Το success story του καπιταλισμού χτίζεται με εργατικό αίμα

Προτού ακόμα η Πυροσβεστική διαρρεύσει την πρώτη πληροφορία, ότι η φονική έκρηξη στη «Βιολάντα» έγινε από διαρροή προπάνιου, η κυβέρνηση Μητσοτάκη είχε το θράσος να εκδώσει την εξής κατάπτυστη ανακοίνωση:

Τι μας είπε η κυβέρνηση Μητσοτάκη διά της Γενικής Γραμματείας Βιομηχανίας;

• Οτι η ίδια (η κυβέρνηση) δεν έχει καμιά ευθύνη για τη λειτουργία του εν λόγω εργοστάσιου! Η ευθύνη είναι της περιφέρειας Θεσσαλίας, της Πυροσβεστικής, των περιβαλλοντικών αρχών και της Επιθεώρησης Εργασίας. Η κυβέρνηση απλά… κάνει τον τροχονόμο!
• Οτι τα εργοστάσια υπάγονται στο «καθεστώς γνωστοποίησης». Δηλαδή, ο καπιταλιστής φτιάχνει το εργοστάσιο και το λειτουργεί. Οι όποιοι έλεγχοπι γίνονται εκ των υστέρων!

Τι είδους έλεγχοι γίνονται στις εγκαταστάσεις των καπιταλιστικών επιχειρήσεων είναι γνωστό. Οπως επίσης γνωστό είναι πόσο υποστελεχωμένοι αλλά και διαβρωμένοι είναι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί όλων των κατηγοριών.

Προτού ακόμα κάνει ανακοινώσεις η Πυροσβεστική για τα αίτια της έκρηξης, εύκολα μπορούσαν να γίνουν κάποιες απλές σκέψεις, με βάση την κοινή πείρα.

• Πώς χτίζεται το success story ενός φούρναρη της επαρχίας που μέσα σε μια εικοσαετία γίνεται βιομήχανος με τρία εργοστάσια και τουλάχιστον 250 εργάτες και εργάτριες; Με το σταυρό στο χέρι; Με εξυπνάδα; Αυτά τα έχουν εγκαταλείψει ακόμα και οι θιασώτες του «αμερικάνικου ονείρου». Κι όμως, μέχρι χτες μας βομβάρδιζαν με παραμύθια για το success story του ιδιοκτήτη της «Βιολάντα». Υπαινισσόμενοι ότι μια τόσο επιτυχημένη βιομηχανία δε θα μπορούσε να έχει παραμελήσει τα απαραίτητα μέτρα ασφάλειας. Επομένως, κάτι… απίθανο συνέβη που δεν μπορούσε να προβλεφτεί: αυτό ήταν το επιμύθιο που προσπαθούσαν να «φυτέψοιυν» στα μυαλά των ανθρώπων.
• Τι προδιαγραφές ασφάλειας θα είχε, άραγε, ένα εργοστάσιο με φούρνους, που φτιάχτηκε πριν από παραπάνω από δύο δεκαετίες, ως πρώτη μονάδα ενός φούρναρη που έγινε βιοτέχνης και φιλοδοξούσε να γίνει βιομήχανος; Επικαλούμαστε την κοινή λογική και την κοινή πείρα.
• Κι αυτοί που πήγαν να ελέγξουν μετά τη λειτουργία του εργοστάσιου; Πήγαν και έλεγξαν ή απλά υπέγραψαν ό,τι τους παρουσίασε ο καπιταλιστής που ξεκινούσε το success story του; Ας δώσουν στη δημοσιότητα όλες τις εκθέσεις αρχικού ελέγχου, αλλά και τις εκθέσεις επανελέγχου. Ενα παράδειγμα θα επικαλεστούμε: οι ανιχνευτές αερίων δεν είναι ισόβιοι, αλλά έχουν μια ζωή λίγων ετών. Κι αυτό επειδή η ανίχνευση γίνεται με χημικά στοιχεία, τα οποία εξαντλούνται. Αν υποθέσουμε ότι αρχικά είχαν τοποθετηθεί ανιχνευτές, αντικαταστάθηκαν τουλάχιστον τρεις φορές που υπολογίζουμε ότι έπρεπε να αντικατασταθούν από τότε που λειτούργησε το εργοστάσιο;
• Εχεις μια επιχείρηση μικρής δυναμικότητας, τα προϊόντα της οποίας έχουν μεγάλη ζήτηση. Για ν’ ανταποκριθεί στη ζήτηση, η μονάδα παραγωγής με τους φούρνους, που βρίσκεται στο παλιό εργοστάσιο, δουλεύει σε 24ωρη βάση εφτά μέρες τη βδομάδα. Νύχτα Κυριακής έγινε η έκρηξη. Την προηγούμενη μέρα ο καπιταλιστής έκοψε την πίτα, αλλά η βάρδια πήγε κανονικά στη δουλειά τη νύχτα. Ηταν ευτυχής συγκυρία, τελικά, που λόγω της πίτας δεν πήγε όλη η βάρδια αλλά 13 από τους 30 εργάτες και εργάτριες που ήταν συνήθως στη βάρδια. Το ερώτημα είναι: τι είδους συντήρηση γινόταν σ’ αυτό το εργοστάσιο που δούλευε σε φουλ ένταση; Επικαλούμαστε και πάλι την κοινή πείρα.

