Η έφεση που άσκησε ο εισαγγελέας Εφετών Στέλιος Κωσταρέλλος (την παραθέτουμε παρακάτω), ζητώντας μεγαλύτερες ποινές για το διευθυντήριο της νεοναζιστικής Χρυσής Αυγής και για τους χρυσαυγίτες που προσπάθησαν να δολοφονήσουν τον αιγύπτιο ψαρά Αμπουζίντ Εμπάρακ, στηρίζεται στην εκτίμηση ότι η ΧΑ ήταν μια εγκληματική οργάνωση, δομημένη με αυστηρά ιεραρχικό τρόπο, στο πλαίσιο του οποίου οι εντολές δίνονταν από την ηγετική ομάδα και εκτελούνταν τυφλά από τα εκτελεστικά όργανα των ταγμάτων εφόδου.
Είναι φανερό ότι ο εισαγγελέας Κωσταρέλλος ανατρέπει πλήρως την πρόταση της συναδέλφου του Αδαμαντίας Οικονόμου, τακτικής εισαγγελέα της έδρας του Α’ Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, η οποία εισηγήθηκε ότι η ΧΑ δεν είναι εγκληματική οργάνωση και γι’ αυτό θα έπρεπε να κηρυχτούν αθώοι ο Μιχαλολιάκος, οι βουλευτές, τα στελέχη και τα μέλη των ταγμάτων εφόδου της νεοναζιστικής συμμορίας. Από την άποψη αυτή, το περιεχόμενο της έφεσης αποτελεί και μια οιονεί αγόρευση του εισαγγελέα Κωσταρέλλου, ο οποίος αρνήθηκε να αγορεύσει στο δικαστήριο, προφανώς για να μην έρθει σε πλήρη διάσταση με τη συνάδελφό του και «σπάσει» το «ενιαίο της εισαγγελικής αρχής».
Ο εισαγγελέας Κωσταρέλλος, αναφέροντας αποδεικτικά στοιχεία από τις υποθέσεις της δολοφονίας του Παύλου Φύσσα και των δολοφονικών επιθέσεων στους αιγύπτιους ψαράδες και στους συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ, καταλήγει στο εξής συμπέρασμα (οι εμφάσεις δικές μας):
«Οι καταδικασθέντες για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης ασκούσαν πλήρη κυριαρχία πάνω σε όλα τα εγκληματικά γεγονότα (ανθρωποκτονία Φύσσα, απόπειρα ανθρωποκτονίας αιγύπτιου αλιεργάτη, επικίνδυνη σωματική βλάβη σε βάρος των μελών του ΠΑΜΕ κλπ), αφού είχαν συγκροτήσει έναν πλήρως αυτοματοποιημένο μηχανισμό, με δομή και ιεραρχία, ώστε οι επιδιώξεις της ηγεσίας να διαβιβάζονται και να εκτελούνται αμέσως από τα κατώτερα όργανα (…). Οι καταδικασθέντες ως διευθυντές της εγκληματικής οργάνωσης δεν χρειάζονταν να γνωρίζουν τον “εκτελεστή“ ούτε να δώσουν ρητά σε αυτόν εντολή, αφού τα εκτελεστικά όργανα ήταν οποτεδήποτε “αντικαταστατά“».
Επισημαίνει επίσης ο εισαγγελέας την τακτική της ηγετικής ομάδας του νεοναζιστικού μορφώματος να προσπαθεί να κρύψει τη σχέση της ΧΑ με τα εκτελεστικά όργανα των εγκλημάτων, φέρνοντας παραδείγματα από την υπόθεση της δολοφονίας Φύσσα.
Για τη δολοφονική επίθεση στους αιγύπτιους ψαράδες, ο εισαγγελέας Κωσταρέλλος αναφέρει ότι «οι καταδικασθέντες επιτέθηκαν με ανθρωποκτόνο σκοπό σε έναν αλλοδαπό εργάτη, τον οποίον ούτε καν γνώριζαν προσωπικά, κατόπιν της προαναγγελίας, όπως προαναφέρεται, του διευθυντή της οργάνωσης Ιωάννη Λαγού και στα πλαίσια της εγκληματικής δραστηριότητας της οργάνωσης κατά οικονομικών μεταναστών από την περιοχή της Αφρικής».
