«Τα σημερινά ευρήματα έχουν επιβεβαιώσει ότι πρόκειται για ζήτημα απάτης στα τρόφιμα και όχι για ζήτημα ασφάλειας των τροφίμων. Η αποκατάσταση της απόλυτης εμπιστοσύνης των ευρωπαίων καταναλωτών και των εμπορικών εταίρων στη διατροφική μας αλυσίδα, μετά απ’ αυτό το σκάνδαλο απατηλών ετικετών, είναι τώρα ζωτικής σημασίας για την ευρωπαϊκή οικονομία, δεδομένου ότι ο διατροφικός τομέας είναι ο μέγιστος ξεχωριστός οικονομικός τομέας στην ΕΕ. Τους επόμενους μήνες, η Επιτροπή θα προτείνει να ενδυναμωθούν οι έλεγχοι κατά μήκος της διατροφικής αλυσίδας, σε σύνδεση με τα μαθήματα που πήραμε».
Θέλει η πουτάνα να κρυφτεί, μα η χαρά δεν την αφήνει! Ο επίτροπος για την Υγεία και τους Καταναλωτές Τόνιο Μποργκ, ο οποίος έκανε την παραπάνω δήλωση, δεν κρύβεται. Βάζοντας την ταφόπλακα στο σκάνδαλο με το αλογίσιο κρέας, διακήρυξε ότι καθήκον της Επιτροπής είναι να καθησυχάσει τους λαούς, για να ξαναπέσουν με τα μούτρα στη σαβούρα που τους πουλάνε οι εταιρίες, γιατί η παραγωγή τροφίμων είναι ο μεγαλύτερος ξεχωριστός κλάδος του ευρωπαϊκού καπιταλισμού.
Εκαναν, αναφέρει η ανακοίνωση της Επιτροπής, ελέγχους και βρήκαν ότι μόνο το 4,66% των δειγμάτων περιλάμβαναν αλογίσιο κρέας, ενώ στους ελέγχους για φαινυλοβουταζόνη βρήκαν θετικό το 0,51% των δειγμάτων.
Μια μέρα πριν την ανακοίνωση της Επιτροπής, που έγινε στις 16 Απρίλη, εξέδωσαν κοινή δήλωση τα μεγάλα «πλυντήρια», ο EFSA (Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων) και ο ΕΜΑ (Ευρωπαϊκό Γραφείο Φαρμάκων), που αναφέρει ότι «η παράνομη παρουσία υπολειμμάτων φαινυλοβουταζόνης σε αλογίσιο κρέας είναι χαμηλού κινδύνου για τους καταναλωτές, λόγω της χαμηλής πιθανότητας έκθεσής τους και της συνολικά χαμηλής πιθανότητας τοξικών συνεπειών».
Δε θέλουμε να σας ταλαιπωρήσουμε με μια μεγάλη ανάλυση που θα δείξει πως οι EFSA και ΕΜΑ διεκπεραίωσαν την εντολή της Κομισιόν. Δεν επικαλούνται κάποιες επιστημονικές μελέτες, αλλά κάποιους μπακάλικους συλλογισμούς, βάσει των οποίων καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι, με βάση τα δεδομένα των ελέγχων, τα οποία γενίκευσαν, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η πιθανότητα να υπάρξουν σοβαρές παρενέργειες, όπως η θανατηφόρος απλαστική αναιμία, είναι μεταξύ δύο στο τρισεκατομμύριο και ένα στα εκατό εκατομμύρια!
