισπανική Βουλή), αλλά με τον ίδιο στην πρωθυπουργία και όχι σε θέση αντιπροέδρου που του έδινε ο Σάντσεθ. Γι' αυτό και όταν ο βασιλιάς προκήρυξε τις επαναληπτικές εκλογές, ο Ιγκλέσιας έτρεξε να κλείσει προεκλογική συμμαχία με τον Αλμπέρτο Γκαρθόν, ανερχόμενο αστέρι της «Ενωμένης Αριστεράς», με τη φιλοδοξία ότι θα προσθέσει στην εκλογική δεξαμενή των Podemos τις 900.000 ψήφους που είχε πάρει η ΙU το Δεκέμβρη (συν ψήφους που θα έδινε η δυναμική που υπολόγιζε ότι θα δημιουργήσει η συμμαχία) και θα πάρει άνετα τη δεύτερη θέση, που θα τον οδηγούσε και στην πολυπόθητη πρωθυπουργία.
Είναι χαρακτηριστική η πλήρης έλλειψη αρχών πάνω στην οποία οικοδομήθηκε αυτή η συμμαχία. Δεν υπήρξε κοινό προεκλογικό πρόγραμμα, κάθε κόμμα έκανε τη δική του ξεχωριστή καμπάνια, ενώ σε διάφορες περιοχές συνεργάζονταν με μικρότερα σχήματα και κατέβαιναν με διαφορετικά ονόματα (En Marea στη Γαλίθια, En Comu Podem-Guanyem el Canvi στην Καταλωνία, Compromis-Podemos-EUPV: A la valenciana στη Βαλένθια και Unidos Podemos στην υπόλοιπη χώρα). Το μόνο που τους ένωνε ήταν η ψηφοθηρία και ο στόχος για κατάκτηση όσο το δυνατόν περισσότερων εδρών στο πλαίσιο της «μπασταρδεμένης» αναλογικής που ισχύει στην Ισπανία (έχει όριο 3% για την εκλογή βουλευτή). Εξίσου χαρακτηριστική ήταν η προσπάθεια του Ιγκλέσιας να διεμβολίσει τους ψηφοφόρους των Σοσιαλδημοκρατών διασαλπίζοντας τις καλές σχέσεις που (έλεγε ότι) έχει με τον πρώην πρωθυπουργό και ηγέτη του PSOE Χοσέ Λουίς Θαπατέρο, τον οποίο έγλειφε εμετικά χαρακτηρίζοντάς τον «τον καλύτερο πρωθυπουργό στην Ιστορία της Ισπανίας»! Ο Ιγκλέσιας έλεγε ότι χτίζει τη «νέα σοσιαλδημοκρατία», την οποία αντιπαρέθετε στην «παλιά» που εκπροσωπεί ο Σάντσεθ.
Η λαιμαργία ανήκει στα… θανάσιμα αμαρτήματα και ο Ιγκλέσιας με την παρέα του την πλήρωσαν ακριβά. Το Brexit απλά τους έδωσε τη χαριστική βολή. Οχι μόνο «ανάστησαν» τον Ραχόι, που από τελειωμένος πολιτικά και ηθικά (λόγω διαφθοράς) ξανάγινε η κορυφαία πολιτική προσωπικότητα της Ισπανίας (είναι ο μοναδικός ηγέτης αστικού κόμματος που κερδίζει τέσσερις διαδοχικές εκλογές, ξεπερνώντας τον σοσιαλδημοκράτη Φελίπε Γκονθάλεθ), αλλά είδαν τους Σοσιαλδημοκράτες να τους ξεπερνούν κατά περίπου 400.000 ψήφους!
Ο Ιγκλέσιας έβγαλε μπροστά το «κολλητάρι» του, τον Πάμπλο Εσενίκ, γραμματέα του κόμματος και ευρωβουλευτή, ο οποίος δήλωσε ότι «ήρθε ή ώρα να κάνουμε την αυτοκριτική μας», αλλά την ίδια στιγμή τόνισε ότι «δεν μετανιώνουμε που αρνηθήκαμε να στηρίξουμε την κυβέρνηση PSOE-Ciudadanos τον περασμένο Μάρτη». Και θύμισε με νόημα ότι η προεκλογική στρατηγική του κόμματος «είχε εγκριθεί από όλα τα στελέχη»! Αρα, να μην βγουν κάποιοι να αμφισβητήσουν τον Ιγκλέσιας. Δεν είναι, βέβαια, εύκολο να αποφύγει ο Ιγκλέσιας την αμφισβήτηση. Κι επειδή το Podemos δεν είναι κανένα κόμμα με ρίζες, αλλά ένα πυροτέχνημα των χρόνων της κρίσης, ας μην αποκλείσουμε ακόμα και τη διάσπαση. Ο Γκαρθόν της IU, φιλόδοξος όσο και ο Ιγκλέσιας και θεωρούμενος ως πιο χαρισματικός απ' αυτόν, θα κάνει το δικό του παιχνίδι. Γι' αυτό και ο Ιγκλέσιας αναγκάστηκε να βγει ο ίδιος μπροστά, δυο μέρες μετά τις εκλογές. «Πρέπει να ηρεμήσουμε» είπε! «Και να σταματήσουμε να αυτομαστιγωνόμαστε» συμπλήρωσε. Και συνέχισε με μια… μεγαλοφυή πολιτική δήλωση, που θυμίζει Σταύρο Θεοδωράκη: «Τα αποτελέσματα ήταν αυτά που ήταν. Πρέπει να τα αποδεχτούμε. Σίγουρα δεν υπάρχει μόνο μια αιτία. Η κατάσταση όμως πρέπει να αναλυθεί εν ψυχρώ και όχι εν θερμώ»! Ο Ιγκλέσιας ανακοίνωσε ότι το κόμμα παρήγγειλε μια αναλυτική δημοσκόπηση προκειμένου να εντοπίσει τα αίτια του εκλογικού αποτελέσματος! Τη μπάλα στην κερκίδα πετάει η περί τον Ιγκλέσιας ομάδα, όμως η ομάδα του συνιδρυτή του κόμματος Χουάν Κάρλος Μονεδέρο ήδη έχει ανέβει στα κάγκελα.