Πρόκειται για συμπεράσματα που έρχονται να ενισχύσουν την καταδικαστική απόφαση του δικαστηρίου ως προς το σκέλος της εγκληματικής οργάνωσης και να δώσουν ένα συντριπτικό χτύπημα στη σπέκουλα των νεοναζιστών που έχουν κάνει σημαία τους την αθωωτική πρόταση της τακτικής εισαγγελέα της έδρας (ο Λαγός γράφει στη βρωμο-ιστοσελίδα του ότι θα καλέσει την εισαγγελέα Οικονόμου… μάρτυρά του στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο!). Με την έφεση του εισαγγελέα Κωσταρέλλου, που δεν είναι ένας οποιοσδήποτε εισαγγελέας, αλλά ο αναπληρωτής εισαγγελέας στην έδρα, που παρακολούθησε ανελλιπώς όλη τη δίκη και έχει πλήρη γνώση και της δικογραφίας και της ακροαματικής διαδικασίας, η σπέκουλα των χρυσαυγιτών γίνεται σκόνη. Και βέβαια, εκτίθεται ακόμα περισσότερο η εισαγγελέας Οικονόμου για την αθωωτική πρότασή της.
Οι επισημάνσεις του εισαγγελέα Κωσταρέλλου για τον εγκληματικό χαρακτήρα της ΧΑ, τη στρατιωτικού τύπου ιεραρχία και τον απόλυτο έλεγχο της ηγετικής ομάδας σε όλη την κλίμακα της συμμορίας, είναι σημαντικές. Θα περιμέναμε, όμως, μια πιο εκτενή επιχειρηματολογία από τον εισαγγελέα και όχι ένα σύντομο κείμενο που δίνει την εντύπωση ότι γράφτηκε βιαστικά. Υπάρχει πληθώρα στοιχείων, που ενισχύουν τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε και τα οποία θα μπορούσε να παραθέσει ο κ. Κωσταρέλλος (τα γνωρίζει, όπως είπαμε, και απ’ αυτή τη γνώση προέκυψε η εδραία πεποίθησή του για το χαρακτήρα και τη δομή της εγκληματικής οργάνωσης).
Το επισημαίνουμε αυτό, όχι για να κάνουμε μίζερη κριτική (υπάρχουν άλλα ζητήματα στα οποία θα ασκήσουμε κριτική στην εισαγγελική έφεση), αλλά επειδή με την έναρξη της δίκης στο Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων, οι υπερασπιστές των καταδικασθέντων νεοναζιστών θα προσπαθήσουν να υπάρξει απόφαση που θα κρίνει απαράδεκτη την έφεση. Είναι σαν να τους ακούμε: θα επικαλεστούν αοριστία και θα επιστρατεύσουν διάφορα σοφίσματα. Ο εισαγγελέας Κωσταρέλλος δε θα είναι στην έδρα για να υποστηρίξει το παραδεκτό της έφεσής του. Επομένως, μια έφεση εκτενώς επιχειρηματολογημένη, με ένα σημαντικό μέρος από τον πλούτο του αποδεικτικού υλικού, θα «έκοβε τα πόδια» της υπεράσπισης των νεοναζιστών.
«Μισή» η έφεση
Παρατηρήσαμε, επίσης, ότι ο εισαγγελέας Κωσταρέλλος δεν αναφέρεται στις αιτήσεις όλων των συνηγόρων της πολιτικής αγωγής για την άσκηση έφεσης, τις οποίες κατέθεσαν γραπτά και υποστήριξαν και προφορικά ενώπιον του προϊσταμένου της Εισαγγελίας Εφετών. Οπως είναι γνωστό, ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας ανέθεσε την εξέταση των αιτημάτων της πολιτικής αγωγής στον κ. Κωσταρέλλο, ο οποίος ως αναπληρωτής εισαγγελέας στη δίκη είχε πλήρη γνώση της υπόθεσης. Υποθέτουμε ότι δε γίνεται καμιά αναφορά στα αιτήματα της πολιτικής αγωγής, για να μην υπάρξει νομική απάντηση για την απόρριψη των αιτημάτων της οικογένειας Φύσσα και των συνδικαλιστών του ΠΑΜΕ, που συνιστούν την άκρως αρνητική πλευρά του εισαγγελικού χειρισμού της έφεσης.
Χτες, μόλις έγινε γνωστή η είδηση, γράψαμε για «μισή» έφεση από τον εισαγγελέα. Θεωρούσαμε ότι θα υπήρχε νομική επιχειρηματολογία για την απόρριψη των αιτημάτων της οικογένειας Φύσσα και των συνδικαλιστών του ΠΑΜΕ και επιφυλαχτήκαμε να τη σχολιάσουμε όταν θα δούμε το έγγραφο του εισαγγελέα. Δυστυχώς, δεν υπάρχει τίποτα! Επαναλαμβάνουμε, λοιπόν, την αρχική μας κριτική.
