Οι συνέπειες του αποκλεισμού φαίνονται σε όλους τους τομείς της ζωής στη Λωρίδα της Γάζας. Δεν είναι μόνο η οικονομία που έχει παραλύσει, εκτινάσσοντας την ανεργία και την φτώχεια στα ύψη, όπως περιγράψαμε στο προηγούμενο φύλλο. Η κατάσταση είναι το ίδιο καταστροφική στους τομείς της Υγείας και της Περίθαλψης, των υδάτινων πόρων και των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, κάνοντας αφόρητη τη ζωή του 1.5 εκατομμυρίου κατοίκων αυτής της ανοιχτής φυλακής. Συνεχίζοντας το αφιέρωμά μας στην Λωρίδα της Γάζας, θα παραθέσουμε και σ’ αυτό το φύλλο εκτεταμένα αποσπάσματα από την τελευταία έκθεση του Παλαιστινιακού Κέντρου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (PCHR), που συντάχτηκε ένα χρόνο μετά την επίθεση και δυόμισι μετά τον ολοκληρωτικό αποκλεισμό.
Οι επιπτώσεις στην Υγεία
Να πως περιγράφει η έκθεση την κατάσταση στον τομέα της Υγείας: «Οι επιθέσεις κατά τη διάρκεια της ισραηλινής εισβολής σκότωσαν εκατοντάδες πολίτες (σ.σ. 1.400) και τραυμάτισαν πάνω από 5.300 άτομα, πολλά από τα οποία σοβαρά. Αυτό έθεσε υπό μία τεράστια πίεση τον τομέα της Υγείας στη Γάζα, ο οποίος ήταν ήδη εξασθενημένος εξαιτίας του επί ενάμιση χρόνο αποκλεισμού. Επιπρόσθετα, οι ισραηλινές δυνάμεις επιτέθηκαν σε πολυάριθμα νοσοκομεία και νοσηλευτικά ιδρύματα και εμπόδισαν τους εργαζόμενους, όπως οι οδηγοί ασθενοφόρων, να ασκήσουν τα καθήκοντά τους, ορισμένες φορές χτυπώντας τους άμεσα…
Οι ισραηλινές δυνάμεις κατοχής προκάλεσαν ζημιές στα 15 από τα 27 νοσοκομεία της Γάζας και προκάλεσαν ζημιές ή κατέστρεψαν τα 43 από τα 110 πρωτοβάθμια κέντρα υγείας… Σαν συνέπεια του ισραηλινού αποκλεισμού στη Λωρίδα της Γάζας, συχνά δεν είναι διαθέσιμες βασικές ιατρικές προμήθειες. Για παράδειγμα, το Νοέμβρη του 2009 το 24% των βασικότερων φαρμάκων δεν ήταν διαθέσιμα… Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο αριθμός των ιατρικών προμηθειών που δεν είναι διαθέσιμες έχει αυξηθεί δραματικά τους τελευταίους μήνες. Για παράδειγμα, τον Μάρτιο του 2009, 52 βασικά φάρμακα δεν ήταν διαθέσιμα, σε σύγκριση με το Νοέμβριο που ο αριθμός τους έφτασε τα 115… Τα νοσοκομεία και τα πρωτοβάθμια κέντρα Υγείας που καταστράφηκαν κατά τη διάρκεια των ισραηλινών επιθέσεων μεταξύ της 27ης Δεκέμβρη 2008 και της 18ης Γενάρη 2009 δεν έχουν επισκευαστεί ή ανακατασκευαστεί, λόγω του συνεχιζόμενου αποκλεισμού της Λωρίδας της Γάζας, ο οποίος περιλαμβάνει το εμπάργκο στις εισαγωγές οικοδομικών υλικών».
Η Οδύσσεια των ασθενών
Σύμφωνα με την έκθεση, ο συνολικός αριθμός των ασθενών που χρειάζονταν θεραπεία έξω από τη Γάζα μέσα στους 11 πρώτους μήνες του 2009 ήταν 9.758 άτομα. Απ’ αυτούς απαγορεύτηκε η έξοδος σε 2.163 (ποσοστό 22%). Το μεγαλύτερο μέρος αυτών που στάλθηκαν για νοσηλεία στο εξωτερικό στάλθηκε σε αιγυπτιακά νοσοκομεία (σ.σ. 30% του συνόλου), ωστόσο πρέπει να σημειωθεί ότι η έγκαιρη θεραπεία στην Αίγυπτο εξαρτάται από το κατά πόσο είναι ανοιχτό το πέρασμα της Ράφα. Ξέρετε για πόσο καιρό ήταν αυτό το πέρασμα ανοιχτό; Από το Γενάρη μέχρι και το Νοέμβρη του 2009, το πέρασμα ήταν ανοιχτό μόλις για 33 από τις 301 μέρες!