Κρίση, όμως, περνάει και το PSOE, μολονότι κατάφερε να κρατήσει τη δεύτερη θέση.Η ανδαλουσιάνα Σουσάνα Ντίας, πρόεδρος της τοπικής κυβέρνησης (η Ανδαλουσία ήταν και παρέμεινε πολιτικό φέουδο των Σοσιαλδημοκρατών), που είχε δηλώσει ανοιχτά ότι θα διεκδικήσει την αρχηγία του κόμματος, αν ο Σάντσεθ δεν κατάφερνε να το διατηρήσει στη δεύτερη θέση, όχι μόνο δεν το βούλωσε, αλλά βγήκε από την επομένη κιόλας των εκλογών στο μεϊντάνι, ζητώντας εκλογική συνεργασία του PSOE με το ΡΡ («μεγάλο συνασπισμό» δηλαδή), για ν' αποκτήσει επιτέλους η χώρα σταθερή κυβέρνηση. Η δήλωση της Ντίας ήρθε ως απάντηση στην ανακοίνωση του PSOE ότι δεν πρόκειται να στηρίξει κυβέρνηση του ΡΡ με πρωθυπουργό τον Ραχόι. Δηλαδή, τα δυο κορυφαία στελέχη του κόμματος συγκρούονται δημόσια πάνω σ' ένα κρίσιμο πολιτικό ζήτημα. Σε άλλες δηλώσεις της η Ντίας μίλησε για λάθη στρατηγικής του κόμματος, θεωρώντας ως κορυφαίο λάθος το ότι άφηνε να εννοηθεί ότι θα κυβερνήσει μαζί με το Podemos.
Τι πρόκειται να γίνει από εδώ και πέρα; Ως προς το ζήτημα σχηματισμού κυβέρνησης, την ίδια θέση με το PSOE πήραν και οι Ciudadanos, που ναι μεν δεν συνετρίβησαν, έχασαν όμως συντηρητικούς ψηφοφόρους που προτίμησαν τη μεγάλη αγκαλιά του ΡΡ. Οι Ciudadanos δήλωσαν ότι δεν πρόκειται να στηρίξουν κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Ραχόι. Ζητούν, δηλαδή, από την ισπανική δεξιά να διώξει τον ηγέτη που την οδήγησε σε μια ακόμα εκλογική νίκη και να βάλει έναν άλλο πρωθυπουργό. Ο «αναστημένος» Ραχόι δεν είναι, βέβαια, πρωτάρης. Κάνοντας πως δεν είδε τις δηλώσεις PSOE και Ciudadanos κάλεσε «κεντροδεξιά» και «κεντροαριστερά» να συμμετάσχουν σε ένα «μεγάλο συνασπισμό». Με πρωθυπουργό τον ίδιο, φυσικά. Οπως είπα, «αυτό που χρειάζεται άμεσα η Ισπανία είναι μια κυβέρνηση με ισχυρή κοινοβουλευτική στήριξη, ικανή να δημιουργήσει ασφάλεια μέσα και έξω από τη χώρα, ικανή να προωθήσει τις μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η Ισπανία και να δώσουν σταθερότητα στην Ευρώπη σε μια περίοδο που τη χρειάζεται». Κι επειδή ξέρει ότι τα άλλα κόμματα χρειάζονται το χρόνο τους, συνέστησε ψυχραιμία: «Προτείνω σε όλους να ηρεμήσουμε. Και να αρχίσουμε να μιλάμε μεταξύ μας αντί να προβαίνουμε σε διαρκείς δηλώσεις προς τα ΜΜΕ».