- Ο εισαγγελέας ορθώς άσκησε έφεση για τις ποινές που επιβλήθηκαν στους πέντε δράστες της δολοφονικής επίθεσης στους αιγύπτιους ψαράδες, όμως, δεν ακολούθησε την ίδια λογική για τα μέλη του τάγματος εφόδου, που καταδικάστηκαν ως συνεργοί του Ρουπακιά στη δολοφονία του Παύλου Φύσσα. Επρεπε να ασκήσει έφεση και για τις χαμηλές ποινές αυτών των νεοναζιστών, όπως αιτήθηκε η οικογένεια Φύσσα. Γιατί το δικαστήριο παραχάιδεψε τους νεοναζιστές του τάγματος εφόδου της Νίκαιας.
- Η μεγαλύτερη, όμως, παράλειψη του εισαγγελέα Κωσταρέλλου ήταν η μη αποδοχή του αιτήματος που υπέβαλε η πολιτική αγωγή των συνδικαλιστών του ΠΑΜΕ. Μπορεί η υπόθεση του ΠΑΜΕ να φαίνεται ως η πιο «ελαφρά» από άποψη ποινικής αξιολόγησης, όμως ούτε ελαφρά στην πράξη υπήρξε (έχουμε ξαναγράψει πως μόνο από τύχη δεν υπήρξε νεκρός ή μόνιμα ανάπηρος), ενώ είναι εξαιρετικά σημαντική για τη θεμελίωση της κατηγορίας για εγκληματική οργάνωση.
Οπως γράψαμε από την πρώτη στιγμή, το δικαστήριο, μετατρέποντας την κατηγορία για τη δολοφονική επίθεση στο ΠΑΜΕ από κακούργημα σε πλημμέλημα, έκανε ένα «δώρο» στους νεοναζιστές. Τα πλημμελήματα θα έχουν παραγραφεί μέχρι να ολοκληρωθεί η δίκη σε δεύτερο βαθμό και κανένας νεοναζιστής δε θα εκτίσει ούτε μέρα ποινής γι’ αυτή την προσχεδιασμένη και καλά οργανωμένη δολοφονική επίθεση. Εξίσου σημαντικό, όμως, είναι το γεγονός ότι το ΠΑΜΕ και η πολιτική του αγωγή εξοβελίζονται από τη δίκη στο δεύτερο βαθμό.
Οπως πολύ σωστά είχαν επισημάνει οι συνήγοροι πολιτικής αγωγής σε ανακοίνωσή τους, η επίθεση στο ΠΑΜΕ «αποτέλεσε μία από τις τρεις βασικές υποθέσεις που συνεκδίκασε το δικαστήριο. Η εξέτασή της συνέβαλε σημαντικά να αναδειχτεί ο εγκληματικός ναζιστικός χαρακτήρας της Χρυσής Αυγής, καθώς και ιδιαίτερα η συνεργασία της με την εργοδοσία, τους εργολάβους της Ζώνης και τους εφοπλιστές, για το χτύπημα του ταξικού σωματείου των εργαζομένων, στοιχείο που καταρρίπτει και το μύθο της δήθεν “αντισυστημικής” δύναμης. Θα οδηγήσει – αν δεν ασκηθεί έφεση από τον αρμόδιο Εισαγγελέα – αφενός στην παραγραφή των αδικημάτων και στην ατιμωρησία των χρυσαυγιτών δραστών της συγκεκριμένης επίθεσης και αφετέρου στην αποστέρηση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου από τη συμβολή των σοβαρών αποδεικτικών στοιχείων της υπόθεσης αυτής, για τη στήριξη του κατηγορητήριου κατά της ναζιστικής εγκληματικής οργάνωσης» (η έμφαση δική μας).
Το υλικό που δείχνει το σχεδιασμό της επίθεσης στο ΠΑΜΕ από την ηγεσία της ΧΑ είναι πολύ πλούσιο. Οι νεοναζιστές είχαν κάνει συσκέψεις, είχαν πάρει εντολές από το «κέντρο», είχαν εξοπλιστεί κατάλληλα (λοστάρια με καρφιά κτλ.) και -όπως είπαμε- μόνο από τύχη δε θρηνήσαμε κάποιο νεκρό από τους συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ, που κολλούσαν αφίσες όταν δέχτηκαν την καταδρομική επίθεση του τάγματος εφόδου.
