Το πρόβλημά μας πλέον είναι ο… «Μακεδονικός χαλβάς». Θα μπορούμε να χρησιμοποιούμε το όνομά του στην Ελλάδα και διεθνώς ή η οικογένεια των βιομηχάνων Χαΐτογλου θα πρέπει να το αλλάξει; Την ίδια αγωνία υποθέτουμε ότι έχει και η οικογένεια Μπουτάρη που παράγει και πωλεί τον «Μακεδονικό – οίνο ξηρό ερυθρό». Τελικά είχε δίκιο ο Μητσοτάκης. Πλέον δεν θυμόμαστε τη διεκδίκηση του copyright στο όνομα και περιοριζόμαστε στη σεμνή διεκδίκηση των εμπορικών δικαιωμάτων της οικογένειας Χαΐτογλου.
Στο όνομα «Δημοκρατία της Μακεδονίας – Σκόπια» έχει ήδη συμφωνήσει η κυβέρνηση Καραμανλή. Εμείς είχαμε βρει καλύτερο όνομα, κραυγάζει ο Γιωργάκης («Ανω Μακεδονία»). Σε κάθε περίπτωση, δηλαδή, η λέξη Μακεδονία είναι αποδεκτή. Ο καυγάς γίνεται για τα συνοδευτικά και για το τι προσδιορίζουν: έθνος ή γεωγραφική περιοχή; Μέχρι και ο Περισσός σήκωσε τα εθνικά λάβαρα και απαιτεί ο όρος «Μακεδονία» ή «Μακεδονικός» να έχει «μόνο γεωγραφικό προσδιορισμό». Γιατί, όμως, δεν εγείρεται το ίδιο πρόβλημα για τη σημερινή ονομασία FYROM (Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας), που την έχει αποδεχτεί η Ελλάδα; Φυσικά, το συγκεκριμένο κράτος δεν είναι πρώην, αλλά νυν, υπαρκτό κράτος, μέλος του ΟΗΕ. Η Γιουγκοσλαβία, ως γνωστόν, έχει πάψει να υφίσταται. Τί μένει; Η Δημοκρατία της Μακεδονίας. Το όνομα με το οποίο αυτοπροσδιορίζεται το συγκεκριμένο κράτος εδώ και εξήντα χρόνια. Ως ομόσπονδη Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, η οποία μπορούσε (με βάση το ομοσπονδιακό Σύνταγμα) να αποχωρήσει και να υπάρξει ως ανεξάρτητο κράτος μ’ αυτό το όνομα. Γιατί, λοιπόν, τότε δεν είχε πρόβλημα το ελληνικό κράτος; Μήπως γιατί δεν ήθελε να διαταράξει τις καλές σχέσεις με την Τιτική ηγεσία, η οποία ήταν το χαϊδεμένο παιδί της Δύσης, αφού είχε έρθει σε σύγκρουση με το σοσιαλιστικό στρατόπεδο;
Η υπόθεση θα ήταν εξ ορισμού γελοία, αν δεν φούσκωνε τα πανιά του ελληνικού εθνικισμού, που κατάφερε το 1992 να κατεβάσει ένα εκατομμύριο λαού σε μουσολινικού τύπου συλλαλητήρια. Τώρα, λοιπόν, που το όνομα Μακεδονία θα γίνει αποδεκτό και από το ελληνικό κράτος, χωρίς η ντόπια κεφαλαιοκρατία να βάλει θέματα (έχει, βλέπετε, διεισδύσει οικονομικά στην περιοχή και το μόνο που την ενδιαφέρει πια είναι η πολιτική σταθερότητα) και που θα μείνουν μερικοί εθνικισταράδες να μυξοκλαίνε για το «όνομα της Μακεδονίας μας» και να κινδυνολογούν με τις «αλυτρωτικές βλέψεις των γειτόνων», καλό είναι να ξεκαθαρίσουμε μερικά πράγματα, προς γνώση των νεότερων περισσότερο.
