Το βιβλίο του για τους στημένους αγώνες στο ποδόσφαιρο, με τίτλο: The Insider’s Guide to Match-Fixing in Football (Εκ των έσω οδηγός για το στήσιμο αγώνων στο ποδόσφαιρο), παρουσίασε πριν μερικές μέρες ο ερευνητής-δημοσιογράφος Ντέκλαν Χιλ. Στο βιβλίο παρουσιάζει –μεταξύ άλλων– την έρευνα για την επιτυχή διδακτορική του διατριβή στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Αναλύει τα κίνητρα, τους μηχανισμούς και τις μεθόδους στα στημένα παιχνίδια, ενώ τα βασικά ερωτήματα για τη συγκέντρωση των ερευνητικών δεδομένων ήταν: γιατί οι ποδοσφαιριστές χειραγωγούν αγώνες, αν η βία κατά των διαιτητών και των παιχτών τους οδηγεί στο να στήνουν αγώνες, γιατί κάποιοι πλούσιοι και ισχυροί σύλλογοι προσπαθούν να δωροδοκήσουν τις φτωχές και αδύναμες ομάδες, γιατί κάποια πρωταθλήματα είναι πιο διεφθαρμένα από κάποια άλλα και αν υπάρχει τρόπος οι έντιμοι διοργανωτές αθλητικών αγώνων να προλαμβάνουν τα στημένα παιχνίδια.
Τα βασικά ευρήματα της έρευνας έχουν ενδιαφέρον και ορισμένα ανατρέπουν ευρύτατα διαδεδομένες αντιλήψεις. Σύμφωνα με την έρευνα του Χιλ, η πιο βασική αιτία που ωθεί έναν ποδοσφαιριστή να δεχτεί να στήσει ένα παιχνίδι είναι η μη καταβολή των δεδουλευμένων του από την ομάδα. Σε ένα χώρο που τζογάρονται και διακινούνται τεράστια ποσά είναι προφανές ότι αυξάνονται σημαντικά οι πιθανότητες ένας απλήρωτος ποδοσφαιριστής να δεχτεί να στήσει κάποιο παιχνίδι για να βάλει στην τσέπη του τα φράγκα που δεν του έχει δώσει η ομάδα του. Ενα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι ότι από τη συγκεκριμένη έρευνα δεν επαληθεύεται η κυρίαρχη άποψη, ότι οι νεαροί σε ηλικία παίχτες είναι περισσότερο ευάλωτοι σε σχέση με τους μεγαλύτερης ηλικίας συναδέλφους τους. Από την επεξεργασία των ερευνητικών ευρημάτων προκύπτει ότι ο μέσος όρος ηλικίας των ποδοσφαιριστών που εμπλέκονται σε στημένους αγώνες είναι τα 26,8 χρόνια και αυτό εξηγείται και με ποδοσφαιρικούς όρους. Αυτοί οι παίχτες βρίσκονται στην καλύτερη ποδοσφαιρική ηλικία, έχουν συνήθως σταθερή θέση στην ενδεκάδα και κάποιοι από αυτούς έχουν και ηγετικό ρόλο στην ομάδα τους, οπότε άμεσα ή έμμεσα μπορούν να επηρεάσουν και κάποιους άλλους παίχτες, με αποτέλεσμα να είναι τα κατάλληλα «εργαλεία» γι’ αυτούς που στήνουν παιχνίδια.
