Το Μνημόνιο Νο 2 (μέχρι το 2020) πέρασε στα πρωτοσέλιδα του ελληνικού Τύπου. Οπως σημειώθηκε στο προηγούμενο φύλλο της «Κ», το θέμα άνοιξε με μια αναφορά κορυφαίου οικονομολόγου της JP Morgan. Μέσα σε μια βδομάδα, είχε επισημοποιηθεί. Ηταν αρκετή μια αναφορά του άτυπου επικεφαλής της τρόικας Πολ Τόμσεν (ΔΝΤ), όταν δέχτηκε πιεστικές ερωτήσεις από «αναιδείς» γιάπηδες, κατά την ενημέρωση που Παπακωνσταντίνου και τροϊκανοί έκαναν στο Λονδίνο. Αν η Ελλάδα –είπε ο Τόμσεν– έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της για τη μείωση του ελλείμματος και την προώθηση διαρθρωτικών αλλαγών, αλλά δεν μπορέσει να πείσει τις αγορές, «δεν θα την εγκαταλείψουμε». Εσπευσε, βέβαια, να συμπληρώσει ότι αυτό δεν θα χρειαστεί, διότι «η Ελλάδα θα επιτύχει τους στόχους του προγράμματος και οι αγορές θα πεισθούν», όλοι όμως το είχαν πιάσει το… υπονοούμενο. Αλλωστε, ο ίδιος προσέθεσε, απαντώντας σε ερώτηση, που ήρθε στο καπάκι, ότι σε περίπτωση που δεν πεισθούν οι αγορές, «θα δούμε ποια θα είναι η κατάλληλη λύση».
Ποια μπορεί να είναι η «κατάλληλη λύση» εκτός από ένα Μνημόνιο-2; Ο Παπακωνσταντίνου βρέθηκε μέσα σε μια αξεδιάλυτη αντίφαση. Από τη μια, για λόγους εσωτερικής προπαγάνδας, πρέπει να λέει ότι το Μνημόνιο λήγει το 2013 (όπως είπε ο Παπανδρέου στη ΔΕΘ), όταν όμως κάνει road show για να πείσει τα golden boys του διεθνούς χρηματιστικού κεφάλαιου ότι αξίζει τον κόπο να επενδύσουν σε ελληνικά κρατικά ομόλογα, πρέπει να τους πείσει και για την εξασφάλιση που θα έχουν. Δε μπορεί να θέλεις να πουλήσεις δεκαετή ομόλογα μέσα στο 2011 και να αφήνεις ανοιχτό το ζήτημα μιας χρεοκοπίας το 2013. Οταν μιλάς σε τέτοια ακροατήρια δεν κάνεις προεκλογική ομιλία. Αυτοί ξέρουν ότι το 2013, με το χρέος μεγαλύτερο απ’ όσο ήταν στις αρχές του 2010, δεν υπάρχει περίπτωση άνετης αποπληρωμής, παρά μόνο αν εξασφαλιστεί η παράταση της «κατάστασης πολιορκίας» (σε βάρος του ελληνικού λαού). Γι’ αυτό και ο Τόμσεν απάντησε όπως απάντησε, χωρίς ο παρακαθήμενος Παπακωνσταντίνου να κάνει κανέα σχόλιο. Και ο ίδιος άλλωστε, βγαίνοντας από τη συνάντηση με τη γαλλίδα ομόλογό του Κρ. Λαγκάρντ στο Παρίσι (16.9.10), όταν ρωτήθηκε αν σκέφτεται να πάρει «επέκταση της στήριξης του ΔΝΤ πέραν του 2012», δεν διατύπωσε καμιά άρνηση, αλλά περιορίστηκε στις γενικολογίες για το «πρόγραμμα που εφαρμόζουμε κατά γράμμα» και «πιστεύουμε ότι θα επιτρέψει την πρόσβαση στις αγορές» με «χαμηλό κόστος δανεισμού». Και πάλι κατάλαβαν όλοι, ότι ο Παπακωνσταντίνου απλώς επιβεβαίωσε –διά της σιωπής– τον Τόμσεν.
Την επομένη, βέβαια, επειδή τα δημοσιεύματα είχαν φουντώσει (από Ρόιτερς μέχρι Ελευθεροτυπία), έβαλαν τον Πεταλωτή να κάνει διάψευση. Φυσικά, μια δήλωση του Πεταλωτή ότι δεν θα υπάρξει Μνημόνιο-2, δεν έχει καμιά αξία. Αλλωστε, είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν το 2013 θα υπάρχει κυβέρνηση Παπανδρέου. Μάλιστα, όταν τα δημοσιεύματα συνεχίστηκαν (ειδικά μετά τις εκτός προγράμματος συναντήσεις του Παπακωνσταντίνου με τους Ρεν και Τρισέ), ο Πεταλωτής διατάχτηκε να κάνει και νέα διάψευση, ενώ ζητήθηκε μια διάψευση και από την Κομισιόν. Βλέπετε, πάμε σε εκλογές και το ΠΑΣΟΚ δεν θέλει να χάσει τον κόσμο κάτω από τα πόδια του.