Ας ξεκινήσουμε με τις «αλυτρωτικές βλέψεις», υπαρκτές ή ανύπαρκτες. Αλυτρωτικές βλέψεις υπάρχουν όπου υπάρχει πρόβλημα «λυτρωμού». Αρα, εμμέσως πλην σαφώς, οι ελληναράδες παραδέχονται πως κάτι υπάρχει στην Ελλάδα. Γιατί αν δεν υπήρχε τίποτα, από πού θα προέκυπτε ο κίνδυνος; Θα εισέβαλαν οι βόρειοι γείτονες για να κατακτήσουν και να «ελευθερώσουν» μια περιοχή με αμιγή ελληνικό πληθυσμό; Σαν να μη μας τα λένε καλά οι εθνικιστές μας.
Ας μην κοροϊδευόμαστε, λοιπόν. Στην ελληνική Μακεδονία, κυρίως τη δυτική και την κεντρική, υπάρχει Σλαβομακεδονική μειονότητα. Οι ίδιοι αυτοαποκαλούνται «ντόπιοι», γιατί το «Μακεδόνες», που είναι ο εθνικός αυτοπροσδιορισμός τους, απαγορεύεται διά ροπάλου. Οι άνθρωποι αυτοί είναι σήμερα λίγοι. Οχι γιατί εξελληνίστηκαν, αλλά γιατί υπέστησαν έναν ανελέητο διωγμό από την περίοδο που αυτό το κομμάτι της Μακεδονίας προσαρτήθηκε στην Ελλάδα, μετά το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων. Απαγορεύτηκε η γλώσσα τους, ουδέποτε διδάχτηκε στα σχολεία (κάποια στιγμή μόνο βγήκε ένα αλφαβητάρι), απαγορεύτηκε ακόμα και να τη μιλούν. Φυλακίστηκαν, εξορίστηκαν, εξαναγκάστηκαν σε υποχρεωτική μετανάστευση, δημεύτηκαν οι περιουσίες τους, απαγορεύτηκε ακόμα και ο επαναπατρισμός όσων απ’ αυτούς έγιναν πολιτικοί πρόσφυγες. Γιατί το σλαβομακεδονικό στοιχείο συμμετείχε ενεργά στο αντάρτικο του Δημοκρατικού Στρατού. Ο εξελληνισμός των περιοχών που τις κατοικούσαν πλειοψηφικά Σλαβομακεδόνες έγινε βίαια. Δεν είναι μόνο που μετέφεραν πληθυσμούς από τη Μικρασία και τον Πόντο, είναι και που στα μαύρα μετεμφυλιακά χρόνια δήμευαν τις περιουσίες τους και τις μοίραζαν σε πρώην χωροφύλακες και ΜΑΥδες.
Και για να βάζουμε τα πράγματα στις πραγματικές τους διαστάσεις, οφείλουμε να πούμε ότι αλυτρωτικές διαθέσεις δεν δείχνουν οι «ντόπιοι» της ελληνικής Μακεδονίας. Οι άνθρωποι διεκδικούν το δικαίωμα στον εθνικό τους αυτοπροσδιορισμό, το δικαίωμα όχι μόνο να μιλούν αλλά και να διδάσκονται τη γλώσσα τους στο σχολείο, το δικαίωμα να τραγουδάνε στα πανηγύρια τα τραγούδια τους και να μην είναι υποχρεωμένοι να χορεύουν με μουσική χωρίς λόγια. Αν το ελληνικό κράτος δεν ασκούσε, ακόμα και σήμερα, πολιτική εθνικής καταπίεσης σε βάρος τους, τότε δεν θα υπήρχε κανένα πρόβλημα. Γιατί αυτή η μειονότητα είναι διάσπαρτη ανάμεσα σε έναν πληθυσμό που αυτοπροσδιορίζεται ως ελληνικός και επομένως δεν θα νομιμοποιούνταν (όχι νομικά, αλλά πολιτικά) να θέσει ζήτημα εδαφικού αποχωρισμού από την Ελλάδα. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τους Τούρκους της Θράκης.
