Γράφαμε στο προηγούμενο φύλλο για το μολυσμένο ηλιέλαιο που βρέθηκε και πάλι στη Γερμανία (δυο παρτίδες, μία το Σεπτέμβρη και μία το Νοέμβρη). Αναφέραμε επίσης ότι από σύντομο ρεπορτάζ που κάναμε, διαπιστώσαμε ότι οι αρμόδιες ελληνικές αρχές, μολονότι είχαν πάρει τα δυο σήματα έγκαιρης προειδοποίησης από τη Γερμανία (alert) δεν έκαναν τίποτα για να δουν μη τυχόν έχει έρθει και στη χώρα μας μολυσμένο ηλιέλαιο. Αυτή τη βδομάδα κάναμε πιο συστηματικό ρεπορτάζ, το οποίο όχι μόνο επιβεβαίωσε τις εκτιμήσεις της περασμένης εβδομάδας, αλλά αποκάλυψε πως ο υποτιθέμενος ελεγκτικός μηχανισμός για τα φυτικής προέλευσης προϊόντα είναι ανύπαρκτος. Πρόκειται για ένα μηχανισμό γραφειοκρατικοποιημένο, αδιάφορο, νωθρό, χωρίς το παραμικρό ενδιαφέρον για την προστασία της δημόσιας υγείας.
Ειρωνία! Στις 10 Νοέμβρη, ο ΕΦΕΤ διαβίβασε σε έναν τεράστιο πίνακα αποδεκτών «έντυπα σχετικά με το Σύστημα Εγκαιρης Προειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (RASFF)», μεταξύ των οποίων και έντυπα για τον τρόπο εφαρμογής του RASFF και τα καθήκοντα που απορρέουν για τις αρμόδιες υπηρεσίες. Βέβαια, μια δημόσια υπηρεσία που σέβεται αυτό το οποίο υποτίθεται ότι υπηρετεί δεν έχει ανάγκη από ενημερωτικά φυλλάδια. Ξέρει πολύ καλά τι πρέπει να κάνει. Οι δημόσιοι υπάλληλοι που δεν έχουν, βέβαια, ξεχάσει το σκάνδαλο του ηλιέλαιου, που ταρακούνησε ολόκληρη την Ευρώπη, μόλις πληροφορήθηκαν ότι ξαναβρέθηκε μολυσμένο ηλιέλαιο ρωσικής προέλευσης, θα έπρεπε να σκιστούν για να δουν μήπως τέτοιο ηλιέλαιο έχει περάσει και στην Ελλάδα. Οι αρμόδιες υπηρεσίες, όμως, δεν έκαναν –όπως θα δούμε– ούτε αυτά που προβλέπονται από τη συμμετοχή της Ελλάδας στο RASFF.
Καταρχάς, ο ΕΦΕΤ έπρεπε να ενημερώσει όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να ελέγξουν τι παρτίδες ρωσικού ηλιέλαιου έχουν εισαχθεί στην Ελλάδα. Σε όλες τις παρτίδες που προέρχονται από τις εταιρίες που αναφέρονται στα γερμανικά alert έπρεπε να γίνουν δεσμευτικοί έλεγχοι. Ταυτόχρονα, οι ελεγκτές του έπρεπε να ξαμολυθούν και να κάνουν δειγματοληπτικούς ελέγχους από προϊόντα που εκτίθενται στα ράφια, μη τυχόν και βρεθεί –έστω και εκ των υστέρων– μολυσμένο ηλιέλαιο και στην ελληνική αγορά.
Η αρμόδια για τους ελέγχους στα σημεία εισόδου υπηρεσία του υπουργείου Γεωργίας, που φέρει το βαρύγδουπο τίτλο (κουράζεσαι μέχρι να τον πεις ολόκληρο) Διεύθυνση Μεταποίησης, Τυποποίησης και Ποιοτικού Ελέγχου Προϊόντων, έπρεπε να χτυπήσει το καμπανάκι σε όλα τα Περιφερειακά Κέντρα Προστασίας Φυτών και Ποιοτικού Ελέγχου, να ζητήσει πλήρη «χαρτογράφηση» των εισαγωγών ηλιέλαιου τουλάχιστον για το επίμαχο χρονικό διάστημα και δεσμευτικούς ελέγχους για παρτίδες που προήλθαν από τις ύποπτες ρωσικές εταιρίες.
Αυτά τα στοιχειώδη έπρεπε να κάνουν. Και δεν έκαναν απολύτως τίποτα, μολονότι πήραν τα alert.
