Προεδρικές εκλογές στη Βενεζουέλα

Η νίκη Μαδούρο δεν κρύβει τη γύμνια του

Δε χρειάζεται να είναι κανείς με τους Αμερικάνους για να διαπιστώσει ότι οι προεδρικές εκλογές της περασμένης Κυριακής στη Βενεζουέλα ήταν μία επίπλαστη εικόνα «νίκης» του ξεδοντιασμένου «σοσιαλισμού», ο οποίος βυθίζεται στο βάλτο της αέναης οικονομικής κρίσης. Γιατί μπορεί ο Μαδούρο να κέρδισε κοντά στο 70% των ψήφων, έναντι του αντιπάλου του Χένρι Φαλκόν (πρώην υποστηριχτή του Τσάβες, που τα έσπασε μαζί του το 2010), όμως η αποχή άγγιξε το 54% (υπερδιπλάσια σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές) και η οικονομική κρίση στη χώρα δεν έχει κοπάσει, με τον πληθωρισμό από 21% που ήταν το 2012 (σύμφωνα με τα επίσημα «μαγειρεμένα» στοιχεία) να εκτινάσσεται σε ποσοστό πάνω από το 100% το 2015, για να φτάσει να γίνει υπερπληθωρισμός (της τάξης των κάμποσων χιλιάδων τοις εκατό) το 2018! Αυτή είναι μία πραγματικότητα που ούτε τα φιλοτσαβικά πρακτορεία (όπως το Venezuelanalysis) τολμούν να αμφισβητήσουν. Αυτό που προσπαθούν να κάνουν οι οπαδοί του ψευδεπίγραφου «σοσιαλισμού του 21ου αιώνα» (που όπως έχουμε αποδείξει τόσες φορές από αυτές εδώ τις στήλες είναι το ίδιο καπιταλισμός με αυτόν που γνωρίζουμε) είναι να ρίξουν τις ευθύνες όχι στην καπιταλιστική διαχείριση του Μαδούρο και του προκατόχου του, αλλά στις δυσμενείς εξωτερικές συνθήκες (πτώση των τιμών του πετρελαίου), το σαμποτάρισμα της αντιπολίτευσης και τις αμερικανικές κυρώσεις. Λες και ο σοσιαλισμός βασίζεται στην αμερικάνικη βοήθεια και οι κυρώσεις από τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό είναι αυτές που θα καθορίσουν την πορεία του!
 
Αν κανείς μείνει μόνο στα επιφαινόμενα και τα ωραία λογάκια περί «μπολιβαριανής επανάστασης», που τόσες φορές έχουν ακουστεί από τα χείλη του Τσάβες (παλαιότερα) και του Μαδούρο (σήμερα), καθώς και στη στάση των ΗΠΑ, που όντως θεωρούν εχθρό τους τον Μαδούρο γιατί δεν τον έχουν στο χέρι τους, όπως έχουν την αμερικανόδουλη αντιπολίτευση (ο Μαδούρο «παίζει» και με άλλους ιμπεριαλιστές, όπως η Ρωσία), θα οδηγηθεί στο εσφαλμένο συμπέρασμα ότι η Βενεζουέλα έχει μπει στο στόχαστρο του ιμπεριαλισμού γιατί προσπαθεί να οικοδομήσει το σοσιαλισμό ή τουλάχιστον ένα πιο δίκαιο σύστημα οικονομικής ανάπτυξης.
 
Αν όμως προσπαθήσει να αναλύσει την πολιτική του τσαβισμού, θα διαπιστώσει ότι πίσω από το «σοσιαλιστικό προφίλ» κρύβεται ο καπιταλισμός. Ενας καπιταλισμός που αρχικά εμφανίστηκε με ρεφορμιστικό προσωπείο, προκειμένου να πλασαριστεί σαν σοσιαλισμός. Πατώντας πάνω στο αβαντάζ της αύξησης των διεθνών τιμών του πετρελαίου, είχε την δυνατότητα να το κάνει αυτό. Ταυτόχρονα όμως διατηρούνταν ανέπαφες οι καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής.
 