Οσον αφορά το βαθμό διαφθοράς στα εθνικά πρωταθλήματα, αυτό που επισημαίνεται είναι ότι ο αριθμός των στημένων αγώνων σε κάποιο πρωτάθλημα δεν είναι κατ’ ανάγκη αποδεικτικό στοιχείο για τη διαφθορά σ’ αυτό. Ο Χιλ επισημαίνει ότι, αν και ο αριθμός των στημένων αγώνων είναι μεγαλύτερος στη Γερμανία σε σχέση με τη Ρωσία, ελάχιστοι θα πίστευαν ότι το γερμανικό πρωτάθλημα είναι περισσότερο διεφθαρμένο. Εξηγεί μάλιστα ότι ο μεγαλύτερος αριθμός στημένων αγώνων στη Γερμανία οφείλεται στους ελέγχους και τις έρευνες που γίνονται για να καταπολεμηθεί το φαινόμενο, σε αντίθεση με το ρωσικό πρωτάθλημα στο οποίο δεν υπάρχει διαδικασία ελέγχου και κατά συνέπεια δεν μπορεί να διαπιστωθεί αν ένας αγώνας είναι στημένος ή όχι.
Εχοντας τα παραπάνω δεδομένα, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τη μεγαλύτερη ευθύνη για τα στημένα και πολύ περισσότερο την ευθύνη για τη μη καταπολέμηση του φαινόμενου την έχουν οι εθνικές ομοσπονδίες ποδοσφαίρου και οι ομάδες και όχι οι ποδοσφαιριστές. Ο ερευνητής θεωρεί ότι αν οι ομοσπονδίες και οι αρμόδιες υπηρεσίες ανάγκαζαν τις ομάδες να πληρώνουν κανονικά και είχαν θεσπίσει σύστημα για την καταπολέμηση των στημένων αγώνων, ο αριθμός τους θα μειωνόταν σημαντικά.
Αν και η πρώτη εντύπωση είναι ότι ο Ντέκλαν Χιλ έχει κάνει μια πολύ καλή δουλειά, το γεγονός ότι δεν κάνει την παραμικρή αναφορά στη σχέση που έχει ο επαγγελματικός αθλητισμός με την προσπάθεια όσων «επενδύουν» σ’ αυτόν για μεγιστοποίηση των κερδών τους αδυνατίζει πάρα πολύ τη δουλειά του. Οταν ο κάθε μικρός ή μεγάλος καπιταλιστής, που έχει στην ιδιοκτησία του μια ομάδα, στοχεύει να βάλει στην τσέπη όσο το δυνατό περισσότερα φράγκα και είναι διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει κάθε θεμιτό και αθέμιτο μέσο για να αυξήσει τα κέρδη του, τότε οι πιθανότητες για στημένους αγώνες αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο. Η προσπάθεια για όσο το δυνατόν περισσότερα κέρδη είναι η βασική και απαραβίαστη ιδιότητα του καπιταλισμού και από τη στιγμή που ο επαγγελματικός αθλητισμός οικονομικά ακολουθεί τους κανόνες της καπιταλιστικής παραγωγικής διαδικασίας δεν μπορεί παρά να έχει ως βασική προτεραιότητα το μέγιστο κέρδος.
Υπ’ αυτό το πρίσμα πρέπει να δούμε τα ευρήματα της έρευνας, γιατί μόνο τότε οι απαντήσεις στα ερευνητικά ερωτήματα θα μας οδηγήσουν στο σωστό συμπέρασμα. Από τη στιγμή που οι δραστηριότητες του νόμιμου ή του παρανόμου στοιχήματος αποφέρουν μεγάλα ποσά στα ταμεία των συλλόγων, είναι απόλυτα φυσιολογικό, με βάση την καπιταλιστική άποψη για το κέρδος, να στήνονται αγώνες, αφού με αυτό τον τρόπο κάποιοι κερδίζουν πολλά φράγκα. Ο αριθμός των αγώνων που στήνονται και ο βαθμός διαφθοράς του κάθε πρωταθλήματος καθορίζονται εν πολλοίς από καθαρά οικονομικά κριτήρια. Ενα δυνατό πρωτάθλημα, με ομάδες που έχουν «επενδύσει» δεκάδες εκατομμύρια για το έμψυχο υλικό τους, είναι από τη φύση του πιο «καθαρό» σε σχέση με ένα απαξιωμένο πρωτάθλημα, αφενός γιατί οι καπιταλιστές έχουν θεσπίσει κανόνες για τη λειτουργία του, προκειμένου να διασφαλίσουν τις «επενδύσεις» τους, και αφετέρου επειδή τα κέρδη που μπορούν να έχουν από το προϊόν που πουλάνε είναι αρκετά μεγάλα και δεν ρισκάρουν να τα χάσουν στήνοντας αγώνες ο ένας σε βάρος του άλλου. Με απλά λόγια, δεν ρισκάρουν τα κέρδη τους από τις νόμιμες μπίζνες, γιατί είναι εξίσου μεγάλα με αυτά που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν από τα «στημένα» παιχνίδια.