Επί σειρά ημερών προσπαθούσαμε να μιλήσουμε με τον πρόεδρο του ΕΦΕΤ, αναπληρωτή καθηγητή της Γεωπονικής Αντώνιο Ζαμπέλα, πλην όμως κατέστη αδύνατο. Αφήσαμε μήνυμα στις γραμματείς του να επικοινωνήσει ο ίδιος μαζί μας, εξηγώντας τι θέλουμε να τον ρωτήσουμε. Δεν επικοινώνησε, επειδή προφανώς δεν ήθελε να παραδεχτεί ότι οι υπηρεσίες του δεν έκαναν απολύτως τίποτα μετά τα γερμανικά alert.
Αρμόδιος της Διεύθυνσης Εργαστηριακών Ελέγχων του ΕΦΕΤ, με τον οποίο επικοινωνήσαμε, άρχισε να μας αναφέρει με υπερηφάνεια τι έκανε η υπηρεσία του το 2008, όταν είχε ξεσπάσει το σκάνδαλο του ηλιέλαιου. Τον διακόψαμε, για να του υπενθυμίσουμε ότι εμείς ρωτάμε τι έκαναν τώρα, μετά τα δύο γερμανικά alert, και τον ακούσαμε να μας απαντά ότι δεν είναι εξουσιοδοτημένος να κάνει ενημέρωση σε δημοσιογράφους! «Προφανώς είσαι εξουσιοδοτημένος να μιλάς μόνο για το 2008, φίλε μου», του είπαμε. Την απάντηση μας την είχε δώσει εμμέσως πλην σαφώς.
Επικοινωνήσαμε με το Περιφερειακό Κέντρο του Πειραιά. Ο αρμόδιος αρνήθηκε να εμφανιστεί και ο υπάλληλος που εμφανίστηκε μετά την επιμονή μας μας είπε να περιμένουμε καναδυό ώρες, για να ‘ρθουν οι κοπέλες που παίρνουν τα alert! Αυτός δεν είχε ιδέα για τι του μιλούσαμε! Εξέφρασε μάλιστα δυσφορία για την πιεστικότητα των ερωτημάτων μας, λες και βρισκόταν στο μαγαζί του πατέρα του και τον ενοχλήσαμε.
Το κρυφτούλι έπαιζε η αναπληρώτρια διευθύντρια Μεταποίησης, Τυποποίησης και Ποιοτικού Ελέγχου Ευαγγελία Κουρέντα. Στο τηλέφωνο δεν έβγαινε, γιατί ήταν συνεχώς σε… επείγουσα απασχόληση. Κάποια στιγμή, είπε σε υφισταμένη της να μας απαντήσει, ότι αν επειγόμαστε να απευθυνθούμε στο Γραφείο Τύπου του υπουργείου! Σηκωθήκαμε και πήγαμε στην έδρα της Διεύθυνσης. Αφού περιμέναμε 40 λεπτά στο διάδρομο έξω από το γραφείο της, είδαμε την κ. Κουρέντα να φεύγει, χωρίς να έχει διάθεση να μας απαντήσει, διότι… πνίγεται στη δουλειά. Με την ίδια αγένεια μας παρέπεμψε σε υφισταμένη της, η οποία μας είπε ότι δικό της καθήκον είναι να διανέμει τα alert και δεν ξέρει τίποτ’ άλλο!
Το συμπέρασμα είναι προφανές. Η συγκεκριμένη αρμόδια Διεύθυνση ήταν απολύτως ενήμερη για τα γερμανικά alert και απαξίωσε να αναλάβει την παραμικρή δράση για να διαπιστώσει αν υπάρχει πρόβλημα και σε ηλιέλαιο που εισήχθη στην Ελλάδα. Αλλωστε, το ενδιαφέρον της συγκεκριμένης υπηρεσίας (αλλά και διαχρονικά των πολιτικών ηγεσιών του υπουργείου Γεωργίας) φαίνεται και από το γεγονός ότι ακόμα δεν έχει καταρτίσει το Προεδρικό Διάταγμα που θα ρυθμίζει όλο το σύστημα των ελέγχων στα προϊόντα φυτικού ενδιαφέροντος. Εμείς μάθαμε γι’ αυτή την έλλειψη το 2008, τελειώνει το 2009 κι ακόμη τίποτα.
Τέλος, ενήμερη ήταν και η πολιτική ηγεσία του υπουργείου (Μπατζελή και Καρχιμάκης). Δεν παίρνουν, βέβαια, τα alert, όμως από την αποδελτίωση του Τύπου είδαν το δημοσίευμά μας της προηγούμενης βδομάδας και φυσικά δεν συγκινήθηκαν καθόλου. Ούτε έλεγξαν τους υφισταμένους τους ούτε διέταξαν να γίνουν επείγοντες έλεγχοι. Αν το είχαν κάνει, σίγουρα θα είχαν εκδώσει κάποιο από τα γνωστά διθυραμβικά δελτία Τύπου, που προορίζονται για προπαγανδιστική κατανάλωση.