Αυτό δεν το λέμε μόνον εμείς, αλλά αναγκάστηκαν να το παραδεχτούν και φιλοτσαβιστές, όπως το ειδησεογραφικό πρακτορείο Venezouelanalysis, το οποίο σε παλαιότερο άρθρο του με τίτλο: «Επανάσταση, αντεπανάσταση και οικονομικός πόλεμος στη Βενεζουέλα» (https://venezuelanalysis.com/analysis/11171) ανέφερε τα εξής αποκαλυπτικά:  «Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Καπρίλες λέει σίγουρα σωστά ότι το τωρινό οικονομικό μοντέλο δεν είναι σταθερό, όμως ποιο είναι αυτό το μοντέλο; Ενώ υπάρχει αρκετά μεγάλη κρατική παρέμβαση στην οικονομία και σημαντικές κοινωνικές επενδύσεις μέσω των αποστολών του τσαβισμού, η Βενεζουέλα εξακολουθεί να είναι μία καπιταλιστική χώρα και οι εισαγωγές και διανομές τροφίμων βρίσκονται κυρίως σε ιδιωτικά χέρια, παρά τον αυξανόμενο αριθμό των κοπερατίβων και των σοσιαλιστικών ή μικτών εταιριών» (οι υπογραμμίσεις δικές μας).  Στο άρθρο αναφέρεται ότι είναι οι καπιταλιστές που ελέγχουν την εισαγωγή, παραγωγή και διακίνηση τροφίμων και άλλων προϊόντων και κερδοσκοπούν  ασύστολα αγοράζοντας επιδοτούμενα προϊόντα διατροφής για να τα πουλήσουν σε υψηλότερες τιμές στην εγχώρια αγορά. Ποιος όμως τους επέτρεψε να κάνουν κάτι τέτοιο; Πώς είναι δυνατόν, μετά από 17 χρόνια «σοσιαλισμού», οι καπιταλιστές να εξακολουθούν να έχουν καθοριστική θέση στην παραγωγή;
 
Ο λόγος είναι ότι οι τσαβικές εθνικοποιήσεις αφορούσαν κυρίως εγκαταλελειμμένες επιχειρήσεις και έγιναν με πλήρη αποζημίωση των καπιταλιστών.
 
Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα η πρώτη εθνικοποίηση που έγινε από τη «μπολιβαριανή επανάσταση», έξι χρόνια μετά την εκλογή Τσάβες. Στις 19 Γενάρη του 2005, ο Τσάβες υπογράφει το διάταγμα με αριθμό 3438, με το οποίο απαλλοτριώνει την εταιρία Venepal (μία από τις μεγαλύτερες χαρτοβιομηχανίες της χώρας), της οποίας η ιδιοκτησία περνά στο κράτος με «εργατική συνδιαχείριση». Εκ πρώτης όψεως αυτό φαινόταν σαν μια ποιοτική εξέλιξη της «μπολιβαριανής επανάστασης», σαν πέρασμα από τα λόγια στην πράξη. Μια πιο προσεκτική ματιά, όμως, αποδεικνύει ότι τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι. Η Venepal απαλλοτριώνεται αφότου οι καπιταλιστές έχουν κηρύξει δύο φορές πτώχευση. Την πρώτη φορά τον Ιούλη του 2003, αφήνοντας 600 εργάτες στο δρόμο, και τη δεύτερη ένα χρόνο μετά, το Σεπτέμβρη του 2004, αφού είχαν αθετήσει τη συμφωνία με το κράτος και είχαν αφήσει τους 400 εργάτες που είχαν επαναπροσληφθεί απλήρωτους! Τι συμφωνία είχαν κάνει με το κράτος; Εκεί να δείτε… σοσιαλισμό! Μετά από αγώνα 77 ημερών, οι εργάτες της Venepal είχαν αναγκαστεί  να συμφωνήσουν σε απολύσεις (και μάλιστα της τάξης ακόμη και του 33%, δηλαδή να φύγει ο ένας στους τρεις), με αντάλλαγμα να πάρουν πίσω τα λεφτά που τους χρωστούσαν (και μάλιστα όχι αμέσως, αλλά τμηματικά), ενώ το κράτος δέχτηκε όχι μόνο να «ξεχάσει» τα 30 εκατ. δολάρια που του χρωστούσαν οι ιδιοκτήτες της Venepal (οι οποίοι, σημειωτέον, ήταν ακραιφνώς αντι-τσαβιστές και από τους πρώτους που είχαν βγει να πανηγυρίσουν υπέρ του αποτυχημένου πραξικοπήματος το 2002), αλλά και να τους παράσχει φτηνές πιστώσεις!
 
