Σοβαρή πολιτική κρίση έχει προκαλέσει στη Βολιβία η σφοδρή αντιπαράθεση που έχει ξεσπάσει ανάμεσα στον Εβο Μοράλες και τους συμμάχους του από τη μια και τους αντιπάλους τους από την άλλη, με επίκεντρο τη σύνταξη και την έγκριση ενός νέου συντάγματος. Ο Μοράλες υποστηρίζει ότι με το νέο σύνταγμα θα βελτιωθεί η κατάσταση των Ινδιάνων, που αποτελούν και την πλειοψηφία του πληθυσμού, θα ενισχυθεί ο ρόλος τους στη διακυβέρνηση της χώρας και ανοίγει ο δρόμος για την εθνικοποίηση των πλουτοπαραγωγικών πηγών και την αγροτική μεταρρύθμιση. Πρόκειται για βασικές δεσμεύσεις του εκλογικού προγράμματος του «Κινήματος προς το Σοσιαλισμό» (MAS) με το οποίο κέρδισε τις εκλογές. Από την άλλη, οι αντίπαλοί του υποστηρίζουν ότι θέλει να ευνοήσει τους Ινδιάνους και αγνοεί τους υπόλοιπους Βολιβιανούς.
Η εντολή της Συντακτικής Συνέλευσης που εκλέχτηκε για να συζητήσει και να εγκρίνει το νέο σύνταγμα εκπνέει στις 14 Δεκεμβρίου, γι’ αυτό πρέπει να ολοκληρώσει και να παρουσιάσει μέχρι την ημέρα εκείνη το νέο σύνταγμα στην τελική του μορφή.
Βάση των δεξιών κομμάτων της αντιπολίτευσης είναι τα πέντε πλουσιότερα ανατολικά πεδινά διαμερίσματα της χώρας, στα οποία ελέγχουν και τις τοπικές κυβερνήσεις. Εκτός από το εύφορο έδαφος, τα διαμερίσματα αυτά διαθέτουν τα πλουσιότερα κοιτάσματα φυσικού αερίου, ενώ αντίθετα η εκλογική βάση του MAS βρίσκεται στα ορεινά διαμερίσματα των Άνδεων με ινδιάνικο στη συντριπτική πλειοψηφία πληθυσμό. Η εκστρατεία της αντιπολίτευσης για να παρεμποδίσει τις εργασίες της Συντακτικής Συνέλευσης, στην οποία το κυβερνητικό κόμμα, το MAS, και οι σύμμαχοί του διαθέτουν το 60% των αντιπροσώπων, ξεκίνησε πριν από ένα χρόνο περίπου, με βάση την Σάντα Κρουζ, την πρωτεύουσα του πλουσιότερου διαμερίσματος της Βολιβίας. Αρχικά, τα δεξιά κόμματα στη Συντακτική Συνέλευση, επέμεναν ότι απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων ακόμη και στις επιτροπές που επρόκειτο να συζητήσουν και να εγκρίνουν το νέο σύνταγμα, με στόχο να μπλοκάρουν εξαρχής τις διαδικασίες της Συντακτικής Συνέλευσης. Όταν απέτυχαν να επιβάλουν τη θέση τους, μπήκαν στο παιχνίδι οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης στην πόλη Σούκρε, όπου επρόκειτο να γίνουν οι συνεδριάσεις της Συντακτικής Συνέλευσης, απαιτώντας να μεταφερθεί η πρωτεύουσα από τη Λα Παζ εκεί. Η Σούκρε ήταν πρωτεύουσα της χώρας μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα και παραμένει η έδρα της Συντακτικής Συνέλευσης και του Ανώτατου Δικαστηρίου. Η Λα Παζ έγινε πρωτεύουσα όταν η χώρα απέκτησε την ανεξαρτησία της από την ισπανική αποικιοκρατία και βρίσκεται μαζί με τη γειτονική Ελ Άλτο στην καρδιά της πλειοψηφίας του ινδιάνικου πληθυσμού, που υποστηρίζει τον Έβο Μοράλες και το ΜAS.