Η μητέρα μιας από τις νεκρές εργάτριες, εργάτρια και η ίδια επί 28 χρόνια στη «Βιολάντα», έκανε κάποιες δηλώσεις. Μίλησε για αέριο που το μύριζαν στις τουαλέτες και σε άλλους χώρους και για αναφορές που έκαναν στην εργοδοσία, η οποία αδιαφόρησε πλήρως.

Ας θυμηθούμε τι είπε η χαροκαμένη εργάτρια:

Πολλοί μπορεί στην αρχή να προσπέρασαν την καταγγελία της εργάτριας. Μπορεί να τη θεώρησαν υπερβολή μέσα στον πόνο της. Ηρθε, όμως, σήμερα το πόρισμα της Πυροσβεστικής και επιβεβαιώνει πλήρως την καταγγελία της. Το πόρισμα αναφέρει ότι τα ανιχνευτικά μέσα κατέγραψαν «εκτεταμένη διαρροή εντός του εδάφους. Η διαρροή εκτιμάται ότι ήταν πολύμηνη, με τα ανιχνευτικά μέσα να καταγράφουν εξαιρετικά υψηλές συγκεντρώσεις προπανίου. Η σημαντική αυτή διαφυγή προπανίου, μέσω του εδάφους, μετακινήθηκε σε απόσταση περίπου 25 μέτρων και συγκρατήθηκε σε υπόγειο χώρο, όπου, με την παρουσία σπινθηρισμού που προκλήθηκε από ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό της εγκατάστασης και οδήγησε σε έκρηξη».

Επομένως οι εργάτριες είχαν πέρα για πέρα δίκιο όταν προειδοποιούσαν ότι «μυρίζει αέριο». Και η αναφορά για μυρωδιά στις τουαλέτες ήταν απόλυτα πραγματική και όχι φαντασίωση. Γιατί από τις τουαλέτες φεύγουν σωλήνες αποχέτευσης που περνούν μέσα από το έδαφος και ήταν απόλυτα λογικό μέρος του διαρρέοντος προπάνιου να βρίσκει διέξοδο από εκεί που περνούσαν οι αποχετευτικοί σωλήνες.

Εμπειροι τεχνίτες στα δίκτυα φυσικού αέριου μάς είπαν ότι τα μάτια τους έχουν δει τους πιο απίθανους συνδυασμούς διαρροών. Διαρροή σε σωλήνα στο δρόμο να μυρίζει στη λεκάνη τουαλέτας του τρίτου ορόφου. Διαρροή χαμηλά στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας να μυρίζει στο ύψος του γηπέδου του Παναθηναϊκού. Οι τεχνίτες του φυσικού αέριου, όμως, δεν εγκατέλειπαν το καθήκον τους. Με δεδομένο ότι υπάρχει διαρροή, αφού κάπου μύριζε, έψαχναν και έβρισκαν τη διαρροή. Στη «Βιολάντα», όμως, οι εργάτριες έλεγαν ότι μυρίζει αέριο, αλλά η καπιταλιστική εργοδοσία έγραφε τις αναφορές τους εκεί που δεν πιάνει μελάνι.

