Οι τροπολογίες είναι μικρές και ανώδυνες παρεμβάσεις, που αφήνουν εκτός τα μεγάλα προβλήματα της εκπαίδευσης και ειδικά αυτά που αφορούν τη χρηματοδότηση που έχει πέσει στο ναδίρ και την πλήρωση όλων των κενών σε εκπαιδευτικό προσωπικό, σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες.
Δε μιλούμε, βεβαίως, για αλλαγές που αφορούν στο περιεχόμενο και τον προσανατολισμό του σχολείου, ζητήματα δηλαδή που δεν υλοποιούνται σε κοινωνικό κενό, αλλά απαιτούν επαναστατική κοινωνική ανατροπή, την οποία δεν ευαγγελίζονται ούτε στα λόγια οι συριζαίοι, οι οποίοι φιλοδοξούν το πολύ να διαχειριστούν τον καπιταλισμό, με κάποιες μικροπαρεμβάσεις αστικοδημοκρατικού τύπου σε θέματα για τα οποία δεν βάζουν ένσταση η τρόικα και τα Μνημόνια.
Η διαχειριστική λογική διαπερνά όλες τις τροπολογίες, ενώ παράλληλα γίνεται προσπάθεια να κρατηθούν κάποιες ισορροπίες με πλευρές των μηχανισμών και του κατεστημένου, όπως π.χ. είναι η διατήρηση της τράπεζας θεμάτων ως «προαιρετικού συμβουλευτικού εργαλείου» για μαθητές και εκπαιδευτικούς, που θα παίξει το ρόλο της στη διαμόρφωση της συμπεριφοράς κάποιων καθηγητών ή και μαθητών, τους οποίους ωθεί εμμέσως στα φροντιστήρια ή η διατήρηση κάποιων πρότυπων σχολείων, σημείο της ιδεολογικής παντιέρας της δεξιάς και νεοφιλελεύθερης λογικής των σχολείων «αριστείας».
Ας μη μιλήσουμε, βεβαίως, για την ελεύθερη πρόσβαση στα πανεπιστήμια, η οποία δεν αναφέρεται πλέον ούτε για τα μάτια στην αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας, παρά μόνο αναφέρεται ότι «προχωρούμε στη θέσπιση μεταβατικού θεσμικού πλαισίου για το σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, που θα ισχύσει έως ότου μετά από ευρύ διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς θεσμοθετήσουμε συνολικά νέο σύστημα για το Λύκειο, το οποίο όχι απλώς θα προετοιμάζει για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια αλλά και θα συμβάλλει στην ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας, στην καλλιέργεια της δημιουργικότητας, της κριτικής σκέψης και στην εμπέδωση των δημοκρατικών αξιών».
Σημειώνουμε ότι δεν ορίζεται η διάρκεια αυτού του μεταβατικού πλαισίου, ενώ μόνο ως ανούσιο βερμπαλισμό-τροφή για αφελείς μπορούμε να εκλάβουμε τις διακηρύξεις για «ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας», «καλλιέργεια της δημιουργικότητας, της κριτικής σκέψης», εφόσον η πραγμάτωσή τους προϋποθέτει το «άλλο σχολείο» σε μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση με επίκεντρο τον Ανθρωπο και τις ανάγκες του.
ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
Η πρώτη τροπολογία αφορά τις εξετάσεις προαγωγής και απόλυσης από το Λύκειο και τις εξετάσεις για την εισαγωγή στα ΑΕΙ-ΤΕΙ.
Με το αιτιολογικό της απουσίας κάθε προετοιμασίας όσον αφορά τα αναλυτικά και ωρολόγια προγράμματα για την εφαρμογή του «νέου Λυκείου» του Αρβανιτόπουλου και το γεγονός ότι οι μαθητές είχαν περιορισμένες δυνατότητες επιλογής σχολών και πολλά παιδιά με υψηλή βαθμολογία έμειναν εκτός Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, το υπουργείο προχώρησε στις παρακάτω παρεμβάσεις του συστήματος εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, το οποίο θα ισχύσει από την επόμενη σχολική χρονιά:
«- Διαμορφώνονται τρεις ομάδες προσανατολισμού: Ανθρωπιστικών Σπουδών, Θετικών Σπουδών και Σπουδών Οικονομίας και Πληροφορικής.