Εν κατακλείδι, οι «έντιμοι» διοργανωτές αθλητικών αγώνων δε θα διστάσουν στιγμή να γίνουν «ανέντιμοι», αν αυτή η αλλαγή τους αποφέρει μεγαλύτερο κέρδος. Αρα, η εξήγηση των όσων γίνονται στο χώρο του επαγγελματικού αθλητισμού θα πρέπει να αναζητηθεί πρωτίστως στην οικονομική τους διάσταση και δευτερευόντως στην κοινωνιολογική. Διαφορετικά, το περιεχόμενο της όποιας έρευνας θα απέχει πολύ από την πραγματικότητα.
Κος Πάπιας
papias@eksegersi.gr
ΥΓ1: Για μια ακόμη φορά, οι οπαδοί της Λιβόρνο έδειξαν το κοινωνικό τους πρόσωπο. Πριν από μερικές μέρες, ο αρχηγός της ποδοσφαιρικής ομάδας Αντρέα Λούτσι μαζί με τη γυναίκα του Λίζα έκαναν γνωστό ότι ο 6χρονος γιος τους πάσχει από μια σπάνια ασθένεια, τη Fibrodysplasia ossificans progressiva, πιο διαδεδομένη ως σύνδρομο του Stone Man. Η αντίδραση των οπαδών ήταν άμεση. Αποφάσισαν να σταθούν έμπρακτα στο πλευρό του παίχτη. Η πρώτη τους ενέργεια είναι η συγκέντρωση χρημάτων για την καταπολέμηση της σπάνιας ασθένειας, με την αρχή να γίνεται στον αγώνα της περασμένης Κυριακής κόντρα στη Γιουβέντους, ενώ θα ακολουθήσουν και άλλες εκδηλώσεις συμπαράστασης.
ΥΓ2: Τρεις νεκροί είναι ο απολογισμός από την κατάρρευση ενός μέρους του στεγάστρου στο γήπεδο της Κορίνθιανς και του γερανού που χρησιμοποιούνταν για τα σχετικά έργα. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, οι ρυθμοί με τους οποίους δουλεύουν οι εργάτες στα γήπεδα της Βραζιλίας είναι εξοντωτικοί, γιατί οι διοργανωτές βιάζονται να παραδώσουν τα γήπεδα, αφού σε ένα μήνα λήγει η διορία που τους έχει δώσει η ΦΙΦΑ και αυτό σε απλά λόγια σημαίνει ανύπαρκτους κανόνες και μέτρα ασφάλειας για τους εργάτες. Μετά το θάνατο των τριών εργατών, οι αρχές άρχισαν ανακρίσεις για να διαπιστωθούν τα αιτία του «ατυχήματος», η διοίκηση της Κορίνθιανς εξέφρασε τη λύπη της, ο πρώην πρόεδρός της επιτέθηκε σε δημοσιογράφους που πήγαν για να καλύψουν το γεγονός και ο πρόεδρος της ΦΙΦΑ Ζεπ Μπλάτερ, με μήνυμά του στο twitter, εξέφρασε την οδύνη του για το γεγονός. Για μια ακόμη φορά επιβεβαιώνεται από την ίδια τη ζωή η άποψη, ότι στο βωμό του καπιταλιστικού κέρδους η ζωή των εργατών έχει ασήμαντη αξία.
