Σύγκλητος ΕΚΠΑ: Η Παιδαγωγική και Διδακτική Επάρκεια να παρέχεται στη διάρκειας του πρώτου κύκλου σπουδών

• Να δίνεται δυνατότητα συμμετοχής όλων των φοιτητών και να είναι δωρεάν

• Αναστολή της μεταβατικής διάταξης απόσπασής της από το πτυχίο για ένα έτος

Με απόφασή της, η Σύγκλητος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών επαναλαμβάνει τη θέση του ιδρύματος για την απόκτηση του πιστοποιητικού Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας, που η κυβέρνηση της ΝΔ, με το νόμο Κεραμέως, στο πλαίσιο ιδιωτικοποίησης πάρα πολλών πλευρών της λειτουργίας του δημόσιου πανεπιστήμιου και του περιορισμού των απόφοιτων των καθηγητικών σχολών που θα έχουν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν επαγγελματική διέξοδο στην εκπαίδευση, την απόσπασε από το βασικό πτυχίο.

Η Σύγκλητος ζητά:

Η Παιδαγωγική και Διδακτική Επάρκεια (ΠΔΕ) να παρέχεται:

α) εντός της διάρκειας του πρώτου κύκλου σπουδών  και με την παροχή της δυνατότητας συμμετοχής όλων των φοιτητριών και φοιτητών

β) δωρεάν

γ) χωρίς να διαταράσσεται η υλοποίηση των προγραμμάτων προπτυχιακών σπουδών

δ) λαμβάνοντας  υπόψη των ιδιαιτεροτήτων των παιδαγωγικών Τμημάτων του Ιδρύματος και των Τμημάτων των οποίων οι απόφοιτοι στελεχώνουν το διδακτικό προσωπικό της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Τι θα περίμενε κανείς να πει η Σύγκλητος μετά την περιγραφή αυτής της θέσης της; Θα περίμενε να απαιτήσει την πλήρη κατάργηση της αντιδραστικής βασικής διάταξης-κόφτη του ΥΠΑΙΘΑ (άρθρο 99 του Ν. 4957/2022).

Το πανεπιστημιακό κατεστημένο, όμως, δεν θέλει να προκαλέσει πολύ βαριά προβλήματα στους διαχειριστές της εξουσίας. Γι’ αυτό και ζητά από το ΥΠΑΙΘΑ την «αναστολή έναρξης των διατάξεων του ν. 4957/2022 για τουλάχιστον ένα έτος (31.8.2025), και την ταυτόχρονη απονομή του πιστοποιητικού του ΠΔΕ για τους  εισαχθέντες το ακαδημαϊκό έτος 2024-2025, με το προϋφιστάμενο του νόμου 4957/2022 νομικό καθεστώς». 

Ζητά, δηλαδή, μια νέα τροποποίηση της μεταβατικής διάταξης που υφίσταται βάσει της οποίας πιστοποιητικό παιδαγωγικής επάρκειας λαμβάνουν όλοι οι φοιτητές που έχουν εισαχθεί έως και το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023.

Μεσοβέζικη τοποθέτηση από τη Σύγκλητο του ΕΚΠΑ. Και το κύρος των προγραμμάτων σπουδών του ΕΚΠΑ να προστατέψει, και το αυτοδιοίκητο των ΑΕΙ να μην αμφισβητήσει ως προς τη διαμόρφωση των προγραμμάτων σπουδών και την απονομή των πτυχίων και τους φοιτητές να χαϊδέψει μην τυχόν και αρχίσουν κινητοποιήσεις, αλλά και την κυβέρνηση πάνω απ’ όλα να μην στενοχωρήσει τα μάλα και την στριμώξει στα σχοινιά για ένα ζήτημα που αφορά δεκάδες χιλιάδες φοιτητές.