– Ορίζονται πέντε Επιστημονικά πεδία: Ανθρωπιστικές, Νομικές και Κοινωνικές Επιστήμες, Θετικές Επιστήμες, Επιστήμες Ζωής και Υγείας, Επιστήμες της Εκπαίδευσης, Επιστήμες Οικονομίας και Πληροφορική.
– Στις Εξετάσεις Εισαγωγής του σχολικού έτους 2015-16 δίνονται στους μαθητές και στις μαθήτριες οι εξής δυνατότητες: α) Να δώσουν εξετάσεις σε τέσσερα (4) μαθήματα και να είναι υποψήφιοι/ες σε ένα μόνο Επιστημονικό Πεδίο, όπως προβλεπόταν από το πρόσφατα νομοθετημένο σύστημα εισαγωγής και β) Να έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε ένα δεύτερο Επιστημονικό Πεδίο, αν επιλέξουν και ένα 5ο πανελλαδικώς εξεταζόμενο μάθημα.
– Ολοι οι υποψήφιοι, ανεξάρτητα από την ομάδα προσανατολισμού, έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν από τρία επιστημονικά πεδία το ένα ή τα δύο επιστημονικά πεδία στα οποία θα έχουν πρόσβαση.
– Κάθε ομάδα Προσανατολισμού έχει τρία κοινά μαθήματα που απαιτούνται σε όλα τα επιστημονικά πεδία όπου έχει πρόσβαση η Ομάδα Προσανατολισμού. Το τέταρτο μάθημα αντιστοιχεί σε συγκεκριμένο επιστημονικό πεδίο. Με ένα διαφορετικό τέταρτο μάθημα ανοίγεται η δυνατότητα πρόσβασης σε δεύτερο επιστημονικό πεδίο.
– Για όλα τα γνωστικά αντικείμενα (Μαθήματα Γενικής Παιδείας, Μαθήματα Προσανατολισμού και Μαθήματα Επιλογής) θα ακολουθηθούν προγράμματα σπουδών ήδη εγκεκριμένα από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο ή το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής.
Παράλληλα κατατίθενται ρυθμίσεις που συμπληρώνουν το άρθρο 13 του νομοσχεδίου (Κοντονή) σε ό,τι αφορά το βαθμό προαγωγής και απόλυσης κατά τις τελευταίες τάξεις των ημερησίων και εσπερινών Λυκείων αλλά και την κατάργηση της επιλογής θεμάτων κατά 50% από την Τράπεζα Θεμάτων κατά τις εξετάσεις εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση από το σχολικό έτος 2015-16».
Σημειώνουμε ότι στην τελική μορφή της τροπολογίας υπάρχουν και οι ρυθμίσεις για την απόλυση των μαθητών από το Λύκειο και τις εξετάσεις εισαγωγής στα ΑΕΙ-ΤΕΙ. Συγκεκριμένα προβλέπονται:
«Οι γραπτές απολυτήριες εξετάσεις στην Γ΄ τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου και στη Δ΄ τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου διεξάγονται ενδοσχολικά… Τα θέματα των απολυτηρίων εξετάσεων ορίζονται αποκλειστικά από τον διδάσκοντα… Τα γραπτά διορθώνονται από τον οικείο διδάσκοντα. Η Τράπεζα θεμάτων διαβαθμισμένης δυσκολίας… δύναται να λειτουργήσει ως προαιρετικό συμβουλευτικό εργαλείο για μαθητές και εκπαιδευτικούς. Για την απόλυση των μαθητών απαιτείται γενικός μέσος όρος τουλάχιστον εννέα και πέντε δέκατα (9,5)…».
Οι εξετάσεις για την εισαγωγή στα ΑΕΙ-ΤΕΙ «διεξάγονται σε πανελλαδικό επίπεδο με θέματα από την εξεταστέα ύλη της τάξης αυτής που προκύπτουν αποκλειστικά από κεντρική επιτροπή εξετάσεων».
