Τουλάχιστον δυο από τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, που παρέλαυναν το βράδυ της περασμένης Κυριακής από τα πάνελ των καναλιών για να σχολιάσουν τα της προεδρικής εκλογής του κόμματός τους (Πάγκαλος, Ξενογιαννακοπούλου), άφησαν να εννοηθεί ότι το ΠΑΣΟΚ είναι διατεθειμένο να ξαναδεί τη συμμετοχή του στη διαδικασία αναθεώρησης του άρθρου 16 του συντάγματος. Η κυβέρνηση έπιασε το υπονοούμενο και εκεί που κανείς δε συζητούσε για τα της συνταγματικής αναθεώρησης, το θέμα επανήλθε στο προσκήνιο.
Πρώτος τοποθετήθηκε ο υπουργός Παιδείας Ε. Στυλιανίδης, απαντώντας σε σχετική ερώτηση έξω από το Μαξίμου, λίγο μετά τη συνάντησή του με τον Καραμανλή. Επανήλθε την επομένη ο Θ. Ρουσόπουλος. Και οι δυο υπουργοί αγνόησαν την αποχώρηση του ΠΑΣΟΚ από τη διαδικασία της προηγούμενης Βουλής, ενώ ο Ρουσόπουλος περιέγραψε μια διαδικασία που θ’ αρχίσει μάλλον το Γενάρη.
Η κυβέρνηση πρέπει να ξεμπλέξει με τη συνταγματική αναθεώρηση μέχρι το καλοκαίρι (πρώτη σύνοδος της Βουλής). Ο Καραμανλής ασφαλώς δεν θέλει να μείνει στην ιστορία ως ο πρωθυπουργός που ξεκίνησε μια συνταγματική αναθεώρηση και δεν κατάφερε να την υλοποιήσει. Από την άλλη, βάζοντας μπροστά τη συνταγματικά επιβαλλόμενη διαδικασία, θα φέρει το ΠΑΣΟΚ σε δύσκολη θέση, κατηγορώντας το ως αντιθεσμικό κόμμα. Δεν αποκλείεται, λοιπόν, να επιχειρήσει μια «τράμπα». Να αποσύρει την πρόταση για αναθεώρηση του άρθρου 24 (όπως θυμόσαστε, κατά τη συζήτησή του αποχώρησε το ΠΑΣΟΚ) και να καλέσει το ΠΑΣΟΚ σε μια συναινετική διαδικασία.
Ας θυμηθούμε και τη θέση του ΠΑΣΟΚ απέναντι στο άρθρο 16, η οποία ουδέποτε άλλαξε. Ηταν ταυτόσημη μ’ αυτή της ΝΔ, η οποία «σουλούπωσε» την αρχική της διατύπωση, καταλήγοντας κι αυτή στο «μη κρατικά μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια». Η αντίθεση του Βενιζέλου, του Λοβέρδου και του Κοσμίδη (μόνο αυτοί οι τρεις βουλευτές είχαν διαφοροποιηθεί κατά τη σχετική συζήτηση) δεν αφορούσε το περιεχόμενο της αναθεώρησης του άρθρου 16 (σ’ αυτό είχαν συμφωνήσει και είχαν συνυπογράψει όλοι τη σχετική πρόταση), αλλά τη διαδικασία. Ελεγαν πως το ΠΑΣΟΚ θα έπρεπε να καταψηφίσει στην πρώτη φάση (προηγούμενη Βουλή), ώστε να μην έχει λυμένα τα χέρια της η ΝΔ στην επόμενη, αλλά να χρειάζεται 180 ψήφους και άρα συμφωνία του ΠΑΣΟΚ. Αυτό πλέον είναι γεγονός. Θα μπορούσαν, λοιπόν, να επανέλθουν στη διαδικασία και να συνδιαμορφώσουν με τη ΝΔ την αναθεώρηση του άρθρου 16. Η κυβέρνηση δεν θα είχε κανένα πρόβλημα να δεχτεί ακόμα και αυτούσια την πρόταση του ΠΑΣΟΚ, προκειμένου να πετύχει το μείζονα στόχο της.
