Να που η χρεοκοπία δεν απειλεί μόνο τη μικρή Ελλαδίτσα αλλά και την πανίσχυρη Αμερική! Σύμφωνα με τις κυβερνητικές προβλέψεις, αν μέχρι τις 2 Αυγούστου δεν υπάρξει αύξηση στο ανώτατο όριο δανεισμού που έχει θεσπιστεί από την αμερικάνικη νομοθεσία, το αμερικάνικο κράτος θα αναγκαστεί να προβεί σε στάση πληρωμών, είτε προς ξένους πιστωτές είτε προς εργολάβους του δημοσίου είτε προς δικαιούχους διάφορων επιδομάτων. Φυσικά, αυτοί που θα την πληρώσουν πρώτοι είναι οι τελευταίοι, καθώς ο ίδιος ο Ομπάμα δήλωσε την περασμένη Τρίτη, ότι δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι οι ηλικιωμένοι Αμερικανοί θα πάρουν στα χέρια τους τις επιταγές των συντάξεών τους, αν δεν επέλθει συμφωνία στο Κογκρέσο για την αύξηση του ορίου του ομοσπονδιακού χρέους!
Την ίδια στιγμή η αμερικάνικη εταιρία χρηματοπιστωτικής αξιολόγησης, Moo-dy’s, προειδοποιεί για ενδεχόμενη υποβάθμιση των αμερικάνικων ομολόγων (που τώρα είναι στην κατηγορία Ααα, δηλαδή από τα πιο αξιόπιστα στον κόσμο), σε περίπτωση που δεν υπάρξει συμφωνία αύξησης του ανώτατου ορίου δανεισμού από το Κογκρέσο. Ποιος όμως θέσπισε αυτό το «ανώτατο όριο» και γιατί δεν υπάρχει συμφωνία μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων στο Κογκρέσο; Αυτό θα προσπαθήσουμε να διερευνήσουμε στο παρόν και στο επόμενο φύλλο της «Κόντρας». Πρώτα απ’ όλα, όμως, ας δούμε πώς κατανέμεται το αμερικάνικο ομοσπονδιακό χρέος.
Το αμερικάνικο χρέος
Το χρέος των ΗΠΑ χωρίζεται σε δύο τμήματα. Το ένα είναι το χρέος σε πιστωτές εκτός κυβέρνησης (αναφέρεται ως “dept held by the public” ή χρέος που κατέχει το κοινό) και ανέρχεται σε 9.7 τρισ. δολάρια (ισοδυναμεί με περίπου 65% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος, ΑΕΠ). Το δεύτερο είναι το ενδοκυβερνητικό χρέος (Intragovernmental Holdings), που αποτελείται από ομόλογα τα οποία κατέχουν διάφοροι κρατικοί οργανισμοί και ανέρχεται σε 4.6 τρισ. δολάρια (περίπου 31% του ΑΕΠ)[1].
Το μισό ποσό από τα ομόλογα αυτά (γύρω στα 2.5 τρισ. δολάρια) το έχει το υπουργείο Κοινωνικής Ασφάλισης σε ειδικό ταμείο (το επονομαζόμενο Social Security Trust Fund ή Πιστωτικό Ταμείο Κοινωνικής Ασφάλισης), στο οποίο «επενδύονται» τα πλεονάζοντα χρήματα από τις εισφορές εργατών και καπιταλιστών, τα χρήματα δηλαδή που περισσεύουν απ’ αυτά που το κράτος δίνει κάθε χρόνο στους συνταξιούχους, ανάπηρους, άνεργους κτλ.
Η κλοπή της κοινωνικής ασφάλισης
Ετσι, το κράτος (μέσω του υπουργείου Οικονομικών) δανείζεται τα χρήματα από τις ασφαλιστικές εισφορές και υπόσχεται να τα δώσει πίσω σε περίπτωση που δημιουργηθεί κάποτε πρόβλημα στο ασφαλιστικό σύστημα. Η ιδιαιτερότητα των ομολόγων αυτών είναι ότι δεν μπορούν να πουληθούν στη δευτερογενή αγορά και ότι το αμερικάνικο κράτος που ροκανίζει αυτά τα λεφτά υπόσχεται να τα ξεπληρώσει είτε δανειζόμενο από κάπου αλλού είτε αυξάνοντας τους φόρους είτε μειώνοντας άλλες δαπάνες είτε απλά κόβοντας χρήμα[2].