Το ιστορικό της απόσπασης του πιστοποιητικού ΠΔΕ από το βασικό πτυχίο

Θυμίζουμε τι είχαμε αναφέρει τον Φλεβάρη του 2023 σε άρθρο μας με τίτλο: «Παιδαγωγική και διδακτική επάρκεια: το τυρί παραμένει στη φάκα»: 

Μητσοτάκης και Κεραμέως είναι στριμωγμένοι άγρια ‘’στα σχοινιά’’, γι’ αυτό και επέλεξαν να προχωρήσουν σε άλλη μια προεκλογική παροχή, τροποποιώντας εκ νέου τη μεταβατική διάταξη του ν. 4957/2022 (άρθρο 456, παράγ. 2) για την παιδαγωγική και διδακτική επάρκεια.

Η νέα τροποποιητική διάταξη (άρθρο 32), που κατατέθηκε στο νομοσχέδιο για τη σχολική βία, που συζητιέται στη Βουλή, προβλέπει ότι:

‘’5. Η παρ. 2 του άρθρου 456 του ν. 4957/2022, περί των μεταβατικών διατάξεων του Κεφαλαίου Ι ́ του Μέρους Α ́ του νόμου αυτού, αντικαθίσταται ως εξής:

Φοιτητές που έχουν εισαχθεί σε Τμήματα ή Σχολές έως και το ακαδημαϊκό έτος 2022- 2023 δύνανται να λάβουν πιστοποίηση παιδαγωγικής και διδακτικής επάρκειας σύμφωνα με την περ. α) της παρ. 4 του άρθρου 54 του ν. 4589/2019 (Α’ 13), εφόσον τα Τμήματα ή Σχολές που έχουν εισαχθεί χορηγούσαν την εν λόγω πιστοποίηση κατά τον χρόνο εισαγωγής τους’’.

Αντίστοιχα, η προηγούμενη μεταβατική διάταξη, που ενσωματώθηκε ως άρθρο 456 στο ν. 4957/2022, όριζε τα εξής:

1. 1. Οσοι κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος (σ.σ. ΦΕΚ 141/Α΄/21 Ιουλίου 2022) έχουν λάβει βεβαίωση ή πτυχίο ή πιστοποιητικό που απονέμει παιδαγωγική και διδακτική επάρκεια, σύμφωνα με το άρθρο 111 του ν. 4547/2018 (Α’ 102) δεν απαιτείται να λάβουν το πιστοποιητικό του άρθρου 99 του παρόντος.
   2. Ειδικά προγράμματα σπουδών της περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 111 του ν. 4547/2018 που χορηγούν βεβαίωση παιδαγωγικής και διδακτικής επάρκειας συνεχίζουν να λειτουργούν έως την 31η. 8.2023, οπότε και καταργούνται.

Σύμφωνα, δηλαδή, με την προηγούμενη μεταβατική διάταξη, οι απόφοιτοι, έως και 21 Ιουλίου 2022,  όσοι έχουν ήδη λάβει βεβαίωση ή πτυχίο ή πιστοποιητικό παιδαγωγικής και διδακτικής επάρκειας, σύμφωνα με το άρθρο 111 του ν. 4547/2018 δεν εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 99 του νόμου-πλαίσιο Κεραμέως. Ενώ τα ειδικά προγράμματα που ήδη λειτουργούν συνεχίζουν έως 31/8/2023. 

Με την τωρινή τροποποίηση, η καταληκτική ημερομηνία για τα ειδικά προγράμματα χορήγησης πιστοποιητικού παιδαγωγικής επάρκειας, που ήδη λειτουργούν, και έληγε στις 31/8/2023 ακυρώνεται, και πιστοποιητικό παιδαγωγικής επάρκειας λαμβάνουν όλοι οι φοιτητές που έχουν εισαχθεί έως και το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023, ανεξαρτήτως του έτους αποφοίτησης, εφόσον κατά το έτος εισαγωγής τους στις Σχολές και τα Τμήματα των ΑΕΙ, αυτά χορηγούσαν την εν λόγω πιστοποίηση.

Εκείνο, δηλαδή που κάνει η κυβέρνηση των α(χ)ρίστων, με τη μεταβατική διάταξη, τόσο την παλιά όσο και τη σημερινή, είναι να διατηρεί το ‘’τυράκι στη φάκα’’, έστω και κάπως ανανεωμένο.