Από τις 9 Μάη του 2013, ο Παναγιώταρος είχε προαναγγείλει την επίθεση στο ΠΑΜΕ, λέγοντας χαρακτηριστικά «ξέρει ο περιφερειάρχης». Ο Αγγος κατέθεσε ότι του έστειλαν μήνυμα να είναι σε επιφυλακή εκείνη τη νύχτα: «Ομοιο μήνυμα μου εστάλη στις 12.30 τη νύχτα της ημέρας που έγιναν τα επεισόδια στο Πέραμα σε βάρος του ΠΑ.Μ.Ε., με το οποίο με καλούσαν να είμαι σε ετοιμότητα να πάω επιτόπου σε συγκεκριμένο σημείο εάν υπήρχε ανάγκη». Την επίθεση σχεδίασε η ηγετική ομάδα, η οποία κατήρτισε το επιτελικό σχέδιο και διέταξε τις δυνάμεις. Ως δύναμη κρούσης ενήργησε το τάγμα εφόδου του Περάματος, ενώ σε ετοιμότητα τέθηκε το τάγμα εφόδου της Νίκαιας.
Προτού γίνει η επίθεση, ο Λαγός μιλούσε με τον Δεβελέκο και του περιέγραφε τι πρόκειται να γίνει! Και μετά την επίθεση νέες περιγραφές για τον «Τασάρα» (Πανταζή) που τσάκισε «τα κουμμούνια». Ο Λαγός έστελνε μήνυμα στον Πατέλη, μετά την έρευνα της αστυνομίας στα γραφεία τους: «Εγινε Γιωργάρα, όλα καλά, τους γαμάμε σε όλα τα επίπεδα, δεν βρήκαν τίποτα και έφυγαν σαν κυνηγημένοι, μέχρι τελικής νίκης, το εννοώ». Κι όμως, ο Λαγός δεν κατηγορήθηκε για ηθική αυτουργία, ενώ το ΠΑΜΕ εξοβελίζεται από την κατ΄ έφεση δίκη, με τη μετατροπή του αδικήματος σε πλημμέλημα.
Ετσι, όλα αυτά (και πολλά ακόμα) δε θα εκτεθούν αναλυτικά στη δίκη στο δεύτερο βαθμό. Η επίθεση στο ΠΑΜΕ (αρχικά χαρακτηρισμένη ως «απόπειρες ανθρωποκτονίας») έπρεπε να χαρακτηριστεί τουλάχιστον ως «βαριά σκοπούμενη σωματική βλάβη» (κακούργημα). Υπήρχαν όλα τα στοιχεία γι’ αυτό, όμως ο εισαγγελέας Κωσταρέλλος (μολονότι επικαλείται κάποια απ’ αυτά τα στοιχεία) δεν έκανε δεκτό το αίτημα της πολιτικής αγωγής των συνδικαλιστών του ΠΑΜΕ, επικυρώνοντας έτσι ένα από τα πιο σοβαρά σφάλματα της πρωτόδικης δικαστικής απόφασης. Προφανώς, δε θέλησε να βρεθεί σε κάποια θέση «απέναντι» από την πρόεδρο και τους δικαστές που εξέδωσαν την πρωτόδικη απόφαση.
Ηθική αυτουργία στα εγκλήματα
Τέλος, πρέπει να επισημάνουμε ότι η έφεση του εισαγγελέα Κωσταρέλλου, με τη σύντομη επιχειρηματολογία της, έρχεται να ενισχύσει ένα ζήτημα που έχουμε εγείρει εμείς. Αυτό της άσκησης δίωξης στην ηγετική ομάδα των νεοναζιστών και σε μεσαία στελέχη (π.χ. πυρηνάρχες των ταγμάτων εφόδου) για ηθική αυτουργία στις εγκληματικές πράξεις.
Ο εισαγγελέας Κωσταρέλλος (όπως και το δικαστήριο) σημειώνει ότι υπήρχε εγκληματική οργάνωση που λειτουργούσε με στρατιωτικού τύπου ιεραρχία, στο πλαίσιο της οποίας όλες οι εντολές δίνονταν από το διευθυντήριο. Αναφέρει και παραδείγματα, μάλιστα, όπως την εντολή του Λαγού να χτυπηθούν οι αιγύπτιοι αλιεργάτες. Για τα εκτελεστικά όργανα, για τα οποία ζητεί μεγαλύτερη ποινή, ο εισαγγελέας αναφέρει ότι «τα αίτια που τους ώθησαν στην εκτέλεση του εγκλήματος για το οποίο καταδικάστηκαν ήταν ταπεινά, υποταγμένοι απόλυτα στη βούληση των διευθυντών της εγκληματικής οργάνωσης ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ».