Στη Σούκρε, τους τελευταίους μήνες, αντιπρόσωποι του MAS δέχτηκαν επανειλημμένα απειλές και επιθέσεις και η Συντακτική Συνέλευση εμποδίστηκε ουσιαστικά να λειτουργήσει από τις 15 Αυγούστου.
Η αντιπαράθεση κυβέρνησης και αντιπολίτευσης κλιμακώθηκε όταν στα μέσα Οκτώβρη ο Μοράλες ανακοίνωσε ότι θα δοθεί σύνταξη ίση με τον κατώτερο μισθό σε όλους τους Βολιβιανούς από ένα ειδικό ταμείο υδρογονανθράκων και ότι παράλληλα θα περικοπούν τα ποσά που δίνονται από το ταμείο αυτό στις τοπικές κυβερνήσεις, όπως της Σάντα Κρούζ, χωρίς καμιά εποπτεία από το κογκρέσο. Η ανακοίνωση αυτή προκάλεσε μεγάλες αντιδράσεις από τους κυβερνήτες της Σάντα Κρουζ και των υπόλοιπων πλούσιων ανατολικών διαμερισμάτων, που ζητούν περισσότερη αυτονομία και μεγαλύτερο μερίδιο των κρατικών εσόδων, ενώ από επιχειρηματικούς κύκλους εκτοξεύτηκαν απειλές ότι θα προκαλέσουν ελλείψεις σε βασικά αγαθά και οικονομικό χάος, αποσύροντας τα προϊόντα τους από την αγορά.
Οι αντικυβερνητικές αντιδράσεις και διαδηλώσεις ανάγκασαν τον Εβο Μοράλες να μεταφέρει το χώρο σύγκλησης της Συντακτικής Συνέλευσης από τη Σούκρε σε ένα παλιό κάστρο στα περίχωρα της πόλης, που χρησιμοποιείται σήμερα ως στρατιωτική σχολή και στρατώνας, γεγονός που προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερες αντιδράσεις. Στις 24 και 25 Νοεμβρίου έγιναν στη Σούκρε βίαιες διαδηλώσεις και συγκρούσεις με την αστυνομία. Οι διαδηλωτές, πετώντας δυναμίτη και μολότοφ κατά της αστυνομίας, κατέλαβαν πολλά κυβερνητικά κτίρια, απαιτώντας την παραίτηση του Μοράλες. Τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν, μεταξύ των οποίων ένας αστυνομικός, και εκατοντάδες τραυματίστηκαν, ενώ η αστυνομία, για να αποφευχθεί περισσότερη αιματοχυσία, αναγκάστηκε να αποσυρθεί στην πόλη Ποτόσι. Παράλληλα ο κυβερνήτης της Σάντα Κρούζ και των υπόλοιπων ανατολικών διαμερισμάτων κάλεσαν τον πληθυσμό σε «πολιτική ανυπακοή» και μαζί με διάφορες καπιταλιστικές οργανώσεις απειλούν να κηρύξουν αυτονομία ή ακόμη και απόσχιση.
Στις 28 Νοεμβρίου, οι τοπικοί κυβερνήτες και τα κόμματα της αντιπολίτευσης κήρυξαν απεργία στα έξι από τα εννιά διαμερίσματα της χώρας, ενώ την ίδια μέρα χιλιάδες Ινδιάνοι διαδήλωναν στη Λα Παζ υπέρ του Μοράλες και του νέου συντάγματος. Την ίδια μέρα επίσης ο Βολιβιανός πρόεδρος υπέγραψε ένα διάταγμα με το οποίο απαλλοτριώνονται 180.000 εκτάρια γης στο διαμέρισμα Chuquisaca για να δοθεί στους Ινδιάνους Γκουαράνι, οι οποίοι, όπως είπε, ζουν σε «κατάσταση αιχμαλωσίας», εξοργίζοντας ακόμη περισσότερο τους μεγάλους γαιοκτήμονες.