Και «φάκα» είναι αυτό καθαυτό το άρθρο 99 του νόμου-πλαίσιο για τα ΑΕΙ των Μητσοτάκη-Κεραμέως (Ν. 4957/2022, ΦΕΚ 141/Α΄/21-7-2022).

Υπενθυμίζουμε τι γράφαμε όταν έγινε γνωστή η πρώτη εκδοχή της μεταβατικής διάταξης του επαίσχυντου άρθρου 99 του ν. 4957/2022:

Τον τόνο δίνει πάντα το περιεχόμενο του βασικού άρθρου, γιατί οι μεταβατικές διατάξεις μπορούν κάλλιστα να αλλάξουν στο μέλλον. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό της κατάργησης της επετηρίδας διορισμών και της καθιέρωσης του διαγωνισμού της ντροπής με το νόμο Αρσένη, που άφησε κυριολεκτικά ξεκρέμαστους και πέταξε στον κάλαθο των αχρήστων τους εκπαιδευτικούς που ανέμεναν διορισμό.

Ας θυμηθούμε, λοιπόν, τι επιβάλλει αυτό το άρθρο-καρμανιόλα 99, σύμφωνα με το οποίο η παιδαγωγική και διδακτική επάρκεια αποσπάται από το πτυχίο των καθηγητικών τμημάτων των ΑΕΙ.

Αρθρο 99  

Πιστοποιητικό Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας

• Σε κάθε Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ιδρυμα (Α.Ε.Ι.) δύναται με απόφαση της Συγκλήτου να ιδρύεται και να λειτουργεί ειδικό πρόγραμμα σπουδών παιδαγωγικής και διδακτικής επάρκειας, η επιτυχής ολοκλήρωση του οποίου οδηγεί στη χορήγηση πιστοποιητικού παιδαγωγικής επάρκειας. Το πρόγραμμα είναι κατ’ ελάχιστον διάρκειας δύο (2) ακαδημαϊκών εξαμήνων, περιλαμβάνει μαθήματα και λοιπές εκπαιδευτικές δραστηριότητες στο γνωστικό αντικείμενο της παιδαγωγικής και αντιστοιχεί κατ’ ελάχιστον σε εξήντα (60) πιστωτικές μονάδες…

1. Στο πρόγραμμα σπουδών του παρόντος δύνανται να γίνουν δεκτοί:

α) φοιτητές του Α.Ε.Ι., οι οποίοι είναι ήδη εγγεγραμμένοι σε προγράμματα πρώτου κύκλου σπουδών, η επιτυχής ολοκλήρωση των οποίων οδηγεί στην απόκτηση τίτλων σπουδών, που παρέχουν τα ειδικά τυπικά προσόντα διορισμού στην πρωτοβάθμια ή δευτεροβάθμια εκπαίδευση ή το δικαίωμα άσκησης της ειδικότητας εκπαιδευτικού μεταδευτεροβάθμιας ή επαγγελματικής εκπαίδευσης, εφόσον έχουν αξιολογηθεί επιτυχώς σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες του προγράμματος σπουδών τους και συγκεντρώσει κατ’ ελάχιστον εκατόν ογδόντα (180) πιστωτικές μονάδες του προγράμματος,

β) πτυχιούχοι προγραμμάτων σπουδών πρώτου κύκλου Α.Ε.Ι. της ημεδαπής ή αλλοδαπής, που έχουν τα ειδικά τυπικά προσόντα διορισμού στην πρωτοβάθμια ή δευτεροβάθμια εκπαίδευση ή το δικαίωμα άσκησης της ειδικότητας εκπαιδευτικού μεταδευτεροβάθμιας ή επαγγελματικής εκπαίδευσης, οποιασδήποτε ειδικότητας εκπαιδευτικού πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας ή μεταδευτεροβάθμιας ή επαγγελματικής εκπαίδευσης.