Ωραίοι επιστήμονες, μα την αλήθεια. Αντί να πουν ότι η φαινυλοβουταζόνη είναι εξαιρετικά επικίνδυνη, οπότε η παρουσία υπολειμμάτων της συνιστά έγκλημα (διότι, εκτός των άλλων, δεν γνωρίζουμε και πώς δρα συνδυαστικά με άλλους βλαπτικούς παράγοντες). Παρά ταύτα, για να κρατήσουν κάποια επιστημονικά προσχήματα, μιλούν για κίνδυνο, έστω και χαμηλό. Πώς, λοιπόν, έρχεται η Επιτροπή και ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει σκάνδαλο ασφάλειας τροφίμων, αλλά μόνο σκάνδαλο απατηλής ετικετοποίησης;
Είναι ακόμα πιο προκλητική η ανακοίνωση της Κομισιόν, διότι ο EFSA και ο ΕΜΑ μελέτησαν μόνο τα αποτελέσματα από ελέγχους για φαινυλοβουταζόνη που έγιναν σε προϊόντα χαρακτηρισμένα ως προερχόμενα από άλογο. Διότι στα προϊόντα που χαρακτηρίζονταν ως προερχόμενα από βοδινό κρέας ΔΕΝ έγινε έλεγχος για κατάλοιπα φαινυλοβουταζόνης. Ερχονται, λοιπόν, οι αλητήριοι της Επιτροπής και ανακοινώνουν ότι δεν υπάρχει πρόβλημα ασφάλειας, σε τρόφιμα τα οποία δεν ελέγχθηκαν αν είναι ασφαλή ή όχι, αλλά ελέγχθηκαν μόνο για το αν περιέχουν αλογίσιο κρέας και δεν το γράφουν (μόνο έλεγχος DNA). Και ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχει πρόβλημα ασφάλειας, ενώ έχει ανιχνευτεί φαινυλοβουταζόνη, έστω σε λίγα δείγματα όπως λένε.
Αυτό το είχαμε γράψει από την πρώτη στιγμή και μάλιστα αυτή η καταγγελτική επισήμανσή μας ήταν που οδήγησε τον ΔΗΜΑΡίτη πρόεδρο του ΕΦΕΤ στη φάκα (θέλησε να το παίξει μάγκας εκ του ασφαλούς), από την οποία προσπάθησε να βγει με ένα καινούργιο σκάνδαλο (με τη βοήθεια του Γενικού Χημείου του Κράτους και της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής). Σκάνδαλο για το οποίο γράψαμε αναλυτικά στο προηγούμενο φύλλο της «Κ». Σύμφωνα, λοιπόν, με την τελική ανακοίνωση της Επιτροπής, έγιναν συνολικά 7.259 έλεγχοι στις 27 χώρες της ΕΕ. Απ’ αυτούς, οι 4.144 ήταν έλεγχοι για παρουσία DNA αλόγου και οι 3.115 για την παρουσία φαινυλοβουταζόνης. Από την πρώτη παρτίδα ελέγχων βρέθηκαν 193 δείγματα θετικά σε παρουσία DNA αλόγου, ενώ από τη δεύτερη παρτίδα βρέθηκαν 16 τεστ θετικά σε φαινυλοβουταζόνη.
Οταν σε προϊόντα που είναι χαρακτηρισμένα ως άλογο και τα οποία ελέγχονται βρίσκονται 16 μολυσμένα με φαινυλοβουταζόνη, φανταστείτε τι γίνεται σε εκείνα τα προϊόντα που ήταν νοθευμένα με αλογίσιο κρέας και τα οποία δεν ελέγχθηκαν για φαινυλοβουταζόνη. Εχουμε γράψει και άλλη φορά, ότι είναι απολύτως λογικό όλα τα παλιάλογα που έχουν εμβολιαστεί με φαινυλοβουταζόνη να χρησιμοποιηθούν κυρίως σε μίγματα με βοδινό κρέας, για να αποφύγουν τον έλεγχο. Γιατί το αλογίσιο κρέας ελεγχόταν και πριν για τυχόν ίχνη φαινυλοβουταζόνης, οπότε υπήρχε πάντοτε ο κίνδυνος να πέσει η παρτίδα σε κάποιον δειγματοληπτικό έλεγχο και να βρεθούν τα κατάλοιπα. Ενώ στα νοθευμένα προϊόντα που τα πουλούσαν σαν βοδινά μπορούσαν να χώσουν μέσα όλα τα εμβολιασμένα με φαινυλοβουταζόνη παλιάλογα, με τη βεβαιότητα ότι δε θα γίνει κανένας έλεγχος. Γι’ αυτό το λόγο η Κομισιόν δεν διέταξε με τη Σύστασή της να γίνουν και έλεγχοι για φαινυλοβουταζόνη σε όλα τα δείγματα που θα βρίσκονταν θετικά σε DNA αλόγου. Γιατί ήξερε πολύ καλά ότι πολλά απ’ αυτά τα δείγματα θα βρίσκονταν θετικά σε φαινυλοβουταζόνη, οπότε δε θα μπορούσε με τίποτα να κουκουλώσει το σκάνδαλο και να το παρουσιάσει απλώς σαν σκάνδαλο απάτης.