Σε περίπτωση που ένας ασθενής πρέπει να εγκαταλείψει τη Γάζα μέσω του συνοριακού φυλακίου Ερέζ για να νοσηλευτεί στο εξωτερικό, η διαδικασία είναι και επίπονη και χρονοβόρα. Ο ασθενής πρέπει πρώτα να προμηθευτεί ένα χαρτί με τίτλο «Εκθεση Αναφοράς» από το δημόσιο νοσοκομείο της Γάζας, το οποίο αναφέρει την κατάστασή του και φέρει τις υπογραφές του θεράποντος ιατρού, του διευθυντή τμήματος και του διευθυντή του νοσοκομείου. Αφού προμηθευτεί το χαρτί, το καταθέτει στο αντίστοιχο τμήμα του υπουργείου Υγείας στη Γάζα (Διεύθυνση Εξωτερικών Αναφορών). Οι υπάλληλοι αυτού του τμήματος διορίζονται και λογοδοτούν στο υπουργείο Υγείας της Π.Α. στη Ραμάλα, το οποίο και χρηματοδοτεί τις νοσηλείες στο εξωτερικό. Καμία νοσηλεία στο εξωτερικό δεν επιτρέπεται αν πρώτα δεν υπάρξει η έγκριση και η χρηματοδότηση από το υπουργείο Υγείας στη Ραμάλα. Ακόμα κι αν ο ασθενής βρει λεφτά, δεν θα του επιτραπεί η έξοδος από τη Γάζα!
Αφού λάβει το ΟΚ από το υπουργείο Υγείας στη Ραμάλα (στη Δυτική Οχθη δηλαδή, όπου την εξουσία έχει ο Αμπάς), ο ασθενής απευθύνεται ξανά στη Διεύθυνση Εξωτερικών Αναφορών, για να οριστεί ραντεβού στο νοσοκομείο, η ημερομηνία του οποίου εξαρτάται από το πρόγραμμα του νοσοκομείου και το κατά πόσο θέλει να δεχτεί τον ασθενή. Κατόπιν, όλες οι αιτήσεις υποβάλλονται στην Παλαιστινιακή Πολιτική Επιτροπή, που τις υποβάλλει στο Περιφερειακό Γραφείο του ισραηλινού στρατού. Το γραφείο αυτό στέλνει τις αιτήσεις στην ισραηλινή Γενική Ασφάλεια η οποία και παίρνει την τελική απόφαση για το αν θα τις εγκρίνει ή όχι. Οι υπηρεσίες της ισραηλινής Γενικής Ασφάλειας μπορούν να ζητήσουν ο ασθενής να περάσει από ανάκριση («συνέντευξη» το λένε για να φαίνεται πιο… δημοκρατικό) προκειμένου να εξετάσουν το αίτημά του να νοσηλευτεί εκτός Γάζας.
Αν και δεν προσήλθαν όλοι οι Παλαιστίνιοι ασθενείς που κλήθηκαν να ανακριθούν από την ισραηλινή Γενική Ασφάλεια, ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις που η τελευταία έδωσε την έγκρισή της. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι το Νοέμβρη του 2009 απορρίφθηκαν όλες οι αιτήσεις και των 64 ασθενών που ανακρίθηκαν. Σε περίπτωση απόρριψης της αίτησης του ασθενούς, αυτός μπορεί να υποβάλει ξανά αίτηση και να ξαναπεράσει από όλη αυτή την γραφειοκρατική και ψυχοφθόρα διαδικασία, απευθυνόμενος στην ισραηλινή ΜΚΟ «Γιατροί για τα ανθρώπινα δικαιώματα», η οποία δι-ευκολύνει τη διαδικασία επαφής με τις ισραηλινές Αρχές. Οπως καταλαβαίνετε μια τέτοια διαδικασία μπορεί να σκαλώσει για χίλιους δυο λόγους και να καθυστερήσει έτσι επί μήνες η νοσηλεία του ασθενούς στο εξωτερικό. Σύμφωνα πάντα με το PCHR, η διαδικασία μπορεί να σκαλώσει είτε γιατί ο γιατρός που υπέγραψε την «Εκθεση Αναφοράς» του ασθενούς κρίνεται «ύποπτος» από το Ισραήλ, είτε γιατί το υπουργείο Υγείας της Ραμάλα (Δ. Οχθη) δηλώνει αδυναμία χρηματοδότησης (όπως είπαμε ιδιωτική χρηματοδότηση απαγορεύεται), είτε γιατί τα διάφορα χαρτιά είναι… ληγμένα (και ο ασθενής θα πρέπει να πάρει άλλα), είτε γιατί ο συγγενής πρώτου βαθμού που θα συνοδεύει τον ασθενή κρίνεται «ύποπτος» από το Ισραήλ, είτε γιατί η αστυνομία της Γάζας εμποδίζει να πάνε για ανάκριση στο Ισραήλ οι ασθενείς σε περίπτωση που τους ζητηθεί, είτε γιατί οι τελευταίοι αρνούνται στην ανάκριση να γίνουν χαφιέδες των μυστικών υπηρεσιών του Ισραήλ… και ο κατάλογος δεν έχει τελειωμό.