Στις 30 Νοεμβρίου, 139 από τα 255 μέλη της Συντακτικής Συνέλευσης ψήφισαν τις βασικές αρχές του σχεδίου συντάγματος, ενώ τα δεξιά κόμματα απείχαν από τη διαδικασία και κήρυξαν τη Συντακτική Συνέλευση «παράνομη». Θα ακολουθήσει η κατ’ αρθρο ψήφιση και στη συνέχεια η τελική έγκρισή του με δημοψήφισμα. Την ίδια μέρα το κογκρέσο ενέκρινε πρόταση που επιτρέπει τη σύγκληση της Συντακτικής Συνέλευσης σε οποιοδήποτε μέρος της χώρας και όχι μόνο στη Σούκρε, προκειμένου να ολοκληρωθούν, χωρίς περαιτέρω εμπόδια και καθυστερήσεις, οι εργασίες της Συντακτικής Συνέλευσης, προτού εκπνεύσει η εντολή της στις 14 Δεκεμβρίου, γεγονός που εξόργισε ακόμη περισσότερο τους αντιπάλους του Μοράλες, που επιμένουν στη μεταφορά της πρωτεύουσας στη Σούκρε.
Συν τοις άλλοις, ο Μοράλες κατηγορεί τη Γερουσία, η οποία ελέγχεται από την αντιπολίτευση ότι εμποδίζει τη λειτουργία και το έργο της κυβέρνησης έχοντας μπλοκάρει γύρω στα 100 νομοσχέδια, τα οποία έχουν ψηφιστεί από το κογκρέσο.
Σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη πολιτική κρίση, ο Εβο Μοράλες ανακοίνωσε στις 6 Δεκεμβρίου ότι θα ζητήσει από το κογκρέσο να εγκρίνει την πραγματοποίηση δημοψηφίσματος που θα κρίνει αν ο ίδιος και οι κυβερνήτες των εννιά διαμερισμάτων της Βολιβίας θα παραμείνουν στις θέσεις τους. «Αν ο λαός – είπε – αποφασίσει να φύγει ο Εβο, δεν έχω κανένα πρόβλημα. Είμαι δημοκράτης»
Ο Εβο Μοράλες ούτε σοσιαλιστής είναι ούτε το καπιταλιστικό σύστημα αμφισβητεί και πολύ περισσότερο δε θέλει να το ανατρέψει. Ενας κλασικός σοσιαλδημοκράτης είναι ο άνθρωπος και μάλιστα πολύ χαμηλότερων τόνων από το φίλο του τον Ούγο Τσάβες, ο οποίος προσπαθεί να πάρει κάποια ρεφορμιστικά μέτρα υπέρ του εξαθλιωμένου ινδιάνικου πληθυσμού, που τα τελευταία χρόνια με τις δυναμικές κινητοποιήσεις του δηλώνει ότι δεν πάει άλλο. Μέτρα τα οποία σε τελευταία ανάλυση θα εκτονώσουν σε κάποιο βαθμό την κοινωνική ένταση και τη λαϊκή οργή. Γι’ αυτό και προκαλεί πραγματικά εντύπωση η λυσσαλέα αντίδραση της δεξιάς αντιπολίτευσης και μεγάλων τμημάτων της αστικής τάξης. Το γεγονός ότι αρνούνται να πετάξουν ακόμη και κάποια ξεροκόμματα στους εξαθλιωμένους. Το γεγονός ότι επιμένουν να κρατούν στην καθυστέρηση, στην εξαθλίωση και στο περιθώριο τον αυτόχθονα πληθυσμό. Το γεγονός της απροκάλυπτης συμπόρευσής τους με το Λευκό Οίκο. Το γεγονός ότι ουσιαστικά λειτουργούν ως απόγονοι και κληρονόμοι της αποικιοκρατίας, γιατί δεν θέλουν, όπως και οι Αμερικάνοι πάτρωνές τους, να γίνουν οι χώρες τους το «κακό παράδειγμα» για τους λαούς της Λατινικής Αμερικής.
