Σε πεδίο σκληρού ανταγωνισμού κυρίως ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα εξελίσσεται η αφρικανική ήπειρος, με την Κίνα να κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος.
Αυτό επιβεβαιώνεται όχι μόνο από τα οικονομικά στοιχεία αλλά και από την έντονη διπλωματική δραστηριότητα που αναπτύσσει το Πεκίνο στην Αφρική. Στα τέλη Ιουνίου ο κινέζος πρωθυπουργός Ουέν Ζιαμπάο πραγματοποίησε οχταήμερη επίσκεψη σε εφτά αφρικανικές χώρες (Αίγυπτος, Γκάνα, Αγκόλα, Κογκό, Νότια Αφρική, Ουγκάντα και Τανζανία), ενώ είχε προηγηθεί πριν από δύο μήνες η επίσκεψη του κινέζου προέδρου στο Μαρόκο, τη Νιγηρία και την Κένυα, κατά τη διάρκεια των οποίων υπογράφηκαν νέες οικονομικές συμφωνίες. Παράλληλα, έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί σινο – αφρικανική σύνοδος κορυφής τον ερχόμενο Νοέμβρη στο Πεκίνο.
Διψασμένη για πετρέλαιο και πρώτες ύλες, η Κίνα επενδύει δισ.εκατομμύρια δολάρια στις πλούσιες σε ορυκτά χώρες της Αφρικής. Για να εξασφαλίσει ενεργειακές και άλλες πηγές πρώτων υλών, η κινέζικη κυβέρνηση προσφέρει σε αφρικανικές κυβερνήσεις οικονομική βοήθεια, τεχνική υποστήριξη, άτοκα δάνεια και προνομιακές πιστώσεις. Σ’ όλη την Αφρική, κινέζικες εταιρίες έχουν υποσκελίσει άλλες ξένες εταιρίες στην κατασκευή μεγάλων οικοδομικών έργων και έργων υποδομής, νοσοκομείων, σταδίων, αυτοκινητόδρομων, σιδηροδρομικών γραμμών, δικτύων ύδρευσης, υδροηλεκτρικών φραγμάτων, αγωγών πετρελαίου και αναβάθμισης λιμανιών, πολλά από τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για να διευκολύνουν τη μεταφορά και την εξαγωγή πρώτων υλών. Υπολογίζεται ότι αυτή τη στιγμή περίπου 900 μεγάλα έργα στην Αφρική χρηματοδοτούνται με κινέζικα κεφάλαια.
Η αυξανόμενη οικονομική διείσδυση της Κίνας στην Αφρική αποτυπώνεται και στην κατακόρυφη αύξηση του διμερούς εμπορίου, το οποίο έχει σχεδόν τετραπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια. Από τα 10.6 δισ. δολάρια το 2000 εκτοξεύτηκε στα 40 δισ. δολάρια το 2005.
Κινητήριος παράγοντας πίσω από το αυξανόμενο οικονομικό ενδιαφέρον της Κίνας για την Αφρική είναι το πετρέλαιο. Αυτή τη στιγμή περισσότερο από το 25% του εισαγόμενου πετρελαίου στην Κίνα προέρχεται από χώρες της Αφρικής.
Το Πεκίνο έχει δαπανήσει δισ.εκατομμύρια δολάρια για να εξασφαλίσει δικαιώματα γεωτρήσεων στη Νιγηρία, το Σουδάν και την Αγκόλα καθώς και συμφωνίες έρευνας και άντλησης πετρελαίου στο Τσαντ, τη Γκαμπόν, τη Μαυριτανία, την Κένυα, το Κογκό, την Ισημερινή Γουινέα και την Αιθιοπία. Στην Αγκόλα, για παράδειγμα, που αποτελεί το δεύτερο μετά τη Σαουδική Αραβία προμηθευτή πετρελαίου της Κίνας, η κινέζικη κυβέρνηση έδωσε πρόσφατα ένα χαμηλότοκο δάνειο με ευνοϊκούς όρους αποπληρωμής, ύψους 2 δισ. δολαρίων, που θα διατεθεί για την επισκευή της κατεστραμμένης από τον εμφύλιο πόλεμο υποδομής της χώρας. Σε αντάλλαγμα, η κυβέρνηση της Αγκόλα παραχώρησε στην Κίνα ένα τμήμα σε αβαθή ύδατα για έρευνες ανεύρεσης πετρελαίου. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι αυτή τη στιγμή βρίσκονται υπό κατασκευή με κινέζικα κεφάλαια αυτοκινητόδρομοι, σιδηροδρομικές γραμμές, σχολεία, νοσοκομεία, γραφεία, ένα δίκτυο οπτικών ινών και συγκροτήματα 5.000 κατοικιών.