Μέχρι την Τετάρτη, παρά τη σχετική φιλολογία και τις τοποθετήσεις των υπουργών, το ΠΑΣΟΚ δεν είχε πάρει θέση. Ο Γιωργάκης είχε αποσυρθεί σε… διαλογισμό, προκειμένου να ανακοινώσει τις αποφάσεις του. Ο ίδιος είναι φανατικός οπαδός της νομιμοποίησης των ιδιωτικών πανεπιστημίων (ακόμα και τον ΚΕΣ), προβάλλοντας εκτός των άλλων και το επιχείρημα ότι πρέπει να μπει τάξη στο άναρχο τοπίο της αγοράς. Στην προηγούμενη συνταγματική αναθεώρηση (2001) ήταν ο μόνος από το ΠΑΣΟΚ που ψήφισε μαζί με τη ΝΔ την αναθεώρηση του άρθρου 16, που η τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ είχε απορρίψει. Συνυπολογίζοντας και το γεγονός ότι ο Βενιζέλος έκανε πολλή σπέκουλα με το άρθρο 16 στην «πράσινη» προεκλογική περίοδο, δηλώνοντας ότι αυτός ήταν που έσωσε το ΠΑΣΟΚ και αφήνοντας να εννοηθεί ότι τάχα είχε διαφορετική θέση επί της ουσίας (πράγμα που δεν αληθεύει, φυσικά), είχαμε έναν επιπλέον λόγο που έκανε τον Γιωργάκη να ξανασκέφτεται τη συμμετοχή στη συνταγματική αναθεώρηση: να τη φέρει στο Βενιζέλο, να τον εκθέσει, να δείξει ότι είναι αναξιόπιστος κι ότι έκανε μια προεκλογική εκστρατεία στηριγμένη στο ψεύδος.
Φαίνεται, όμως, πως μέτρησαν τελικά οι αντιπολιτευτικές ανάγκες. Τα έβαλαν κάτω και είδαν ότι το ΠΑΣΟΚ μόνο χασούρα θα είχε από την επάνοδό του στη συνταγματική διαδικασία. Αν μάλιστα η επάνοδος επενδυόταν με το επιχείρημα της αναθεώρησης του άρθρου 16, ο Γιωργάκης θα βρισκόταν αντιμέτωπος με την ίδια τη νεολαία του ΠΑΣΟΚ, από την οποία είχε παλιότερα πάρει διαζύγιο, αλλά την είδε με έκπληξή του να πλαισιώνει και να στηρίζει τη δική του υποψηφιότητα. Ετσι, δόθηκε εντολή στο Ραγκούση να κάνει δήλωση, με την οποία χαρακτήριζε οριστικά και αμετάκλητα τερματισμένη τη συνταγματική αναθεώρηση. Αν και στην αστική πολιτική ποτέ δεν πρέπει να λες «ποτέ», νομίζουμε πως το ΠΑΣΟΚ δεν έχει περιθώρια επιστροφής και ότι ο Καραμανλής θα μείνει με την ελπίδα και ό,τι βγάλει με την προπαγάνδα περί «θεσμικής ανευθυνότητας» του ΠΑΣΟΚ.
Υπάρχει, όμως, κάτι άλλο. Υπάρχει η νομιμοποίηση των ΚΕΣ, που καταργεί εν τοις πράγμασι την απαγόρευση του άρθρου 16. Σ’ αυτή θα ρίξει το βάρος της η κυβέρνηση, προσβλέποντας και στη στήριξη του ΠΑΣΟΚ. Την εισαγωγή στο εσωτερικό δίκαιο της σχετικής κοινοτικής οδηγίας έχει αναγγείλει ο ίδιος ο Καραμανλής. Το φοιτητικό κίνημα, λοιπόν, για να είναι συνεπές με τον αγώνα του για το άρθρο 16, οφείλει να βάλει στην πρώτη γραμμή αυτό το ζήτημα.