Μα υπάρχει Μακεδονικό έθνος; Το ερώτημα είναι εξ ορισμού έωλο. Οταν ένας πληθυσμός προσδιορίζεται με αυτή την εθνική ταυτότητα, σημαίνει πως υπάρχει τέτοιο έθνος. Και η ιστορία διδάσκει ότι στη Μακεδονία της Οθωμανικής αυτοκρατορίας διαμορφώθηκε και ένα τέτοιο έθνος, μόνο που δεν κατάφερε να αποκτήσει το δικό του εθνικό κράτος.
Κόπηκε στα τρία (Βουλγαρία, Σερβία, Ελλάδα) και μόνο μετά την απελευθέρωση από τη ναζιφασιστική κατοχή δημιουργήθηκε η ομόσπονδη Δημοκρατία της Μακεδονίας στη Γιουγκοσλαβία και αναγνωρίστηκαν τα εθνικά δικαιώματα των Μακεδόνων στην περιοχή του Πιρίν (Βουλγαρία). Στην Ελλάδα όχι μόνο δεν αναγνωρίστηκαν, αλλά ο διωγμός τους έγινε ακόμα πιο άγριος, ειδικά μετά τη μαζική συμμετοχή τους στην επανάσταση του 1946-49.
Κόπηκε στα τρία (Βουλγαρία, Σερβία, Ελλάδα) και μόνο μετά την απελευθέρωση από τη ναζιφασιστική κατοχή δημιουργήθηκε η ομόσπονδη Δημοκρατία της Μακεδονίας στη Γιουγκοσλαβία και αναγνωρίστηκαν τα εθνικά δικαιώματα των Μακεδόνων στην περιοχή του Πιρίν (Βουλγαρία). Στην Ελλάδα όχι μόνο δεν αναγνωρίστηκαν, αλλά ο διωγμός τους έγινε ακόμα πιο άγριος, ειδικά μετά τη μαζική συμμετοχή τους στην επανάσταση του 1946-49.
Και δικαιούνται αυτοί, που είναι σλαβικής καταγωγής, να αυτοπροσδιορίζονται ως Μακεδόνες; Οσο δικαιούνται οι Νεοέλληνες να αυτοπροσδιορίζονται ως Ελληνες, όταν είναι γνωστό ότι το νεοελληνικό έθνος απαρτίστηκε από Ελληνες, Αρβανίτες, Βλάχους, Σλάβους. Οσο δικαιούνται οι καυκάσιοι Πόντιοι να δηλώνουν κατευθείαν απόγονοι του Μεγαλέξαντρου. Στις εθνικές μυθολογίες δεν υπάρχει επιστημονική αλήθεια. Γιατί διαμορφώνονται μέσα σε μια ιστορική διαδρομή από τις κυρίαρχες τάξεις. Τα σύγχρονα έθνη είναι δημιουργήματα της περιόδου που αποσυντίθονταν η φεουδαρχία και γεννιούνταν οι καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής. Δεν είναι η κοινή φυλετική καταγωγή που τα διαμόρφωσε, αλλά πρωτίστως η κοινή κοινωνικοοικονομική ζωή. Το κλασικότερο αρνητικό παράδειγμα είναι το «έθνος των Εβραίων» (ενδιαφέροντα όσα λέει ο Γκίλαντ Ατζμον στη συνέντευξή του που δημοσιεύεται σε άλλες σελίδες) και το κλασικότερο θετικό παράδειγμα είναι το αμερικάνικο έθνος.
Ας αφεθούν, λοιπόν, και οι Σλαβομακεδόνες να συγκροτηθούν με βάση τη δική τους εθνική μυθολογία και ας στρέψουμε τα βέλη μας ενάντια σε όλες τις εθνικές μυθολογίες, γιατί το μόνο που καταφέρνουν είναι να σπέρνουν το μίσος ανάμεσα στους λαούς και να διαιωνίζουν την κυριαρχία της αστικής τάξης.
Πέτρος Γιώτης