Παρόμοια αντιμετώπιση ήταν αυτή που είχε η τέταρτη μεγαλύτερη χαλυβουργία στη Λατινική Αμερική, Ternium Sidor. Το Μάρτη του 2008 τα «σοσιαλιστικά ΜΑΤ» έστειλαν στο νοσοκομείο 15 εργάτες που είχαν επιχειρήσει να κλείσουν την εθνική οδό  κατά τη διάρκεια απεργίας για αυξήσεις στους μισθούς και για την υπογραφή συλλογικής σύμβασης εργασίας, που είχε καθυστερήσει 13 ολόκληρους μήνες (βλ. https://www.eksegersi.gr/article.php?article_id=5380&cat_id=20&pos=2&issue_id=176). Τελικά, η Sidor εθνικοποιήθηκε αφού οι εργάτες πήραν πολύ μικρότερες αυξήσεις από αυτές που ζητούσαν (αυξήσεις που αφορούσαν μόνο στο 30% των εργατών) και οι καπιταλιστές αποζημιώθηκαν μέχρι κεραίας τέσσερα χρόνια μετά (βλ. https://www.eluniversal.com/economia/121010/venezuela-compensates-ternium-for-nationalization-of-sidor). Ανάλογα περιστατικά θα μπορούσαμε να αναφέρουμε αρκετά (π.χ. ξύλο στους εργάτες της Μιτσουμπίσι το 2009), αλλά θα σταματήσουμε εδώ.
 
Μετά το θάνατο του Τσάβες και την πτώση των διεθνών τιμών του πετρελαίου, ο «σοσιαλισμός του 21ου αιώνα» έφαγε τα ψωμιά του. Και σε επικοινωνιακό επίπεδο (αφού ο Μαδούρο δεν είναι χαρισματικός, όπως ο Τσάβες) αλλά κυρίως σε οικονομικό. Από το Φλεβάρη του 2015 και μετά, ο Μαδούρο εισήγαγε νέο σύστημα στις συναλλαγματικές ισοτιμίες, οι οποίες γίνονταν τρεις: μία για τα τρόφιμα και φάρμακα με 6.3 μπολίβαρ ανά δολάριο, μία για προϊόντα πολυτελείας και για την αγορά συναλλάγματος από πολίτες που θέλουν να ταξιδέψουν στο εξωτερικό με ισοτιμία 12 μπολίβαρ ανά δολάριο και μία με ισοτιμία βάσει της αγοράς και ζήτησης στην αγορά νομισμάτων. Στη μαύρη αγορά το δολάριο αγοραζόταν τότε γύρω στα 170 με 186 μπολίβαρ, για να ξεπεράσει δυο χρόνια αργότερα τα 2.700 μπολίβαρ!
 
Πού οδήγησε αυτό το σύστημα; Οσοι εισαγωγείς τροφίμων και φαρμάκων είχαν διασυνδέσεις στον κρατικό μηχανισμό μπορούσαν να προμηθευτούν από το κράτος φτηνά δολάρια (στην ισοτιμία 12 προς 1). Οσοι όμως δεν είχαν, θα έπρεπε να προμηθευτούν δολάρια από τη μαύρη αγορά (σε ισοτιμία που έφτασε τα 2.752 προς 1 στα τέλη του 2016), μετακυλίοντας αναγκαστικά αυτό το κόστος στις τιμές των εισαγόμενων προϊόντων.
 
Από τη στιγμή που τα δολάρια που είχε το κράτος λιγόστεψαν (λόγω της μείωσης των τιμών του πετρελαίου σε μία οικονομία που στηριζόταν σχεδόν αποκλειστικά σ’ αυτό), οι εισαγωγείς που θα μπορούσαν να προμηθευτούν φτηνά δολάρια γίνονταν όλο και πιο λίγοι. Πρώτες σ’ αυτό το παζάρι ήταν οι μεγάλες ξένες καπιταλιστικές-μονοπωλιακές επιχειρήσεις που όπως αποκάλυψε κάποια στιγμή στην παραζάλη του ο ίδιος ο Μαδούρο (βλ. φιλοτσαβικό πρακτορείο Venezuelanalysis, https://venezuelanalysis.com/news/12081),  έλαβαν μεγάλες ποσότητες δολαρίων από το κράτος ως αντάλλαγμα για να μην εγκαταλείψουν τη χώρα και να συνεχίσουν να παράγουν στη Βενεζουέλα. Ομως οι εταιρίες αυτές ήταν… αχάριστες (γι’ αυτό και προκάλεσαν το παράπονο του Μαδούρο). Αφού έκαναν την κονόμα τους κερδοσκοπώντας με τη γενική αύξηση των τιμών, πολλές από αυτές «την έκαναν» για το εξωτερικό, όπως η χαρτοποιία Kimberly Clark, η οποία αιφνιδιαστικά έκλεισε το εργοστάσιό της στη χώρα τον περσινό Ιούλη, απολύοντας γύρω στους 1.000 εργάτες.
 