Για το λόγο αυτό διάφοροι αστοί «αναλυτές», όπως ο επί εφτά φορές βραβευμένος με το ανώτατο βραβείο οικονομικής δημοσιογραφίας (Loeb), δημοσιογράφος Alan Sloan[3], υποστηρίζουν ότι το ταμείο αυτό δεν έχει καμία οικονομική αξία.
Προφανώς, «ξεχνούν» ότι το αμερικάνικο κράτος κλέβει τα λεφτά των ασφαλισμένων και τους υπόσχεται τοκοφόρα χαρτιά, τα οποία θα ξεπληρώσει επιβάλλοντας φόρους ή περικοπές (στις κοινωνικές δαπάνες πρώτα απ’ όλα)!
Την κλοπή των χρημάτων των ασφαλιστικών εισφορών τόσο από τις Δημοκρατικές όσο και από τις Ρεπουμπλικανικές κυβερνήσεις έχει καταγγείλει ακόμα και ο ρεπουμπλικάνος βουλευτής της Οκλαχόμα, Tom Coburn, λέγοντας ότι τα λεφτά έχουν ξοδευτεί για άλλους σκοπούς[4]. Ο δε καθηγητής Οικονομικών στο πανεπιστήμιο του Ιλινόις, Allen W. Smith, καταγγέλλει ότι το πλεόνασμα των 2.5 τρισ. δολαρίων του ταμείου κοινωνικής ασφάλισης είναι εικονικό (αποτελείται δηλαδή μόνο από ομόλογα), γιατί τα χρήματα που πήρε το αμερικάνικο κράτος ξοδεύτηκαν σε προγράμματα άσχετα με την κοινωνική ασφάλιση[5]! Με αυτό τον τρόπο ο Smith απαντά στον «έγκριτο» Sloan και σε άλλους «έγκριτους» για τις ανοησίες που αυτοί εκστομίζουν.
Αυτά ως προς το αμερικάνικο χρέος, το 17% του οποίου αποτελείται από λεφτά που έκλεψε το κράτος από τις ασφαλιστικές εισφορές, υποσχόμενο να τους τα γυρίσει με τόκο, που τον Ιούλη του 2011 έχει κατρακυλήσει στο 2.6%[6], λίγο λιγότερο από το επιτόκιο ενός δεκαετούς ομολόγου του αμερικάνικου κράτους, όπως το καθορίζει η Αμερικάνικη Ομοσπονδιακή Τράπεζα (FED)[7]. Φυσικά, το αμερικάνικο κράτος θα κάνει τα πάντα για να μην εξοφλήσει τα ομόλογα που τώρα δίνει στο ταμείο κοινωνικής ασφάλισης, τα επόμενα δέκα χρόνια. Γι’ αυτό και σπεύδει να προχωρήσει σε περικοπές στα διάφορα επιδόματα, όπως θα δούμε παρακάτω.
Το ανώτατο όριο
Το όριο των 14.3 τρισ. δολαρίων, στο οποίο έχει ήδη φτάσει το ομοσπονδιακό χρέος των ΗΠΑ, έχει καθοριστεί από νόμο που ψηφίστηκε στις 12/2/2010 (Νόμος 113-139)[1]. Το ανώτατο όριο δανεισμού πρωτοθεσπίστηκε το 1917 για τον έλεγχο του χρέους κατά τον πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Από τότε, το όριο αυτό έχει αλλάξει δεκάδες φορές. Σύμφωνα με τον Econonist[8], το όριο αυξήθηκε 16 φορές από το 1993, πριν ξεμείνει από λεφτά το υπουργείο Οικονομικών. Τώρα, όμως, τα παζάρια είναι σκληρά μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων, φτάνοντας στο σημείο ο Economist να κατηγορεί τους δεύτερους για «επαχθείς απαιτήσεις» και να τους στηλιτεύει σε άρθρο με τίτλο «Ντροπή τους», που δημοσιεύτηκε την προηγούμενη Πέμπτη 7/7.