Τώρα αρχίζει το παζάρι. Ανάμεσα στα αστικά κόμματα, μέσα στα κόμματα (μεταξύ των διάφορων φραξιών τους), με την παρασκηνιακή ανάμιξη των καπιταλιστικών ομίλων και των ιμπεριαλιστικών πρωτευουσών. Το ισπανικό σύνταγμα επιτρέπει αυτό το παζάρι να κρατήσει τρεις μήνες, στη διάρκεια των οποίων ο Ραχόι θα εξακολουθήσει να είναι πρωθυπουργός, όπως ήταν και μετά τις εκλογές του περασμένου Δεκέμβρη. Ομως, σε αντίθεση με το προηγούμενο διάστημα, που είχε εξαφανιστεί, τώρα θα βγει μπροστά, αφού είναι ο αδιαμφισβήτητος νικητής των εκλογών. Το έδειξε και με την πανηγυρική είσοδό του στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ, την περασμένη Τρίτη, όπου εισέπραττε συγχαρητήρια από όλους. Ευθύνη για νέες εκλογές κανένας δεν τολμά να πάρει. Αλλωστε, στο ντιμπέιτ που έγινε μεταξύ των επικεφαλής των τεσσάρων κομμάτων προεκλογικά, όλοι δεσμεύτηκαν ότι η Ισπανία θα έχει σε κάθε περίπτωση κυβέρνηση μετά τις εκλογές.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ισπανία περνάει τις ωδίνες ενός τοκετού. Για πρώτη φορά μετά το θάνατο του Φράνκο και την αντικατάσταση της δικτατορίας από τον κοινοβουλευτισμό δεν υπάρχει αυτοδύναμη κυβέρνηση του ΡΡ ή του PSOE. Αρα, πρέπει να «μάθουν» το παιχνίδι των συνεργασιών. Κανένα από τα τέσσερα κόμματα δεν αρνείται τις συνεργασίες. Το καθένα, όμως, έπαιξε μ' αυτή την αδήριτη ανάγκη προσπαθώντας να κερδίσει πόντους σε βάρος των άλλων. Το έκανε κυρίως το νεόκοπο Podemos που έπαιξε και έχασε. Πρέπει, λοιπόν, να περιμένουμε ότι θα βρουν έναν τρόπο να σχηματίσουν κυβέρνηση. Είτε κυβέρνηση συνεργασίας κάποιων κομμάτων είτε κυβέρνηση μειοψηφίας του Ραχόι.
Ο ισπανικός λαός έχει να κερδίσει τίποτα; Οχι μόνο δε θα κερδίσει, αλλά θα χάσει. Μετά από δύο εκλογικές αναμετρήσεις, θα του πουν να σκύψει το κεφάλι και να δεχτεί μοιρολατρικά τις νέες «μεταρρυθμίσεις», που θα είναι ανάλογες με αυτές που εφαρμόζονται στην Ελλάδα. Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι η Ισπανία παίρνει συνεχώς αντιλαϊκά και αντεργατικά μέτρα, χωρίς ποτέ να μπει σε «πρόγραμμα» μνημονιακού τύπου. Τώρα, οι δυνάμεις που θ' αναλάβουν τη διακυβέρνηση θα επικαλούνται την αστάθεια που προκαλεί το Βrexit, θα επικαλούνται την ανάγκη για ανάπτυξη, προκειμένου να μειωθεί η εφιαλτική ανεργία, και θα επιτίθενται με μεγαλύτερη αγριότητα στην ισπανική εργατική τάξη.
Οι εκλογές είναι το βασίλειο του κοινοβουλευτικού κρετινισμού. Αυτό αποδείχτηκε για μια ακόμα φορά στην Ισπανία την περασμένη Κυριακή. Δεν έχουμε, φυσικά, καμιά ταξική ανάλυση του εκλογικού αποτελέσματος. Και να είχαμε, δε θα την παίρναμε υπόψη μας, γιατί θα στηριζόταν στα exit poll που έπεσαν παταγωδώς έξω. Αν η εργατική τάξη της Ισπανίας μαζευτεί τρομαγμένη στο περιθώριο, οι αστοί θα κάνουν περίπατο, παρά την πολιτική κρίση που θα εξακολουθήσει να διέπει το σύστημά τους. Αν η εργατική τάξη ακολουθήσει το παράδειγμα που έδειξαν πριν μερικά χρόνια (το 2012) οι ανθρακωρύχοι στην Αστούριας, τότε τίποτα δε θα είναι όπως τώρα.
ΥΓ. Τα exit poll έπεσαν έξω, αλλά δεν είναι η πρώτη φορά. Το ίδιο είχαν πάθει και τον περασμένο Δεκέμβρη, όταν έδωσαν δεύτερο το Podemos και τρίτο το PSOE. Ο μόνος που δεν το πήρε αυτό υπόψη είναι ο… μέγας πολιτικός Παπαδημούλης, που μοίρασε συγχαρητήρια στο Podemos μέσω twitter, έπεσε για ύπνο και το πρωί που ξύπνησε έτρεχε ντροπιασμένος να κάνει την… αυτοκριτική του.