Οπως καταλαβαίνετε, η Οδύσσεια των ασθενών αποτελεί ένα ακόμα στοιχείο που συνθέτει το παζλ της ναζιστικής έμπνευσης «συλλογικής τιμωρίας» των κατοίκων της Λωρίδας της Γάζας. Χωρίς νερό και αποχέτευση Τη ζοφερή κατάσταση στον τομέα της Υγείας και της Περίθαλψης έρχεται να συμπληρώσει η εξάντληση των υδάτινων πόρων και η καταστροφή των υδραυλικών και αποχετευτικών δικτύων: «Οι υδάτινες πηγές της Λωρίδας της Γάζας αποδεκατίζονται συνεχώς εξαιτίας της υπεράντλησης των υπογείων υδάτων. Σαν αποτέλεσμα της ανεπαρκούς τεχνολογίας, μόνο ένα μέρος του πόσιμου νερού της Γάζας μπορεί να είναι πραγματικά ασφαλές για πόση.
Τα υπόγεια νερά και το αλμυρό νερό της Μεσογείου μολύνονται επειδή δεν υπάρχουν επαρκείς εγκαταστάσεις για τη διάθεση των αποβλήτων. Αυτές οι εγκαταστάσεις απαιτούν μηχανές και ανταλλακτικά που το Ισραήλ δεν επιτρέπει να φτάσουν στη Λωρίδα της Γάζας. Ο συνδυασμός της κρίσης στους τομείς του καθαρού νερού και της αποχέτευσης δεν συνεπάγεται μόνο άμεσο κίνδυνο για την υγεία του πληθυσμού της Γάζας, αλλά επίσης μια μακροχρόνια περιβαλλοντική καταστροφή… Ο υδροφόρος ορίζοντας κάτω από τη Λωρίδα της Γάζας υπεραντλείται (180 εκατομμύρια κυβικά το χρόνο), επιφέροντας μακροχρόνια καταστροφή των υδάτινων πόρων. Εκτιμάται ότι ο ασφαλής ρυθμός άντλησης των υπόγειων υδάτων είναι 57 εκατομμύρια κυβικά το χρόνο. Εξαιτίας της υπεράντλησης, το θαλασσινό νερό διεισδύει στα υπόγεια ύδατα. Λόγω αυτού και άλλων μολυσματικών παραγόντων, μόνο το 10% του πόσιμου νερού της Γάζας ικανοποιεί τις απαιτήσεις για πόση, το επικίνδυνο νερό έχει υψηλά επίπεδα χλωριόντων και νιτρικών, που σχετίζονται με γενετικές ανωμαλίες.
Οι άμεσες απώλειες αναφορικά με τους τομείς της ύδρευσης και της αποχέτευσης εκτιμώνται σε 5.971.690 δολάρια. Κατά τη διάρκεια της επίθεσης (σ.σ. των Σιωνιστών στη Γάζα), τρεις πηγές καταστράφηκαν ολοσχερώς και άλλες δέκα υπέστησαν μερικές καταστροφές στη Βόρεια Γάζα. Καταστροφές συνέβησαν επίσης και στους τομείς της ύδρευσης και της αποχέτευσης στο προσφυγικό στρατόπεδο της Τζαμπάλιγια και στη νότια Γάζα.
Περίπου 10.000 Παλαιστίνιοι εκτοπίστηκαν από τις επιθέσεις και εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση στα υδραυλικά δίκτυα, ένα χρόνο μετά τον πόλεμο. Κάπου μεταξύ της 3ης και της 10ης Γενάρη 2009, οι ισραηλινές κατοχικές δυνάμεις στόχευσαν το βόρειο φράγμα της αποχετευτικής λίμνης Νο. 3 στο εργοστάσιο επεξεργασίας λυμάτων του Αλ Σέιχ Εζλιν. Αυτή η επίθεση προκάλεσε μαζική εκροή περισσότερων από 200.000 κυβικών μέτρων ακατέργαστων λυμάτων, που ταξίδεψαν σε απόσταση 1.2 χιλιομέτρων και κατέστρεψαν 5.5 εκτάρια (55 στρέμματα) γης. Η έκθεση Γκόλντστοουν (σ.σ. έγινε για λογαριασμό του ΟΗΕ και επικυρώθηκε πριν μερικούς μήνες από τη Γενική του Συνέλευση) συμπέρανε ότι επρόκειτο για μία προμελετημένη και εσκεμμένη επίθεση σε πολιτικό στόχο. Το PCHR σημείωσε ότι αυτή η επίθεση συνιστά έγκλημα πολέμου».
Κίνδυνο τεράστιας περιβαλλοντικής καταστροφής
Σύμφωνα με την έκθεση, το 85.3% του πληθυσμού της Λωρίδας της Γάζας συνδέεται κατά μέσο όρο με το δημόσιο αποχετευτικό δίκτυο. Στην Χαν Γιούνις, ωστόσο, μόλις το 38.4% συνδέεται με το δημόσιο δίκτυο και το 60.4% του πληθυσμού αποχετεύεται σε λάκκους αποβλήτων. Από τα τέσσερα εργοστάσια επεξεργασίας αποβλήτων στη Γάζα, μόνο τα δύο λειτουργούν ικανοποιητικά. Τα πλεονάζοντα ακατέργαστα απόβλητα αυτών των εργοστασίων ρίχνονται κατευθείαν στη θάλασσα με ρυθμό περίπου 80 χιλιάδες κυβικά μέτρα την ημέρα (τα μισά είναι μερικώς επεξεργασμένα), προκαλώντας τεράστια μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα.
Η αποχετευτική δεξαμενή της Μπέιτ Λάχια συγκεντρώνει 4 εκατομμύρια κυβικά αποβλήτων. Αυτή η δεξαμενή κινδυνεύει να καταρρεύσει λόγω αποσάθρωσης μέρους των τοιχωμάτων της που είναι με σάκους από άμμο. Αν γίνει αυτό, τότε 15.000 κάτοικοι θα κινδυνέψουν άμεσα και τεράστιες εκτάσεις γης θα καταστραφούν. Για να γίνει καλύτερα αντιληπτό τι εννοούμε, διαβάστε το παρακάτω περιστατικό που παραθέτει το PCHR: «Στις 27 Μάρτη του 2007, η δεξαμενή κατέρρευσε μερικώς, σκοτώνοντας πέντε κατοίκους και εκτοπίζοντας 2000».
To PCHR κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για επείγουσα ανάγκη αναβάθμισης και επιδιόρθωσης των υδραυλικών και αποχετευτικών δικτύων. Επειδή το ηλεκτρικό δίκτυο της Γάζας είναι εξαιρετικά ασταθές, οι εγκαταστάσεις ύδρευσης πρέπει να δουλεύουν με εφεδρικές γεννήτριες που δεν επιτρέπεται να εισαχθούν στη Γάζα, όπως δεν επιτρέπεται να εισαχθούν τα απαιτούμενα ανταλλακτικά για τη συντήρηση των υπαρχουσών. Ο ισραηλινός αποκλεισμός στερεί από τα εργοστάσια ύδρευσης και αποχέτευσης βασικό εξοπλισμό, όπως αντλίες, ηλεκτρομηχανολογικά ανταλλακτικά, οικοδομικά υλικά, ανυψωτικά μηχανήματα, κτλ., όχι μόνο χειροτερεύοντας τις συνθήκες ζωής των κατοίκων της, αλλά και απειλώντας με μαζική περιβαλλοντική καταστροφή, που θα θέσει σε κίνδυνο χιλιάδες κατοίκους.
Κώστας Βάρλας
Στο επόμενο: Το αιγυπτιακό συμπλήρωμα του ισραηλινού αποκλεισμού, η στάση της Παλαιστινιακής Αρχής και η απάντηση της Αντίστασης.