Ψευδεπίγραφη διαμάχη
Η «διαμάχη» αφορά στην εμμονή των Ρεπουμπλικανών να μην αυξηθούν οι φόροι, μη τυχόν και χάσουν τις φοροαπαλλαγές οι επιχειρήσεις, πράγμα που όπως υποστηρίζουν θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στην «ανάπτυξη», ενώ οι Δημοκρατικοί φαίνεται να θέλουν να αυξήσουν τους φόρους κι όχι μόνο να μειώσουν τα ελλείμματα μέσω της δραστικής μείωσης των κοινωνικών δαπανών. Για το ψευδεπίγραφο της διαμάχης θα μιλήσουμε στο επόμενο φύλλο μαζί με τις εξελίξεις, που ίσως τη στιγμή που διαβάζετε αυτές τις γραμμές να έχουν οδηγήσει σε μία συμφωνία που σίγουρα θα πλήξει τα συμφέροντα της εργαζόμενης κοινωνίας, για να «σωθεί η χώρα από τη χρεοκοπία».
Κώστας Βάρλας
Παραπομπές
[1] Για την επεξήγηση του ενδοκυβερνητικού χρέους και του ανώτατου ορίου του βλ. https://www.fms.treas.gov/finrep/note_finstmts/fr_notes_fin_stmts_note14.html (Financial Management Service – Οικονομική Υπηρεσία Διαχείρισης του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ). Αναλυτικά στοιχεία για το μέγεθος του χρέους δίνονται στην ιστοσελίδα του αμερικάνικου υπουργείου Οικονομικών https://www.treasurydirect.gov/NP/BPDLogin?application=np.
[2] Για αναλυτικά στοιχεία για τα διάφορα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης βλ. https://www.fms.treas.gov/finrep/note_finstmts/fr_notes_fin_stmts_note24.html. Στη σημείωση 24 αναφέρεται ρητά, ότι η κυβέρνηση δεσμεύει τα χρήματα των ταμείων αυτών χωρίς να τα αποταμιεύσει, προκειμένου να πληρώσει στο μέλλον, αλλά τα καταθέτει στο υπουργείο Οικονομικών που τα χρησιμοποιεί για να καλύψει τα γενικά έξοδα της κυβέρνησης! Σε αντάλλαγμα δίνει ομόλογα τα οποία αν χρειαστεί να εξοφληθούν, αυτό θα αυξήσει τις δανειακές ανάγκες της κυβέρνησης ή θα την αναγκάσει σε περικοπές ή φορολογικές αυξήσεις.
[3] «Αχρηστο: Το ταμείο Κοινωνικής Ασφάλισης» (άρθρο στο CNN Money, 10/8/10) βλ. https://www.treasurydirect.gov/ NP/BPDLogin?application=np.
[4] Βλέπε https://www.wtsp.com/news/local/article/195201/8/Social-Security-Trust-Fund-stolen-by-the-Government .
[5] «Αποκαλύφθηκε τελικά η απάτη της Κοινωνικής Ασφάλισης», άρθρο του αμερικάνου πανεπιστημιακού Allen W. Smith στο Dissident Voice («Φωνή της διαφωνίας»), 24/12/2010 (https://dissidentvoice.org/2010/12/the-social-security-fraud-has-finally-been-exposed/).
[6] Αναλυτικά στοιχεία για τα επιτόκια των ομολόγων των ταμείων κοινωνικής ασφάλισης βρίσκονται στην επίσημη ιστοσελίδα του υπουργείου Κοινωνικής Ασφάλισης των ΗΠΑ: https://www.socialsecurity.gov/OACT/ProgData/newIssueRates.html.
[7] Επιτόκια Αμερικάνικης Ομοσπονδιακής Τράπεζας (https://www.federalreserve. gov/releases/h15/current/default.htm). Το επιτόκιο ενός δεκαετούς ομολόγου του αμερικάνικου κράτους χωρίς προστασία από πληθωρισμό (nominal) ήταν 3% στις 11/7/2011. Εφόσον το αμερικάνικο κράτος δεν δώσει πίσω τα λεφτά που σήμερα παίρνει μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια, τότε τα ομόλογα που δίνει στο ταμείο κοινωνικής ασφάλισης θα έχουν μικρότερο επιτόκιο από αυτό που δίνει η FED.
[8] Economist 23/6/11.