Στην τροπολογία προβλέπεται μεταβατική διάταξη σύμφωνα με την οποία ο υπουργός Παιδείας εξουσιοδοτείται να ρυθμίσει με Υπουργική Απόφαση τις λεπτομέρειες της διεξαγωγής των προαγωγικών και απολυτηρίων εξετάσεων του σχολικού έτους 2014-15.
Κοντολογίς, διατηρείται το «νέο Λύκειο» της πρώιμης εξειδίκευσης, της διάπλασης μερικών ανθρώπων, των αξιολογικών κρίσεων, με εξαίρεση την κατάργηση της τράπεζας θεμάτων και των πρόσθετων ταξικών φραγμών που προέβλεπε ο νόμος του Αρβανιτόπουλου για την προαγωγή και απόλυση των μαθητών, αφού οι πρόσθετες αυτές σκληρές ρυθμίσεις είχαν προκαλέσει πανωλεθρία στο Λύκειο και είχαν πετάξει με τη βία χιλιάδες παιδιά έξω απ’ το σχολείο και με την προσθήκη του 5ου μαθήματος για να ανοίξει το εύρος της επιλογής των επιστημονικών πεδίων. Τούτο ήταν στοιχειώδης πρόνοια των συριζαίων για να καταλαγιάσουν οι αντιδράσεις, μιας και το σύστημα εισαγωγής είναι έτσι κι αλλιώς καρμανιόλα για τα παιδιά, ιδιαίτερα για τα προερχόμενα από φτωχά λαϊκά στρώματα.
Στην αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας αναφέρεται ότι με την παράγραφο Β το υπουργείο προχωράει στην επανασύσταση των τομέων και ειδικοτήτων της Δευτεροβάθμιας Επαγγελματικής Εκπαίδευσης που είχαν καταργηθεί από τον Αρβανιτόπουλο (50 τον αριθμό), πετώντας στο δρόμο 2.500 εκπαιδευτικούς και στέλνοντας δεκάδες χιλιάδες παιδιά στις ιδιωτικές δομές. Αναφέρεται επίσης ότι η διάταξη αυτή βρίσκεται σε εναρμόνιση με τη διάταξη του νομοσχέδιου Κατρούγκαλου για την επιστροφή των εκπαιδευτικών αυτών στις θέσεις τους.
Στο κείμενο, όμως, της τροπολογίας που δημοσιεύτηκε δεν είδαμε πουθενά την παράγραφο Β, όσο δε για την επαναφορά των διαθέσιμων και απολυμένων με το νομοσχέδιο Κατρούγκαλου κρατάμε μικρό καλάθι, καθόσον όλα αυτά περνάνε από τα αφεντικά της τρόικας που έως τώρα επιμένουν στις απολύσεις.
ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΤΕΛΕΧΩΝ
Είναι η δεύτερη τροπολογία του υπουργείου Παιδείας.
Ο ρόλος του σχολείου στον καπιταλισμό καθορίζει με τη σειρά του και τη διοικητική ιεραρχία, τα προσόντα επιλογής της και τις αρμοδιότητές της.
Αυτά, προς το παρόν, δεν εξειδικεύονται από τους συριζαίους υπουργούς. Ιδιαίτερη σημασία θα έχει ας πούμε ο ρόλος του διευθυντή του σχολείου στην αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου (άρα εμμέσως και του εκπαιδευτικού), που λέει το υπουργείο Παιδείας ότι οσονούπω θα θεσπίσει. Αρκούν, όμως, οι γενικόλογες διατυπώσεις, ίδιες κι όμοιες με αυτές που χρησιμοποιεί κάθε αστική κυβέρνηση, με την προσθήκη μιας εσάνς «δημοκρατικής συμπεριφοράς», για να βγάλουμε τα συμπεράσματά μας. Ειδικά αυτή η άχρωμη αναφορά στις «σύγχρονες παιδαγωγικές αντιλήψεις» βγάζει μάτι.