Η έλλειψη δολαρίων είχε ως συνέπεια τις ελλείψεις εισαγόμενων προϊόντων πλατιάς κατανάλωσης. Ακόμα χειρότερα ήταν τα πράγματα στη ντόπια βιομηχανία, αφού οι μηχανές (οι οποίες είναι από το εξωτερικό, αφού η Βενεζουέλα δε διαθέτει βιομηχανία παραγωγής μηχανών – μέσων παραγωγής) για να λειτουργήσουν χρειάζονται ανταλλακτικά (πολλά από τα οποία είναι εισαγόμενα, εκτός κι αν υπάρχει δυνατότητα να κάνεις πατέντες για να τα αντικαταστήσεις). Η εκτίναξη του πληθωρισμού ήταν φυσική συνέπεια, όπως η καταιγίδα μετά από την πυκνή συννεφιά.
 
Πώς θα μπορούσε να λυθεί αυτός ο φαύλος κύκλος; Με το πέρασμα των μέσων παραγωγής στα χέρια της εργατικής τάξης μέσω του κράτους της, το οποίο θα είχε το μονοπώλιο και του εξωτερικού εμπορίου. Αυτό προϋποθέτει την καταστροφή του παλιού κρατικού μηχανισμού και την οικοδόμηση ενός κράτους εντελώς διαφορετικού από το σημερινό: δικτατορίας προς τους πρώην καπιταλιστές που θέλουν να παλινορθώσουν τον καπιταλισμό και πλέριας δημοκρατίας προς τους πρώην καταπιεζόμενους (εργάτες, αγρότες, λοιπά μικροαστικά μεσοστρώματα), με τελικό στόχο τη διεύθυνση της οικονομίας απ’ αυτούς. Οικοδομώντας βαριά βιομηχανία (βιομηχανία παραγωγής μέσων παραγωγής) και πετώντας ταυτόχρονα έξω όλες τις πολυεθνικές που ξεζουμίζουν τη χώρα (όχι ορισμένες για τα μάτια του κόσμου). Ακόμα κι αν αυτό δε μπορούσε να γίνει αμέσως, θα ήταν κάτι που δε θα αφηνόταν στο αβέβαιο μέλλον αλλά θα πραγματοποιούνταν βραχυπρόθεσμα. Αυτά δεν είναι «εύκολα πράγματα», αλλά κανείς επαναστάτης δεν ισχυρίστηκε ποτέ ότι η σοσιαλιστική επανάσταση είναι κάτι απλό και εύκολο που μπορεί να πραγματοποιηθεί με κοινοβουλευτικές διαδικασίες.
 
Αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής ήταν η λαϊκή δυσαρέσκεια, η οποία το 2015 έδωσε στην αμερικανόδουλη αντιπολίτευση την πλειοψηφία στις βουλευτικές εκλογές. Ταυτόχρονα, κύματα βίαιων διαδηλώσεων και λεηλασιών κατέκλυσαν τη χώρα ανά περιόδους. Στο περσινό κύμα τέτοιων διαδηλώσεων, που κράτησε μήνες, σκοτώθηκαν πάνω από 100 άτομα και τραυματίστηκαν εκατοντάδες.
 
Η συνεχής επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου στη Βενεζουέλα έκανε ακόμα και τους εργάτες της κρατικής πετρελαιοβιομηχανίας να εξοργιστούν και να απαιτήσουν από την κυβέρνηση της χώρας, αξιοπρεπή μισθό για να αποφύγουν το φάσμα της πείνας. «Υπάρχει μία αβέβαιη κατάσταση, το φαγητό στην καντίνα δεν υπάρχει πάντα, δεν έχουμε χαρτί τουαλέτας ή σαπούνι να πλύνουμε τα χέρια μας, δεν έχουμε προστατευτικά ρούχα ή έναν αξιοπρεπή μισθό» δήλωσε ο τσαβιστής πρόεδρος του σωματείου τους Κάρλος Ογιόκε στο φιλοκυβερνητικό πρακτορείο Venezuelanalysis (https://venezuelanalysis.com/news/13600).
 
Οσο και να «πανηγυρίσει» ο Μαδούρο για τη νίκη του αυτή, το τέλος του στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον είναι προδιαγεγραμμένο. Και δε θα τον βοηθήσει ούτε ο… πάπας, του οποίου τη βοήθεια είχε σπεύσει να ζητήσει τον Οκτώβρη του 2016, πηγαίνοντας αυτοπροσώπως στο Βατικανό!