Αρκετές κορυφαίες ευρωπαϊκές χώρες αποδέχονται πλέον, ανεπίσημα, ότι τα πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ πιθανότατα θα πρέπει να καταβάλλουν τέλη παροχής υπηρεσιών στο Ιράν και το Ομάν, σύμφωνα με χτεσινό δημοσίευμα του Bloomberg, σηματοδοτώντας μια σημαντική μεταβολή στον απόηχο του αμερικανοσιωνιστικού πολέμου κατά του Ιράν.
Το δημοσίευμα αναφέρει ότι ορισμένοι αξιωματούχοι αραβικών κρατών του Κόλπου συμμερίζονται σε ιδιωτικές συνομιλίες την ίδια άποψη, αν και αυτή δεν αποτελεί ακόμη την επίσημη θέση των κυβερνήσεών τους.
Σύμφωνα με το Bloomberg, τα προτεινόμενα τέλη θα καλύπτουν υπηρεσίες που σχετίζονται με την απορρύπανση των Στενών και τα έξοδα ναυσιπλοΐας.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πιέζουν την Τεχεράνη και τη Μουσκάτ να διασφαλίσουν ότι τυχόν μελλοντικές χρεώσεις θα εφαρμόζονται χωρίς διακρίσεις ως προς την εθνικότητα, ενώ παράλληλα υποστηρίζουν τη δημιουργία ενός διεθνούς ναυτικού συνασπισμού για να συμβάλει στην εκκαθάριση ναρκών στη θαλάσσια οδό.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και αρκετά κράτη του Κόλπου εξακολουθούν να αντιτίθενται σε οποιεσδήποτε χρεώσεις, υποστηρίζοντας ότι η διέλευση από το Στενό του Ορμούζ προστατεύεται από το διεθνές ναυτικό δίκαιο και προειδοποιώντας ότι η αποδοχή τέτοιων τελών θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο για την επιβολή διοδίων και σε άλλες στρατηγικής σημασίας θαλάσσιες οδούς.
Εχουμε γράψει, ότι η πληρωμή τελών σε σημεία διέλευσης εντός των χωρικών υδάτων παράκτιας χώρας δεν είναι κάτι το καινοφανές. Για παράδειγμα, η διέλευση από τα Δαρδανέλεια και τον Βόσπορο γίνεται με καταβολή τελών στο τουρκικό κράτος; Τα τέλη καθιερώθηκαν από τη Συνθήκη του Μοντρέ του 1936 και αναπροσαρμόζονται από την Τουρκική Δημοκρατία κάθε 1η Ιούλη. Την 1η Ιούλη του 2025 διαμορφώθηκαν σε 5,83 δολάρια ανά καθαρό τόνο φορτίου. Δεν αντίκεινται στην αρχή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας σε καιρό ειρήνης, διότι είναι ανταποδοτικά τέλη ναυσιπλοΐας για υπηρεσίες σήμανσης, υγειονομικού ελέγχου και διάσωσης.
Γιατί, λοιπόν, το Ιράν και το Ομάν, που βρίσκονται εκατέρωθεν του Στενού του Ορμούζ, να μην εισπράττουν ανάλογα ανταποδοτικά τέλη; Ιδιαίτερα το Ιράν που υπέστη μεγάλες καταστροφές από έναν πόλεμο που εξαπέλυσαν εναντίον του οι αμερικάνοι ιμπεριαλιστές και ισραηλινοί σιωναζιστές;
Αυτό αναγνωρίζεται εμμέσως πλην σαφώς και από το Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ. To αρθρο 5 του MoU αναφέρει (η έμφαση δική μας):
5 — Με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα προβεί, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια, στις αναγκαίες διευθετήσεις για την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς καμία χρέωση, μόνο για περίοδο 60 ημερών, από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντιστρόφως. Η κυκλοφορία των εμπορικών πλοίων θα αρχίσει αμέσως και, λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης άρσης των τεχνικών και στρατιωτικών εμποδίων και της εκκαθάρισης ναρκών από την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, θα αποκατασταθεί εντός 30 ημερών. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα διεξαγάγει διάλογο με το Σουλτανάτο του Ομάν για τον καθορισμό της μελλοντικής διοίκησης και των ναυτιλιακών υπηρεσιών στο Στενό του Ορμούζ, σε συζήτηση με τα άλλα παράκτια κράτη του Περσικού Κόλπου, σύμφωνα με το εφαρμοστέο διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών του Στενού του Ορμούζ.
Ο «τζάμπας» θα ζήσει μόνο δύο μήνες. Μετά θα πεθάνει. Το Ιράν έχει ξεκινήσει τις συζητήσεις με το Ομάν για τον καθορισμό του νέου καθεστώτος στο Ορμούζ. Γυρίζοντας από τη Γενεύη, οι Γαλιμπάφ και Αραγτσί έκαναν πρώτα στάση στο Ομάν, όπου διεξήγαγαν συζητήσεις με τους εκεί ιθύνοντες (συμπεριλαμβανόμενου του σουλτάνου). Και βέβαια, είναι σίγουρο ότι συζητήσεις θα γίνουν και με τις αραβικές χώρες του Κόλπου, που είναι οι εξαγωγείς και εισαγωγείς εμπορευμάτων και πρώτων υλών μέσω του Ορμούζ.
Βάσει του Μνημόνιου Κατανόησης, καμιά άλλη χώρα δεν εμπλέκεται σ’ αυτή τη διαδικασία. Ούτε οι ΗΠΑ, ούτε οι ευρωπαϊκές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, ούτε οι ασιατικές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις.