Μην βιαστείτε να αναρωτηθείτε αν είναι δυνατόν η καπιταλιστική ιδιοκτησία να έδειχνε τόσο «παράλογη» αδιαφορία για το εργοστάσιό της. Το εργοστάσιο είναι ασφαλισμένο μέσω συνασφαλιστικού σχήματος, όπως συνηθίζεται για τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις, ώστε οι ασφαλιστικές να μοιραστούν το ρίσκο. Επικεφαλής του σχήματος είναι η Generali, με 40%, και ακολουθούν η Εθνική Ασφαλιστική με 30%, η ΕΥΡΩΠΗ Ασφαλιστική με 25% και η Ιντερσαλόνικα με 5%. 

Τις εργάτριες και τους εργάτες έπαιζε στη ρώσικη ρουλέτα η καπιταλιστική εργοδοσία. Η δίψα για κέρδος, για να μην χαθούν παραγγελίες, να μην μείνουν κενά και τα καλύψει ο καπιταλισμός, οδηγεί σε κάθε είδους έγκλημα.

Πόρισμα με τεράστιες παραλείψεις

Το πόρισμα της Πυροσβεστικής βγήκε τσακ-μπαμ, γεγονός ασυνήθιστο για τέτοια περιστατικά που απαιτούν σε βάθος διερεύνηση. Βγήκε για να ικανοποιήσει το «κοινό περί δικαίου αίσθημα» και να μη δεχτεί πίεση η κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Τα κενά αυτού του πορίσματος είναι τεράστια και δημιουργούν ευνοϊκό έδαφος για να χτίσει την υπεράσπισή της η καπιταλιστική εργοδοσία.

Αυτό είναι το πόρισμα της Πυροσβεστικής, όπως το συνόψισε σε ένα βίντεο με γραφικά (καθαρά για λόγους εντυπωσιασμού και για να μην υπάρξει κατηγορία συγκάλυψης).

Ας δούμε τα βασικότερα κενά του άρπα-κόλλα πορίσματος της Πυροσβεστικής.

• Η έκρηξη ήταν μόνο έκρηξη προπάνιου ή και «έκρηξη σκόνης»; Η «έκρηξη σκόνης» είναι φαινόμενο γνωστό από το 1926 στη βιομηχανία ζάχαρης και έχει δώσει πολύνεκρα βιομηχανικά δυτσυχήματα σε διάφορες χώρες. Φυσικά και προλαμβάνεται με σωστό αερισμό των χώρων και χρήση ανιχνευτών της συγκέντρωσης σκόνης ζάχαρης ή αλεύρου πάνω από μια ορισμένη στάθμη. Πώς απέκλεισε η Πυροσβεστική την «έκρηξη σκόνης», μετά την έκρηξη του προπάνιου; Πώς εξηγείται η τόσο μεγάλη έκταση και ένταση της φωτιάς μετά την έκρηξη;
• Βρέθηκε σωλήνας με σχισμή λόγω διάβρωσης. Δεν μας είπαν, όμως: είχε αυτός ο σωλήνας τις σωστές προδιαγραφές; Ηταν σωλήνας τούμπο (χαλύβδινος χυτός, χωρίς ραφή) ή απλός σιδηροσωλήνας; Δεν επιτρέπεται να μεταφέρεις υγραέριο με υπόγειες σωληνώσεις παρά μόνο με τούμπο σωλήνες, οι οποίες συγκολλούνται με ειδικές συγκολλήσεις και καλύπτονται με ειδικό πλέγμα και πίσσα για να αποφεύγεται η διάβρωση. Υπήρχαν τέτοιες προδιαγραφές στο δίκτυο της «Βιολάντα»; Η φωτογραφία δείχνει πως δεν υπήρχαν. Γιατί δεν αναφέρει τίποτα η Πυροσβεστική;
• Υπήρχαν ανιχνευτές αερίου στα σημεία που έπρεπε να υπάρχουν; Ηταν εν λειτουργία ή είχαν «λήξει»; Ηταν ανιχνευτές βιομηχανικού τύπου, συνδεδεμένοι με ηλεκτροβάνες, ώστε μόλις ανιχνεύσουν διαρροή να κλείσει η παροχή αέριου από τη δεξαμενή; Το γεγονός ότι η Πυροσβεστική ανίχνευσε προπάνιο και μετά την έκρηξη δείχνει ότι η παροχή από τη δεξαμενή δεν έκλεισε. Γιατί δεν αναφέρει οτιδήποτε επ’ αυτού το πόρισμα της Πυροσβεστικής;
• Οι φούρνοι που τροφοδοτούνταν με προπάνιο πού βρίσκονταν; Στο υπόγειο του κτιρίου ή στο ισόγειο; Επιτρέπεται να υπάρχουν φούρνοι που καίνε προπάνιο σε υπόγειο χώρο;