Στην αιτιολογική έκθεση αναφέρονται συγκεκριμένα τα εξής: «Επειδή τα στελέχη εκπαίδευσης α) έχουν ως κύρια αποστολή την εποπτεία, τον συντονισμό και τη διευκόλυνση του εκπαιδευτικού και διοικητικού έργου β) πρέπει να διαθέτουν αυξημένα τυπικά προσόντα (επιστημονική και παιδαγωγική κατάρτιση, διδακτική και διοικητική εμπειρία) γ) να διαθέτουν δημοκρατική συμπεριφορά, σύγχρονες παιδαγωγικές αντιλήψεις, ικανότητες διοίκησης, οργάνωσης και συντονισμού, επικοινωνιακές δεξιότητες και να εμφορούνται από διάθεση για ουσιαστική συνεργασία με τη σχολική κοινότητα».
Στο σημείωμα αυτό θα σταθούμε μόνο στην επιλογή των διευθυντών των σχολείων, επειδή αυτοί είναι στην καρδιά του σχολείου, ενώ υπάρχουν και πολλές αυταπάτες για το ρόλο τους μέσα στους εκπαιδευτικούς.
Η τροπολογία προβλέπει ότι προϋπόθεση για να υποβάλει κάποιος υποψηφιότητα για διευθυντής είναι η «8ετής διδακτική προϋπηρεσία. Ως επιπλέον μοριοδοτούμενα προσόντα των υποψηφίων θεωρούνται η διοικητική εμπειρία, η διδακτική εμπειρία, η παιδαγωγική συγκρότηση και κατάρτισή τους (66% επί της συνολικής μοριοδότησης) και η γνώμη του Συλλόγου διδασκόντων του σχολείου, στο οποίο επιθυμούν να βάλουν υποψηφιότητα (33% επί της συνολικής μοριοδότησης).
Κάθε υποψήφιος/α μπορεί να βάλει υποψηφιότητα σε δυο το πολύ σχολικές μονάδες, εφόσον έχει υπηρετήσει σε αυτές την τελευταία πενταετία».
Κατ’ αρχάς τονίζουμε ότι σε κάθε περίπτωση το πλαίσιο που οι διευθυντές κινούνται είναι σαφέστατα καθορισμένο άνωθεν, ενώ ακόμη και την εποχή που δεν είχαν αξιολογικές αρμοδιότητες επί των εκπαιδευτικών, ασκούσαν επιρροή στο διδακτικό προσωπικό, όσον αφορά την πιστή εφαρμογή των νόμων στη λειτουργία του σχολείου, λόγω της υπαλληλικής και μικροαστικής νοοτροπίας που επικρατεί στη συντριπτική πλειοψηφία των εκπαιδευτικών.
Με καθορισμένο το ρόλο του αστικού σχολείου στο έδαφος του καπιταλισμού, και κατ’ επέκταση και του διευθυντή του, οι εκπαιδευτικοί δεν έχουν κανένα λόγο να μετέχουν με ψήφο στην εκλογή του και να καθίστανται έτσι συνυπεύθυνοι στην ασκούμενη πολιτική.
Σημειώνουμε επίσης το γεγονός ότι η συμμετοχή των εκπαιδευτικών στην εκλογή των διευθυντών δημιουργεί το έδαφος για την ανάπτυξη πελατειακών σχέσεων εξάρτησης.
Η ρύθμιση αυτή έχει και μια πονηρή ουρά. Αν ο εκπαιδευτικός αποδεχτεί να αξιολογήσει τον διευθυντή του για να τον αναδείξει στη θέση αυτή δεν θα έχει στη συνέχεια κανένα επιχείρημα να αντισταθεί στη δική του αξιολόγηση από αυτόν, εάν στον διευθυντή δοθούν στο μέλλον σχετικές αρμοδιότητες.
ΠΡΟΤΥΠΑ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ
Η τροπολογία διαχωρίζει τα πρότυπα από τα πειραματικά σχολεία. Και πάλι, όμως, εδώ επιλέγεται μια μεσοβέζικη λύση, με τη διατήρηση των πρότυπων σχολείων [α) Βαρβάκειο Πρότυπο Γυμνάσιο, β) Πρότυπο Γυμνάσιο Ιωνιδείου Σχολής Πειραιά, γ) Πρότυπο Γυμνάσιο Ευαγγελικής Σχολής Σμύρνης, δ) Πρότυπο Γυμνάσιο Αναβρύτων, ε) Πρότυπο ΓΕΛ Βαρβακείου Σχολής, στ) Πρότυπο ