Υπό τον πλήρη έλεγχο της προσωρινής κυβέρνησης «Λαΐκής Εμπιστοσύνης» φαίνεται ότι βρίσκεται πλέον η κατάσταση στο Κιργιστάν, μετά την πολύνεκρη εξέγερση της περασμένης βδομάδας. Ο ανατραπείς πρόεδρος Κουρμάνμπεκ Μπακίεφ, που εγκατέλειψε την πρωτεύουσα μετά το λουτρό αίματος που προκάλεσε, με 91 νεκρούς και 1.561 τραυματίες, και κατέφυγε στη νότια πόλη Osh, βάση της πολιτικής του ισχύος, μη έχοντας την απαιτούμενη υποστήριξη για να αμφισβητήσει την προσωρινή κυβέρνηση υπό τη Ρόζα Οτουνμπάεβα, επιχειρεί να διαπραγματευτεί την παραίτησή του με αντάλλαγμα εγγυήσεις για την ασφάλεια του ίδιου, της οικογένειάς του και των στενών συνεργατών του.
Ο Μπακίεφ πήρε τα ηνία της εξουσίας το 2005, όταν ο προκάτοχός του Ασκάρ Ακάγιεφ εγκατέλειψε τη χώρα, αφού έπνιξε στο αίμα την αποκαλούμενη εξέγερση της Τουλίπας, διακηρύσσοντας ότι είναι οπαδός της δημοκρατίας και των μεταρρυθμίσεων, για να αποδειχθεί ίδιος και χειρότερος από τον προκάτοχό του. Ο αυταρχισμός, η διαφθορά και η οικογενειοκρατία συνέχισαν να κυριαρχούν σε μια χώρα όπου ο μισός πληθυσμός ζει κάτω από το όριο φτώχειας. Οι γιοι του και οι αδελφοί του κατέλαβαν ανώτατες κυβερνητικές θέσεις. Ο γιος του Μαξίμ Μπακίεφ, που τον προόριζε για διαδοχό του και είναι από τα πιο μισητά πρόσωπα στη χώρα, ήταν επικεφαλής μιας υπηρεσίας που δημιουργήθηκε ειδικά για τη διαχείριση εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων από ρωσικά δάνεια. Παράλληλα, ακολουθούσε πολιτική καταστολής, πιέσεων και εκβιασμών εναντίον δημοσιογράφων, πολιτικών, διανοούμενων και πολιτικών του αντιπάλων, που ασκούσαν κριτική στην κυβέρνησή του. Κάποιοι δολοφονήθηκαν και άλλοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα.
Η πολιτική αυτή είχε προκαλέσει τη λαϊκή οργή, όμως η θρυαλίδα που προκάλεσε την εξέγερση ήταν οι αυξήσεις στα καύσιμα και βασικά είδη διατροφής, που ανακοίνωσε στα τέλη Μάρτη.
Πολλοί αναλυτές κάνουν λόγο για συνεργασία της Μόσχας με την αντιπολίτευση και αναμιξή της στην εξέγερση που οδήγησε στην ανατροπή του Μπακίεφ, επικαλούμενοι το γεγονός ότι ο Πούτιν ήταν ο πρώτος ηγέτης που αναγνώρισε την προσωρινή κυβέρνηση, λίγες ώρες αφότου ανέλαβε την εξουσία, και ότι η τελευταία δεν κρύβει τη συμπάθειά της για τη Μόσχα. Η επικεφαλής της, Ροζα Οτουνμπάεβα, έστειλε από τις πρώτες μέρες εκπρόσωπό της στη Ρωσία για να ζητήσει οικονομική υποστήριξη και να προτείνει ρόλο «ειρηνευτικής δύναμης» στο ρωσικό στρατό σε περίπτωση πρόκλησης νέων ταραχών από οπαδούς του ανατραπέντος προέδρου.
Ωστόσο, ανεξάρτητα από το αν και κατά πόσο έβαλε το χέρι της η Ρωσία στην ανατροπή του Μπακίεφ, είναι φανερό πρώτο ότι την εξέγερση εκμεταλλεύτηκε η αντιπολίτευση για να αναλάβει τα ηνία της εξουσίας και δεύτερο ότι από την αλλαγή φρουράς βγαίνει αναμφισβήτητα κερδισμένη η Ρωσία, ενώ η αμερικάνικη στρατηγική στην Κεντρική Ασία δέχεται ένα ισχυρό πλήγμα.