Στο Σουδάν, η Κίνα έχει αποκτήσει μεγαλύτερο μερίδιο από τις δυτικές εταιρίες στην εκμετάλλευση των κοιτασμάτων πετρελαίου ύστερα από την επιβολή των αμερικάνικων κυρώσεων το 1997, που απαγόρευαν τις επενδύσεις αμερικάνικων πετρελαϊκών εταιριών στη χώρα. Αλλά και στη Νιγηρία, το μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου στην Αφρική, όπου σχεδόν ολόκληρη η παραγωγή πετρελαίου ελέγχεται από δυτικές πολυεθνικές, η Κίνα ακολουθεί επιθετική πολιτική και μπαίνει δυναμικά στο παιχνίδι. Κατά την επίσκεψη του κινέζου προέδρου στη χώρα τον περασμένο Απρίλιο υπογράφηκε μια συμφωνία η οποία προβλέπει ότι η νιγηριανή κυβέρνηση θα δώσει στην Κίνα τέσσερις άδειες γεωτρήσεων με αντάλλαγμα τη δέσμευση της τελευταίας να επενδύσει 4 δισ. δολάρια σε έργα υποδομής. Μια δεύτερη συμφωνία ανάμεσα στις δύο πλευρές προβλέπει ότι η Κίνα θα αγοράσει το πλειοψηφικό μερίδιο του διυλιστηρίου της Καντούνα, που παράγει 110.000 βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, ότι θα κατασκευάσει σιδηροδρομική γραμμή και σταθμούς παραγωγής ενέργειας καθώς και ότι θα αποκτήσει το 45 % του αναπτυσσόμενου πλουσιότατου υποθαλάσσιου κοιτάσματος OML – 130 πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Χαμηλότοκα δάνεια με ευνοϊκούς όρους αποπληρωμής και ελκυστικές προτάσεις επενδύσεων στον ενεργειακό τομέα έχουν επίσης προσφερθεί στη Γκαμπόν, στην Ακτή Ελεφαντοστού, στη Λιβερία και στην Ισημερινή Γουινέα.
Ομως το ενδιαφέρον του Πεκίνου δεν περιορίζεται στις πλούσιες σε πετρέλαιο χώρες, αλλά στρέφεται σε όλες της χώρες της αφρικανικής ηπείρου που διαθέτουν πλούσιες πηγές πρώτων υλών. Κινέζικα κεφάλαια έχουν επενδυθεί στην αναπτυσσόμενη βιομηχανία χαλκού στη Ζάμπια και στο Κογκό. Η Κίνα είναι επίσης από τους σημαντικότερους αγοραστές χαλκού, αλουμινίου, λευκόχρυσου και ξυλείας από τη Νότια Αφρική, το Κογκό, τη Γκαμπόν, το Καμερούν, τη Μοζαμβίκη, την Ισημερινή Γουινέα και τη Λιβερία.
Παράλληλα, φυσικά, οι αγορές των αφρικανικών χωρών έχουν πλημμυρίσει με κάθε είδους κινέζικα προϊόντα, ενώ η κινέζικη πολεμική βιομηχανία προμηθεύει με πολεμικά αεροπλάνα, στρατιωτικά οχήματα και όπλα τη Ζιμπάμπουε, το Σουδάν και άλλες χώρες, οι κυβερνήσεις των οποίων δεν έχουν τις καλύτερες σχέσεις με το Λευκό Οίκο ή άλλες δυτικές κυβερνήσεις.
Οι κινέζικες εταιρίες έχουν αποκτήσει τη φήμη ότι πηγαίνουν εκεί που δεν πάνε άλλες δυτικές εταιρίες, είτε γιατί το πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον είναι ασταθές, είτε γιατί είναι περιορισμένα τα περιθώρια κέρδους. Ομως οι κρατικές κινέζικες εταιρίες, όπως επισημαίνουν διάφοροι αναλυτές, έχουν τη δυνατότητα να παραιτούνται από τα κοντοπρόθεσμα κέρδη προς όφελος των μακροπρόθεσμων συμφερόντων του κινέζικου ιμπεριαλισμού.
Η αυξανόμενη οικονομική και πολιτική επιρροή της Κίνας στην Αφρική προκαλεί έντονες αντιδράσεις από το Λευκό Οίκο, που κατηγορεί την κινέζικη κυβέρνηση ότι προκειμένου να προωθήσει τα οικονομικά της συμφέροντα στηρίζει διεφθαρμένα και αντιδημοκρατικά καθεστώτα. Μόνο που δεν μπορεί να πείσει κανένα, γιατί την ίδια στιγμή ο Λευκός Οίκος δίνει όπλα και χρηματοδοτεί άλλα, το ίδιο διεφθαρμένα και αντιδημοκρατικά, καθεστώτα πρόθυμων συμμάχων στον πόλεμο κατά της «τρομοκρατίας».
Η αφρικανική ήπειρος, που αποτελεί μια απέραντη αποθήκη ενεργειακών πηγών και πρώτων υλών, εξελίσσεται σε πεδίο σκληρού ανταγωνισμού ανάμεσα στις μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, με την Κίνα να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο, καθώς μετατρέπεται σε όλο και πιο δυνατό παίχτη στην παγκόσμια σκακιέρα.