Αυτό ήταν το μοναδικό μέλημα της Κομισιόν. Φοβόταν πως θα ξεσπάσει σκάνδαλο της ίδιας έκτασης με αυτό των διοξινών. Εχοντας, λοιπόν, την εμπειρία του προηγούμενου σκανδάλου, που έκανε καιρό να το ελέγξει, αυτή τη φορά έσπευσε να πάρει την κατάσταση στα χέρια της από την αρχή, δίνοντας κατεύθυνση να γίνουν μόνο έλεγχοι για DNA αλόγου, ώστε στο τέλος να μιλήσει για σκάνδαλο απάτης και όχι σκάνδαλο υγείας.
Αυτά δεν προκύπτουν μόνο ως αποτέλεσμα (απολύτως βάσιμων) συλλογισμών. Προκύπτουν και από τη γκάφα (σε σχέση με τη Σύσταση της Κομισιόν) του προέδρου του ΕΦΕΤ Γ. Τσιάλτα, που ζήτησε σε όλα τα δείγματα που βρίσκονται θετικά σε DNA αλόγου να γίνεται και έλεγχος για φαινυλοβουταζόνη. Και τι αποδείχτηκε; Σχεδόν όλα τα δείγματα βρέθηκαν θετικά. Μπορούμε λοιπόν να φανταστούμε τι θα γινόταν αν όλα ή η συντριπτική πλειοψηφία των δειγμάτων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκονταν θετικά σε φαινυλοβουταζόνη. Θα ξεσπούσε σάλος και δε θα μπορούσαν με τίποτα να «μαζέψουν» το σκάνδαλο. Η κατανάλωση προϊόντων κρέατος θα έπεφτε κατακόρυφα και θα δεχόταν πλήγμα όχι μόνο η κτηνοτροφία (ιδιαίτερα αναπτυγμένη στις βόρειες χώρες), αλλά και η βιομηχανία που επεξεργάζεται το κρέας και παρασκευάζει διάφορα προϊόντα (αλλαντικά, γεμιστά ζυμαρικά, κεμπάπ, μπιφτέκια κτλ.). Γι’ αυτό η Επιτροπή σύστησε να μη γίνει κανένας έλεγχος για φαινυλοβουταζόνη, ακόμη και στα προϊόντα που βρίσκονταν νοθευμένα με κρέας αλόγου. Για να θολώσει, δε, τα νερά, σύστησε να γίνουν έλεγχοι σε προϊόντα χαρακτηρισμένα ως αλογίσια, ξέροντας ότι τα κρούσματα θα ήταν λιγότερα, γιατί το αλογίσιο κρέας έτσι κι αλλιώς πρέπει να ελέγχεται για φαινυλοβουταζόνη.