Οταν ο εισαγγελέας αναφέρει ότι «οι καταδικασθέντες για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης ασκούσαν πλήρη κυριαρχία πάνω σε όλα τα εγκληματικά γεγονότα (ανθρωποκτονία Φύσσα, απόπειρα ανθρωποκτονίας αιγύπτιου αλιεργάτη, επικίνδυνη σωματική βλάβη σε βάρος των μελών του ΠΑΜΕ κλπ), περιγράφει τον ορισμό της ηθικής αυτουργίας.
Η ποινική ευθύνη του Μιχαλολιάκου και των υπόλοιπων ηγετικών στελεχών δεν εξαντλείται στη «διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης», αλλά πρέπει να επεκταθεί στην ηθική αυτουργία στα εγκλήματα εκείνων που ήταν «υποταγμένοι απόλυτα στη βούλησή τους» και εκτελούσαν τις εντολές τους (ανθρωποκτονία Φύσσα, απόπειρα ανθρωποκτονίας Εμπάρακ κτλ.).
Εμείς ζητήσαμε από το δικαστήριο να διαβιβάσει τα πρακτικά της δίκης και την απόφασή του στην Εισαγγελία, προκειμένου να διερευνηθεί περαιτέρω η ηθική αυτουργία του Μιχαλολιάκου, του διευθυντήριου, των βουλευτών, των πυρηναρχών και άλλων στελεχών στα εγκλήματα για τα οποία καταδικάστηκαν ήδη ως αυτουργοί και συνεργοί μέλη των ταγμάτων εφόδου. Το δικαστήριο δεν έκανε αυτή την επιβεβλημένη κίνηση. Για το αντιφασιστικό κίνημα, όμως, η υπόθεση δεν πρέπει να κλείσει. Πρέπει να εξαντληθεί και το τελευταίο περιθώριο, ώστε να ανοίξει νέα ποινική υπόθεση για την ηθική αυτουργία του φίρερ, του διευθυντήριου και άλλων χρυσαυγιτών. Ζητάμε από τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου να ανοίξει νέα ποινική διαδικασία για τη διερεύνηση του αδικήματος της ηθικής αυτουργίας στα εγκλήματα για τα οποία καταδικάστηκαν τα μέλη της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή.
Παραθέτουμε στη συνέχεια την έφεση του εισαγγελέα Κωσταρέλλου και δελτίο Τύπου των συνηγόρων πολιτικής αγωγής των αιγύπτιων ψαράδων.
εφεση ΚωσταρέλλουΔελτίο Τύπου της πολιτικής αγωγής των αιγύπτιων ψαράδων
Η εισαγγελική έφεση με σκοπό την επιβολή αυστηρότερων ποινών στους δράστες της απόπειρας ανθρωποκτονίας κατά του Αμπουζίντ Εμπάρακ, που έχουν καταδικαστεί για το αδίκημα αυτό καθώς και για ένταξη σε εγκληματική οργάνωση, δικαιώνει το αίτημα και τις επισημάνσεις μας που από την πρώτη στιγμή που ανακοινώθηκαν οι ποινές εκφράσαμε την κρίση ότι υπολείπονται της δίκαιης και ανάλογης τιμωρίας του άρθρου 79 Π.Κ. Δίνεται έτσι η δυνατότητα να αποκατασταθεί ένα αρνητικό σημείο της απόφασης.
Το ίδιο ισχύει και για την έφεση κατά των καταδικαστικών αποφάσεων όσων κρίθηκαν ένοχοι για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης και θα δικαστούν και αυτοί σε δεύτερο βαθμό με ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής μεγαλύτερης ποινής.
Ιδιαίτερη αξία έχει το γεγονός, ότι οι εφέσεις αυτές προέρχονται από τον αναπληρωτή εισαγγελέα της έδρας, ο οποίος δεν έλειψε λεπτό από την δίκη και γνωρίζει σε βάθος την δικογραφία, όσο και όλοι οι υπόλοιποι εισαγγελικοί διαδικαστικοί λειτουργεί που συμμετείχαν.
Κατά τα λοιπά θεωρούμε ότι προτεραιότητα πλέον αποτελεί η άμεση νομοθετική πρωτοβουλία για την χορήγηση αποζημίωσης στα θύματα της Χρυσής Αυγής.
Αθήνα, 30/10/2020
Οι συνήγοροι πολιτικής αγωγής
Θανάσης Καμπαγιάννης
Κώστας Παπαδάκης
Κώστας Σκαρμέας