Σταχυολογούμε μερικά από τα δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών:
Η φιλοκυβερνητική ντουντούκα, τα «Νέα» του Ψυχάρη (18.9.10): «Το ενδεχόμενο παράτασης του προγράμματος στήριξης της ελληνικής οικονομίας έως το 2020 μελετά η Κομισιόν: Ανώτατοι κοινοτικοί παράγοντες εκτιμούν ότι πρώτον, η ελληνική κυβέρνηση δεν θα μπορέσει να εφαρμόσει τους σκληρούς όρους του Μνημονίου εντός του ορισμένου χρονοδιαγράμματος και δεύτερον, ότι ακόμη και στην αντίθετη περίπτωση δεν υπάρχει καμιά ένδειξη πως οι αγορές θα ανταποκριθούν και θα δανείσουν με λογικά επιτόκια στην Ελλάδα μετά τη λήξη του προγράμματος, το 2013.
Oι Βρυξέλλες έχουν ήδη ενημερώσει σε ανώτερο επίπεδο την Αθήνα για τις προσπάθειες που γίνονται ώστε να υπάρξει παράταση στο «ελληνικό πρόγραμμα»- κάτι που πρακτικά σημαίνει και συνέχιση του δανεισμού από μέρους της Ενωσης και του ΔΝΤ, αλλά και συνέχιση της υπαγόρευσης της οικονομικής πολιτικής από την τρόικα». Η εφημερίδα επικαλούνταν κοινοτικούς παράγοντες που έλεγαν το αυτονόητο: «Ποιος θα δανείσει μια χώρα με τέτοιες δανειακές υποχρεώσεις και με την ανάπτυξή της σε ισχνά επίπεδα, ύστερα από τριετία ασφυκτικής δημοσιονομικής πειθαρχίας;». Επίσης, σημείωνε πως η βελγική «Der Standard», που έχει άριστη ενημέρωση από πηγές της Κομισιόν, ανέφερε ότι η υστέρηση του προγράμματος μέχρι στιγμής είναι της τάξης των 3,8 δισ. ευρώ.
Ο Μπαρόζο, σε συνέντευξή του στο Bloomberg (21.9.10) είπε πως ναι μεν «η Ελλάδα έχει επιτύχει στην προσπάθεια που κάνει να σταθεροποιήσει την οικονομία της», προσέθεσε όμως ότι αυτή «θα είναι μια προσπάθεια αρκετών ετών».
Η Βιρζινί Μεζονέφ, επικεφαλής διεθνών αγορών του χρηματιστικού οίκου Schroders, δήλωσε στο δίκτυο CNBC (21.9.10): «Πιστεύουμε ότι μέσα σε τρία χρόνια, θα χρειαστεί νέο πακέτο για την Ελλάδα».
Το Ρόιτερς, επίσης, έκανε είδηση τη δήλωση Τόμσεν στο Λονδίνο, σχολιάζοντάς την ως «παράθυρο» για επέκταση του Μνημόνιου και μετά το 2013.
Στο προηγούμενο φύλλο της «Κ» σχολιάζαμε ότι το διεθνές χρηματιστικό κεφάλαιο προσπαθεί να οδηγήσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και την ΕΚΤ σε μια καλυμμένη αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, με παράταση του Μνημόνιου μέχρι το 2020, ώστε στο διάστημα αυτό οι τράπεζες να «ξεφορτωθούν» το ελληνικό χρέος και να το φορτώσουν στους κρατικούς προϋπολογισμούς. Γι’ αυτό και η Μέρκελ εμφανίζεται σκληρή στις δηλώσεις της, υποστηρίζοντας ότι το πρόγραμμα «στήριξης» (όχι μόνο το ελληνικό, αλλά και το ευρύτερο που έχει αποφασιστεί για όλη την ευρωζώνη) τελειώνει το 2013 και από εκεί και πέρα κάθε χώρα θα πρέπει να κάνει μόνη τα κουμάντα της, συνοδεύοντας αυτές τις δηλώσεις με τις γερμανικές απαιτήσεις για σκλήρυνση των κυρώσεων για υπέρβαση του ελλείμματος και του χρέους, που θα φτάνουν μέχρι τη στέρηση του δικαιώματος ψήφου από τις χώρες που υποτροπιάζουν. Μιλώντας στους δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες, μετά τη σύνοδο κορυφής του Σεπτέμβρη, ήταν ιδιαίτερα σκληρή και άκομψη: «Ηταν ένα πολύ καθαρό μήνυμα στους συναδέλφους μου. Πρώτον, η Γερμανία δεν θα υποστηρίξει την παράταση ισχύος της υφιστάμενης “ομπρέλας” διάσωσης. Δεύτερον, θα πρέπει να εργασθούμε σκληρά για να φθάσουμε γρήγορα σε μια συμφωνία για κυρώσεις και στο νέο πλαίσιο που θα πρέπει να διαμορφωθεί με βάση τα διδάγματα από την κρίση».
Το παζάρι, βέβαια, θα είναι σκληρό και μέσα στην ευρωζώνη (ήδη η Γαλλία τηρεί αποστάσεις από τη γερμανική επιθετικότητα) και μεταξύ του γερμανογαλλικού και του αγγλοσαξονικού άξονα. Οι μόνες βεβαιότητες είναι δύο: πρώτο, η όποια ελληνική κυβέρνηση δεν θα παίξει κανένα ρόλο σ’ αυτό το παζάρι, αλλά θα ακολουθήσει πειθήνια τις καταλήξεις του και, δεύτερο, ο ελληνικός λαός θα μπει στο γύψο επί μακρόν, προκειμένου οι τοκογλύφοι του διεθνούς χρηματιστικού κεφάλαιου να βγάλουν το μάξιμουμ από την Ελλάδα. Οποια μορφή και να πάρει, όπως και αν ονομαστεί, το Μνημόνιο-2 θα είναι μια πραγματικότητα, αν δεν το αποτρέψει μια εργατική εξέγερση στη χώρα μας.
