Κυπριακό

Υπό το βάρος των τετελεσμένων

Η ειδική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό παρέτεινε την παραμονή της στην Κύπρο και μετά από ένα τετραήμερο συναντήσεων με τους Αναστασιάδη και Ακιντζί (χωριστά με τον καθένα) φαίνεται πως κατάφερε να πετύχει μια καταρχήν συμφωνία επί των όρων αναφοράς βάσει των οποίων μπορεί να επαναρχίσουν συνομιλίες υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για την επίτευξη λύσης στο Κυπριακό.
 
Η επίτευξη καταρχήν συμφωνίας συνάγεται και από την ανακοίνωση ότι ο Αναστασιάδης θα έρθει την Τρίτη στην Αθήνα για να συναντηθεί με τον Μητσοτάκη. Οπως ανέφερε την Τετάρτη σε γραπτή ανακοίνωσή του ο κύπριος κυβερνητικός εκπρόσωπος Πρόδρομος Προδρόμου, ο Αναστασιάδης είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Μητσοτάκη μετά τη συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου που έγινε στη Λευκωσία την ίδια μέρα. «Καταγράφεται πλήρης ταύτιση θέσεων Κύπρου και Ελλάδας και συμφωνία ως προς τους επιδιωκόμενους στόχους. Στη διάρκεια της συνομιλίας τους συμφώνησαν όπως συναντηθούν την ερχόμενη Τρίτη, 10 Σεπτεμβρίου, στην Αθήνα, προκειμένου να έχουν μια διεξοδική συζήτηση, για τον πλήρη προγραμματισμό και συντονισμό των επόμενων βημάτων», ανέφερε ο Π. Προδρόμου.
 
Φαίνεται, λοιπόν, ότι υπήρξε καταρχήν συμφωνία Αναστασιάδη-Ακιντζί επί των όρων αναφοράς, αυτή συζητήθηκε στο λεγόμενο εθνικό συμβούλιο της Κύπρου και θα τεθεί υπόψη και του Μητσοτάκη, δεδομένου ότι η ελληνική κυβέρνηση θα συμμετάσχει και στο νέο γύρο συνομιλιών, αν και όποτε διεξαχθεί, με το στάτους της εγγυήτριας δύναμης (όπως και η Τουρκία).
 
Λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των συμφωνημένων όρων αναφοράς δεν έγιναν γνωστές, πλην ενός γενικού πλαισίου, σύμφωνα με το οποίο περιλαμβάνουν το Κοινό Ανακοινωθέν του 2014, στο οποίο στηρίχτηκαν οι διαπραγματεύσεις στο Μον Πελεράν και στο Κραν Μοντανά, τις συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν στις διαπραγματεύσεις πριν και μετά το 2014 και τα έξι σημεία του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, ο οποίος θα πάρει και τη σχετική πρωτοβουλία, όταν τα δύο μέρη τον ενημερώσουν ότι είναι έτοιμα να προσέλθουν σε απευθείας διαπραγματεύσεις.
 
Πιάσ' τ' αυγό και κούρευ' το, που λέει η λαϊκή παροιμία. Από τις διαπραγματεύσεις του Κραν Μοντανά μέχρι σήμερα έχει κυλήσει πολύ νερό στ' αυλάκι και έχουν δημιουργηθεί νέα δεδομένα, που έχουν το χαρακτήρα του τετελεσμένου. Οπως θα θυμούνται όσοι παρακολουθούν συστηματικά το Κυπριακό, οι διαπραγματεύσεις επί ελβετικού εδάφους κατέρρευσαν διότι υπήρξαν διαφορές κυρίως στο εδαφικό, καθώς και στα θέματα των εγγυήσεων και της ασφάλειας, που σχετίζονται με την παραμονή των τουρκικών στρατευμάτων στο νησί. Μάλιστα, πολλοί στην Ελλάδα και στην Κύπρο επέρριψαν στον Κοτζιά την ευθύνη, κατηγορώντας τον για σκόπιμη αδιαλλαξία που πυροδότησε την ένταση με τον τούρκο ΥΠΕΞ Τσαβούσογλου. Σήμερα, όμως, υπάρχει ένας άλλος παράγοντας που ονομάζεται εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖ, που για την Τουρκία αποτελεί τμήμα μιας ευρύτερης στρατηγικής. Μιας στρατηγικής που λέει ότι η Τουρκία δε σκοπεύει να μείνει εκτός του ενεργειακού παιχνιδιού στην Ανατολική Μεσόγειο, παρακολουθώντας παθητικά και μελαγχολικά το κουαρτέτο Ισραήλ-Ελλάδας-Αιγύπτου-Κύπρου, με τη σύμφωνη γνώμη των ΗΠΑ, να κάνει όλο το παιχνίδι.
 