Ποιος παρέλαβε αυτή την εγκατάσταση όταν άρχισε να λειτουργεί το εργοστάσιο; Πόσοι επανέλεγχοι έγιναν και ποια ήταν τα πορίσματά τους; Απαιτούμε να δοθούν στη δημοσιότητα όλοι οι έλεγχοι και επανέλεγχοι (αν έγιναν).

Οταν ένα διαμέρισμα κάνει αίτηση σύνδεσης με το δίκτυο του Φυσικού Αέριου, η εταιρία κάνει έλεγχο και στην εσωτερική εγκατάσταση και μόνο όταν τη βρει εντάξει δίνει αέριο στο διαμέρισμα. Ανά χρονικά διαστήματα απαιτεί επανέλεγχο των εσωτερικών εγκαταστάσεων, με απειλή διακοπής της παροχής. Εδώ έχουμε μια βιομηχανία που λειτουργεί φούρνους μεγάλης χωρητικότητας και, αντίστοιχα, μεγάλης κατανάλωσης προπάνιου και -όπως αποδεικνύεται- δεν είχαν τηρηθεί ούτε οι στοιχειώδεις προδιαγραφές. Πέρα από τον καπιταλιστή και τους τεχνικά υπεύθυνους, δεν υπάρχει ευθύνη σε κανέναν άλλο;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι έχουμε να κάνουμε με έγκλημα. Οι εργάτριες και οι εργάτες αναγκάζονταν να δουλεύουν πάνω σε ναρκοπέδιο, χωρίς να το γνωρίζουν. Ο καπιταλιστής και οι άνθρωποί του τους διαβεβαίωναν ότι είναι ασφαλείς. Και καμιά/κανένας δεν τολμούσε να διαμαρτυρηθεί. Ξέρουμε τον «νόμο» που βασιλεύει στη βιομηχανία, ειδικά στην επαρχία, όπου οι δουλειές είναι λίγες. Και όπως διαπιστώσαμε, και η συγκεκριμένη επιχείρηση ακολουθούσε έναν παλιό κανόνα: προσλαμβάνω εργάτες και εργάτριες που είναι συγγενείς, ώστε η φοβέρα να πιάνει περισσότερα μέλη μιας οικογένειας και να είναι πιο αποτελεσματική.

Προκαλεί η καπιταλιστική εταιρία

Η «Βιολάντα» άρχισε να εκδίδει τη μια ανακοίνωση μετά την άλλη. Δε θα σταθούμε στα… δακρύβρεχτα για τους εργάτες «μας», που είναι η οικογένειά «μας» κτλ. Μόνο στα ζητήματα ουσίας. Στην πρώτη ανακοίνωσή της έλεγε ότι «σημειώθηκε σοβαρό περιστατικό στις εγκαταστάσεις του εργοστασίου μας, κατά τη διάρκεια της νυχτερινής βάρδιας, από άγνωστη μέχρι στιγμής αιτία».

Η δεύτερη ανακοίνωση ήταν σκέτη υποκρισία, καθώς μιλούσε για «στιγμή βαθιάς ψυχικής συντριβής», «βαθιά οδύνη και συγκλονισμό» και δήλωνε ότι «μοναδικό μας μέλημα είναι να σταθούμε με σεβασμό και στήριξη δίπλα στις οικογένειες των ανθρώπων που χάσαμε».