Στο προηγούμενο φύλλο γράψαμε για το αμαρτωλό τρίγωνο ΕΦΕΤ-Γενικό Χημείο του Κράτους-Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής, που για να βγει από τη φάκα έσπευσε να επινοήσει Μέγιστες Επιτρεπόμενες Συγκεντρώσεις φαινυλοβουταζόνης, επικαλούμενο έγγραφο ενός εργαστηρίου της ΕΕ, το οποίο πάντως σημείωνε ότι αυτά που έγραφε δεν έχουν καμιά νομική ισχύ. Η κοινή ανακοίνωση EFSA και ΕΜΑ, που κατά τα άλλα στηρίζει το κουκού-λωμα του σκανδάλου, δίνει ταυτόχρονα ένα ηχηρό χαστούκι στο αμαρτωλό τρίγωνο. Μεταφράζουμε πρόχειρα:
«Ο EFSA και ο ΕΜΑ επιβεβαιώνουν ότι δεν είναι δυνατόν να τεθούν ασφαλή επίπεδα για τη φαινυλοβουταζόνη σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης και γι’ αυτό η χρήση της στη διατροφική αλυσίδα πρέπει να παραμείνει απαγορευμένη (…) Η φαινυλοβουταζόνη είχε προηγουμένως αξιολογηθεί από τον ΕΜΑ το 1997 για να οριστούν μέγιστα επιτρεπόμενα όρια (MRL) στα τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Τα διαθέσιμα δεδομένα εκείνη την εποχή δεν επιτρέπουν να εξαχθεί συμπέρασμα για το επίπεδο της φαινυλοβουταζόνης που θα μπορούσε να θεωρηθεί ασφαλές σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Καθώς κανένα MRL δεν ορίστηκε, ζώα που θεραπεύτηκαν με φαινυλοβουταζόνη δεν επιτρέπεται να εισαχθούν στη διατροφική αλυσίδα. Στην κοινή ανάλυση κινδύνου που έκαναν οι ειδικοί από τον EFSA και τον ΕΜΑ χρησιμοποίησαν όλα τα τρέχοντα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία εκτίμησης της τοξικότητας της φαινυλοβουταζόνης και επαναβεβαίωσαν αυτά τα συμπεράσματα. Ο EFSA και ο ΕΜΑ αναγνώρισαν τους βλαπτικούς για την υγεία παράγοντες που σχετίζονται με τη φαινυλοβουταζόνη και εκτίμησαν ότι η έκθεση των καταναλωτών σ’ αυτή την ουσία, μέσω της παράνομης παρουσίας της σε κρέας αλόγου, μπορεί να αποβεί ανησυχητική».
Οι ίδιοι, βέβαια, έσπευσαν να πουν ότι δεν υπάρχει κίνδυνος, αλλά αυτό που μας απασχολεί εδώ είναι το ελληνικό σκάνδαλο. Η αυθαίρετη καθιέρωση μέγιστων επιτρεπόμενων συγκεντρώσεων φαινυλοβουταζόνης (5 ppb) από το προαναφερθέν αμαρτωλό τρίγωνο (μιλάμε για τρίγωνο γιατί δεν ξέρουμε ποια πλευρά είχε την πρωτοβουλία).
Τελειώνουμε με ένα σχόλιο για τα ελληνικά ΜΜΕ που «έπνιξαν» και αυτό το σκάνδαλο (πλην αρκετών Διαδικτυακών Μέσων που, προς τιμήν τους, αναπαρήγαγαν τα δικά μας δημοσιεύματα). Απ’ αυτή την τακτική δεν εξαιρέθηκαν ούτε ο «Ριζοσπάστης» και η «Αυγή». Τα κίνητρα του κάθε Μέσου δεν μας ενδιαφέρουν. Ο καθένας κρίνεται από το αποτέλεσμα της δουλειάς του. Αφησαν ένα ακόμη διατροφικό σκάνδαλο να κάνει τον κύκλο του και επέτρεψαν στην αστική εξουσία να το κουκουλώσει, χάριν των καπιταλιστών.