2. Με την απόφαση ίδρυσης της παρ. 1 καθορίζονται τα ακόλουθα στοιχεία:…

γ) οι κατηγορίες των φοιτητών και των πτυχιούχων που γίνονται δεκτοί ανά περίπτωση,

δ) τα γενικά κριτήρια εισδοχής και η διαδικασία αξιολόγησης των αιτήσεων εισδοχής στο πρόγραμμα σπουδών, ιδίως αν ο αριθμός των θέσεων φοίτησης του προγράμματος υπολείπεται του αριθμού των αιτήσεων υποψηφίων, τα τυχόν πρόσθετα κριτήρια που αξιολογούνται, όπως η επίδοση του υποψηφίου στα μαθήματα που έχει ολοκληρώσει ή ο συνολικός βαθμός πτυχίου, το ενδιαφέρον του υποψηφίου για το επάγγελμα του εκπαιδευτικού, όπως τεκμαίρεται από το σύνολο των προσόντων και δραστηριοτήτων που υποβάλλει με την αίτησή του ή την επίδοσή του σε δομημένη συνέντευξη, όπως ειδικότερα ορίζει η απόφαση της Επιτροπής,

ε) ο ανώτατος αριθμός εισακτέων ανά ακαδημαϊκό έτος και η ποσόστωση ανά κατηγορία εισακτέων…

1. Το κόστος οργάνωσης και λειτουργίας του προγράμματος σπουδών παιδαγωγικής και διδακτικής επάρκειας δύναται να χρηματοδοτείται από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, του Εταιρικού Συμφώνου για το πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) ή του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Η οικονομική διαχείριση της χρηματοδότησης ανά Α.Ε.Ι. πραγματοποιείται σε διακριτό έργο/πρόγραμμα μέσω του Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων Ερευνας (Ε.Λ.Κ.Ε.) του Α.Ε.Ι., με Επιστημονικό Υπεύθυνο τον Διευθυντή του Προγράμματος.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Παιδείας και Θρησκευμάτων καθορίζονται ειδικότερα ζητήματα σχετικά την ίδρυση, οργάνωση, λειτουργία και τους ωφελούμενους του ειδικού προγράμματος σπουδών παιδαγωγικής και διδακτικής επάρκειας που χρηματοδοτείται από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Κοντολογίς

• Η επάρκεια αποτελεί ξεχωριστό προσόν που αποκτάται μόνο μετά από φοίτηση σε ‘’ειδικό πρόγραμμα κατ’ ελάχιστον διάρκειας δύο (2) ακαδημαϊκών εξαμήνων’’, που έπεται του τυπικού προπτυχιακού προγράμματος σπουδών.

Το ‘’ειδικό’’ αυτό πρόγραμμα σπουδών, που ιδρύεται και λειτουργεί σε κάθε ΑΕΙ με απόφαση της Συγκλήτου, οδηγεί στην απόκτηση Πιστοποιητικού Παιδαγωγικής Επάρκειας, που είναι απαραίτητο στοιχείο του ατομικού ‘’προσοντολογίου’’, του κυνηγητού δηλαδή απόκτησης λογιών λογιών ‘’ακαδημαϊκών προσόντων’’ και ‘’πιστοποιήσεων’’, προκειμένου ο απόφοιτος των καθηγητικών σχολών να αιτηθεί διορισμό στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Μεταξύ πτυχίου και επαγγέλματος δηλαδή παρεμβάλλεται ένα ακόμη εμπόδιο, το οποίο μάλιστα δεν είναι δυνατόν να το υπερπηδήσουν όλοι, δεν αφορά δηλαδή το σύνολο των αποφοίτων του πρώτου κύκλου των καθηγητικών τμημάτων των ΑΕΙ (εξ ου και οι ποσόστωση, τα κριτήρια εισδοχής, η αξιολόγηση των αιτήσεων, κ.λπ.). Πρόκειται σαφώς για μέτρο-κόφτη που στοχεύει να μειωθεί δραστικά ο αριθμός των αποφοίτων των καθηγητικών σχολών που θα μπορέσει να διεκδικήσει επαγγελματική διέξοδο στην εκπαίδευση. 