Στην τρίτη ανακοίνωση, όταν πια είχαν γίνει οι διαρροές από την Πυροσβεστική για έκρηξη από διαρροή προπανίου, ενώ είχε γίνει και η καταγγελία της εργάτριας που έχασε την κόρη της, η εταιρία άρχισε να μοιράζει «πρωτοβουλίες στήριξης, πέραν των αποζημιώσεων που θα καταβληθούν στους νόμιμους δικαιούχους», για ν’ ακουμπήσει πάνω σ’ αυτές την υπερασπιστική της γραμμή: «Σε αυτή τη στιγμή βαθιάς οδύνης κρίνεται αναγκαίο να επισημανθεί ότι η εταιρεία μας εφαρμόζει αυστηρά πρωτόκολλα και διαδικασίες, τηρώντας όλα τα μέτρα για την ασφάλεια του προσωπικού και των εγκαταστάσεων».

Για να πέσουν στα μαλακά

Ο καπιταλιστής ιδιοκτήτης και οι δύο τεχνικά υπεύθυνοι της βιομηχανίας έμειναν υπό κράτηση μόνο για ένα 24ωρο. Για ποιο λόγο; Γιατί δεν τους απαγγέλθηκαν κατηγορίες σε βαθμό κακουργήματος!

Η ανακοίνωση της Πυροσβεστικής αναφέρει: «Σε συνέχεια των ανωτέρω, την 27η Ιανουαρίου 2026 συνελήφθησαν τρεις (3) ημεδαποί, για πράξεις και παραλείψεις που σχετίζονται με αδικήματα ανθρωποκτονίας από αμέλεια, βαριών σωματικών βλαβών κατά συρροή, εμπρησμού και έκρηξης, στον χώρο της επιχείρησης στη Δημοτική Ενότητα Μεγάλων Καλυβίων του Δήμου Τρικκαίων. Οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν σήμερα ενώπιον της αρμόδιας Εισαγγελέως Τρικάλων».

Αμέλεια! Λες και έγινε τροχαίο δυστύχημα! Συνήθως, η πρώτη μορφή που παίρνουν οι κατηγορίες για τόσους θανάτους είναι κακουργηματική, με βάση τον λεγόμενο ενδεχόμενο δόλο. Εν προκειμένω, ο ενδεχόμενος δόλος, που είναι υπερχειλής, όπως λένε οι νομικοί, εξαφανίστηκε από την αρχή, οι κατηγορίες είναι πλημμεληματικές και οι συλληφθέντες αφέθηκαν ελεύθεροι.

Με απλά λόγια, ενδεχόμενος δόλος υπάρχει όταν ξέρεις ότι μπορεί να προκληθεί βλάβη σε ανθρώπους και πράγματα και αδιαφορείς. Ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο, εμπρησμός και έκρηξη με ενδεχόμενο δόλο είναι κακουργήματα. Τι έχουμε εδώ; Πολύμηνη διαρροή προπάνιου και έκρηξη στο υπόγειο, λέει η Πυροσβεστική. Τους λέγαμε ότι μυρίζει αέριο κι αυτοί δεν έκαναν τίποτα, καταγγέλλουν τρεις εργάτριες. Εδώ μιλάμε για τον ορισμό του ενδεχόμενου δόλου, που μετατράπηκε σε αμέλεια!

Αφαιρώντας τον ενδεχόμενο δόλο ήδη από την προανάκριση, ανοίγεις το δρόμο για να πέσουν ο καπιταλιστής και τα στελέχη του στα μαλακά. Θα μεσολαβήσει χρόνος μέχρι να γίνει η δίκη, θα γίνουν παρασκηνιακές κινήσεις, θα έχουν και «πολυτελή» υπεράσπιση, όλα θα εξελιχτούν «κατ’ ευχήν». Το εργατικό αίμα θα πληρωθεί με κάποιες αποζημιώσεις από τις ασφαλιστικές και όλα θα συνεχιστούν όπως και πρώτα. Δε θα είναι η πρώτη φορά.