Οπως είναι γνωστό, οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν από το 2001 την αεροπορική βάση Μανάς στο Κιργιστάν για τη μεταφορά στρατευμάτων και εφοδίων στο Αφγανιστάν και είναι η μόνη στρατιωτική βάση που διαθέτουν στην Κεντρική Ασία, από την οποία διακινούνται από και προς το Αφγανιστάν γύρω στους 45.000 αμερικάνοι στρατιώτες κάθε μήνα. Από το 2003, αεροπορική βάση στο Κιργιστάν διαθέτει και η Ρωσία.
Η ρωσική ηγεσία εξοργίστηκε με την υπαναχώρηση του Μπακίεφ από τη δέσμευσή του να κλείσει την αμερικάνικη βάση κατά την επίσκεψή του στη Μόσχα το 2008, κατά την οποία εξασφάλισε οικονομική βοήθεια 2 δισ. δολαρίων και δάνεια από τη Ρωσία. Ομως, λίγους μήνες αργότερα, προχώρησε σε νέα συμφωνία μίσθωσης της βάσης στον αμερικάνικο στρατό με υψηλότερο αντίτιμο (60 εκατομμύρια δολάρια το χρόνο).
Η σημασία του Κιργιστάν, που είναι μια φτωχή, κυρίως ορεινή χώρα, με 5 εκατομμύρια περίπου πληθυσμό, δεν έγκειται στο φυσικό της πλούτο, αλλά στη στρατηγικής σημασίας γεωγραφική της θέση για τον έλεγχο της ευρύτερης περιοχής. Οποιος έχει το πάνω χέρι στο Κιργιστάν μπορεί να επηρεάσει τις εξελίξεις και να επεκτείνει την επιρροή του στα γειτονικά Ουζμπεκιστάν και Τατζικιστάν. Το Κιργιστάν συνορεύει επίσης με την αυτόνομη περιφέρεια της Κίνας Xinijiang, όπου σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού είναι Ουϊγούροι. Την περασμένη χρονιά, είχαν γίνει μεγάλες διαδηλώσεις Ουϊγούρων εναντίον της πολιτικής διακρίσεων σε βάρος τους από τις κινέζικες αρχές, που αντιμετωπίστηκαν με άγρια καταστολή. Θεωρείται βέβαιο ότι η αμερικάνικη βάση Μανάς στο Κιργιστάν δεν χρησιμοποιείται μόνο για τις επιχειρήσεις στο Αφγανιστάν, αλλά και σαν κέντρο διάφορων δραστηριοτήτων που έχουν στόχο την αποσταθεροποίηση της κατάστασης στην Xinijiang.
Με την αλλαγή φρουράς στην εξουσία στο Κιργιστάν, η Ρωσία επεκτείνει την επιρροή της στην Κεντρική Ασία. Πρόκειται για την τρίτη σημαντική νίκη της μετά την ήττα των φιλοδυτικών δυνάμεων στις πρόσφατες προεδρικές εκλογές της Ουκρανίας και τη ρωσική νίκη στον πόλεμο με τη Γεωργία το 2008. Ενισχύει έτσι παραπέρα τη θέση της στον ενδοϊμπεριαλιστικό ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ και την Κίνα για τον έλεγχο της Κεντρικής Ασίας.
Οσο για την τύχη της αμερικάνικης βάσης στο Κιργιστάν, η προσωρινή κυβέρνηση διαβεβαίωσε την Ουάσιγκτον ότι θα τηρήσει τη συμφωνία που έχει υπογραφεί. Είναι ωστόσο βέβαιο ότι το μέλλον της βάσης θα χρησιμοποιηθεί από τη Ρωσία ως ισχυρό μέσο πίεσης στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ σε μια σειρά ανοιχτά ζητήματα, από το αντιπυραυλικό σύστημα που θέλει να εγκαταστήσει η Ουάσιγκτον στην Κεντρική Ευρώπη μέχρι τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου.