Αν μάλιστα σε επόμενο στάδιο καθιερωθεί επίσης νέος διαγωνισμός του ΑΣΕΠ για τους διορισμούς και τις προσλήψεις στην εκπαίδευση (ανάλογη εξαγγελία είχε κάνει στο παρελθόν η Κεραμέως), τότε το Πιστοποιητικό Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας μπορεί να αποτελέσει απαραίτητη προϋπόθεση για τη συμμετοχή σε αυτόν. Ανάλογη πρόνοια κατοχής τέτοιου Πιστοποιητικού μπορεί να υπάρξει και στην κατάρτιση των επόμενων πινάκων διοριστέων, σε περίπτωση που δεν καθιερωθεί άμεσα ο διαγωνισμός.

• Το ‘’ειδικό πρόγραμμα’’ δεν είναι δωρεάν, καθώς η χρηματοδότησή του γίνεται από το ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ. Τούτο σημαίνει ότι ανοίγει ο δρόμος για την επιβολή διδάκτρων στους ‘’τυχερούς’’».

Η Ανακοίνωση της Συγκλήτου του ΕΚΠΑ

Η Σύγκλητος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών λαμβάνοντας υπόψη τις μεταβατικές διατάξεις του άρθρου 456 του ν. 4957/2022 (Α΄141) όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με τη διάταξη της παρ. 3 του άρθρου  24 του ν. 5057/2023 (Α΄ 164) , επαναλαμβάνει τη θέση του Ιδρύματος επί του ζητήματος, σύμφωνα με την οποία  η Παιδαγωγική και Διδακτική Επάρκεια (ΠΔΕ) πρέπει να παρέχεται:

α) εντός της διάρκειας του πρώτου κύκλου σπουδών  και με την παροχή της δυνατότητας συμμετοχής όλων των φοιτητριών και φοιτητών

β) δωρεάν

γ) χωρίς να διαταράσσεται η υλοποίηση των προγραμμάτων προπτυχιακών σπουδών

δ) λαμβάνοντας  υπόψη των ιδιαιτεροτήτων των παιδαγωγικών Τμημάτων του Ιδρύματος και των Τμημάτων των οποίων οι απόφοιτοι στελεχώνουν το διδακτικό προσωπικό της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Η Σύγκλητος υποστηρίζει ομόφωνα τα εξής :

• τα μαθήματα που παρέχονται στο πλαίσιο των υφιστάμενων και πιστοποιημένων προγραμμάτων σπουδών, που οδηγούν στην απόκτηση της ΠΔΕ, και οι ήδη αποκτηθείσες μονάδες ECTS των μαθημάτων της ΠΔΕ να αναγνωρίζονται και να κατοχυρώνονται, και να οδηγούν στην απονομή του πιστοποιητικού της Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας,
• να επανακαθορισθεί το πλαίσιο των παρεχόμενων μαθημάτων για την απόκτηση της Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας, σύμφωνα με την ισχύουσα διάρθρωση των τριών αξόνων/ενοτήτων των προγραμμάτων ΠΔΕ, και να παραμείνει στα Τμήματα η αρμοδιότητα για την επιμέλεια και την οργάνωση του προγράμματος σπουδών της ΠΔΕ.

Με βάση τα ανωτέρω, η Σύγκλητος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών ζητά να υπάρξει επαναπροσδιορισμός του νομικού και ακαδημαϊκού πλαισίου υλοποίησης του προγράμματος της Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας, προκειμένου  να αποφευχθούν αρρυθμίες κατά την εφαρμογή της ρύθμισης και να επιτευχθεί ομαλή σύζευξη του προγράμματος Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας με τα υπάρχοντα προγράμματα σπουδών και τις ιδιαιτερότητες των επηρεαζόμενων τμημάτων, έπειτα από την οργάνωση ενός ουσιαστικού και γόνιμου διαλόγου με τα Α.Ε.Ι.

Για το λόγο αυτό, προτείνει την αναστολή έναρξης των διατάξεων του ν. 4957/2022 για τουλάχιστον ένα έτος (31.8.2025), και την ταυτόχρονη απονομή του πιστοποιητικού του ΠΔΕ για τους  εισαχθέντες το ακαδημαϊκό έτος 2024-2025, με το προϋφιστάμενο του νόμου 4957/2022 νομικό καθεστώς.