Η Τουρκία έχει στείλει τέσσερα πλοία στην περιοχή (δύο ερευνητικά και δύο γεωτρύπανα), στηρίζει την παρουσία της με τον πολεμικό της στόλο και απαντά κοροϊδευτικά στις κατηγορίες που εκτοξεύονται από Αθήνα και Λευκωσία ότι αποτελεί τον ταραξία της Μεσογείου. Ο Ερντογάν, με κυνισμό (αλλά και ρεαλισμό ταυτόχρονα), δηλώνει πως αυτοί που σήμερα συμπλέουν με τις ελληνικές κατηγορίες, θα κάνουν ουρά έξω από το παλάτι του. Και η ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας έχει αποστείλει επιστολή στον Γκουτέρες ζητώντας να υπάρξει συμφωνία για συνεκμετάλλευση των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων από τα δύο «συνιστώντα κράτη», πριν από την επίλυση του Κυπριακού.
 
Με αυτά τα νέα δεδομένα, που δεν υπήρχαν το 2017 στο Κραν Μοντανά, υπάρχει περίπτωση να υπάρξει πρόοδος σε συνομιλίες για επίλυση του Κυπριακού; Μόνο αφελής θα απαντούσε καταφατικά. Εκτός αν στους όρους αναφοράς υπάρξει κάτι σχετικό με τη βασική επιδίωξη της Τουρκίας αυτή την περίοδο. Και αυτό, όμως, είναι αμφίβολο, όχι γιατί θα έφερνε αντιρρήσεις ο Αναστασιάδης, αλλά γιατί η Τουρκία δε θα απεμπολούσε ένα βασικό της όπλο, υποβιβάζοντάς το σε απλό θέμα στη γενική ατζέντα των διαπραγματεύσεων για την επίλυση του Κυπριακού. Γιατί αν καταρρεύσουν και αυτές οι διαπραγματεύσεις (όπως έχει γίνει τόσες φορές στα τελευταία 45 χρόνια), τότε το ζήτημα των υδρογονανθράκων θα μπει στο ράφι μαζί με όλα τα υπόλοιπα ζητήματα του Κυπριακού.
 
Η Τουρκία δεν το θέλει αυτό, γι' αυτό και δημιούργησε τετελεσμένα. Εστειλε σκάφη, έκανε γεωτρήσεις (ή εικονικές γεωτρήσεις, το ίδιο κάνει) σε οικόπεδα της κυπριακής ΑΟΖ, με στάτους εργολάβου του τουρκοκυπριακού «συνιστώντος κράτους», αγνόησε τις αναιμικές (και μόνο φραστικές) ανακοινώσεις διάφορων δυτικών χωρών και δηλώνει ότι αυτό το δικαίωμα το έχει κατοχυρώσει και είναι έτοιμη να το στηρίξει με στρατιωτική ισχύ. Μόνο ηλίθιοι πολιτικοί θα απεμπολούσαν αυτό που κατέκτησαν με τον τσαμπουκά και ξοδεύοντας τόσα λεφτά (δεν οργανώνονται ανέξοδα τέτοιες ναυτικές αποστολές).
 
Πέραν αυτού, όπως σημειώσαμε και παραπάνω, για την Τουρκία οι υδρογονάνθρακες της κυπριακής ΑΟΖ είναι ένα τμήμα της γενικότερης στρατηγικής της στην Ανατολική Μεσόγειο και στο παιχνίδι που παίζεται εκεί. Είναι ένας μοχλός πίεσης απέναντι σ' εκείνους που αφελώς πιστεύουν ότι μπορούν να την απομονώσουν και να τη βγάλουν από το παιχνίδι. Κατά συνέπεια, ο Ακιντζί εμφανίζεται ως διαλλακτικός και συναινετικός στη Λευκωσία, αλλά τις αποφάσεις δε θα τις πάρει αυτός. Θα τις πάρουν ο Ερντογάν και η κλίκα του. Το παιχνίδι της διαλλακτικότητας στα διαδικαστικά ζητήματα είναι απαραίτητο για να μην επιρριφθούν ευθύνες στην τουρκική-τουρκοκυπριακή πλευρά για αδιαλλαξία. Θυμηθείτε το σάλο που ξέσπασε μετά το Κραν Μοντανά, όταν ο ΟΗΕ επέρριπτε ευθύνες εξίσου και στις δύο πλευρές, ενώ ο τότε ειδικός απεσταλμένος του γ.γ. του ΟΗΕ Εσπεν Μπαρθ Αιντε επέρριπτε παρασκηνιακά την ευθύνη στον Κοτζιά, προκαλώντας οργισμένες δημόσιες δηλώσεις του τελευταίου.