Η ασφάλεια και η υγιεινή στους χώρους εργασίας είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο. Μολονότι η τεχνολογία προχωρά και προσφέρει περισσότερες δυνατότητες προστασίας της ζωής, της ακεραιότητας και της υγείας των εργατών και εργατριών, η πραγματικότητα στους χώρους δουλειάς γίνεται ολοένα και χειρότερη. Εχει αλλάξει ο συσχετισμός δύναμης ανάμεσα στο κεφάλαιο και την εργατική τάξη. Προς όφελος του κεφάλαιου και σε βάρος της εργατικής τάξης. Αν δεν αλλάξει αυτός ο συσχετισμός, αν η εργατική τάξη δεν ξαναβγεί διεκδικητικά στο προσκήνιο, θα εξακολουθήσει να πληρώνει βαρύ φόρο σε νεκρούς, σε σακατεμένους, σε εργάτες και εργάτριες με επαγγελματικές ασθένειες που δεν χαρακτηρίζονται επαγγελματικές.

ΥΓ. Οι εκπρόσωποι της κάθε είδους συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας καλύτερα να σωπάσουν, αντί να βγαίνουν και να κάνουν καταγγελίες μετά από το έγκλημα. Ενώ η πυρκαγιά μαινόταν ακόμα στη «Βιολάντα», ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Τρικάλων, Δημήτρης Αρμάγος μίλησε σε δημοσιογράφους. Κατέληξε λέγοντας πως «θεωρούμε ότι συντελέστηκε έγκλημα. Οταν σε τέτοιου βεληνεκούς εταιρίες δεν τηρούνται τα στοιχειώδη για την υγιεινή και την ασφάλεια, τι να περιμένουμε από μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Κι όταν είχαμε πάει εκεί για τις εκλογές του συνδικάτου, μάς είχαν αντιμετωπίσει με πολύ άσχημο τρόπο». Πρόσθεσε ότι «υπήρχε κλίμα τρομοκρατίας και οι εργαζόμενοι δεν προχωρούσαν σε καταγγελίες υπό τον φόβο να χάσουν τη δουλειά τους».

Είπε ακόμα: «Είχαμε επισκεφθεί το συγκεκριμένο εργοστάσιο το καλοκαίρι του 2025 έπειτα από δικό μας αίτημα, προκειμένου να διαπιστώσουμε αν τηρούνται τα μέτρα υγιεινής και ασφάλειας, σε έναν γενικότερο έλεγχο που θέλαμε να κάνουμε. Κατά την επίσκεψη μας εντοπίσαμε ζητήματα και κάναμε συγκεκριμένες παρατηρήσεις κυρίως σε ό,τι αφορά τις εξόδους διαφυγής και το σύστημα ανίχνευσης πιθανών διαρροών υγραερίου που χρησιμοποιείται στους φούρνους. Εμείς καταγράψαμε και επισημάναμε τα προβλήματα που διαπιστώσαμε εκείνη τη στιγμή. Από κει και πέρα δεν ξέρω τι ακολούθησε. Γενικότερα ως εργατικό κέντρο επιδιώκουμε τη διενέργεια τακτικών ελέγχων, ωστόσο τις περισσότερες φορές, μας επιτρέπεται να φτάνουμε μέχρι την είσοδο των εγκαταστάσεων».

Πήγαμε, είδαμε, καταγράψαμε τα προβλήματα, αλλά μετά δεν ξέρω τι έγινε! Αν αυτό δεν είναι ομολογία ωχαδερφισμού, γραφειοκρατικής αδιαφορίας και ανικανότητας στην υπεράσπιση στοιχειωδών εργατικών δικαιωμάτων, όπως η ασφάλεια στο χώρο δουλειάς, τι είναι; Οι συνδικαλιστές είναι για να βγαίνουν μπροστά, όταν οι εργάτες φοβούνται να κάνουν καταγγελίες, για να μην τους απολύσουν. Πρέπει αυτοί (οι συνδικαλιστές) να κάνουν τις καταγγελίες που φοβούνται να κάνουν οι εργάτες και να κινούν γη και ουρανό για να γίνουν δεκτά από τους καπιταλιστές τουλάχιστον τα στοιχειώδη. Οταν δεν κάνουν ούτε αυτό το ελάχιστο, τότε δεν στέκονται ούτε στο ύψος ενός έντιμου ρεφορμιστή.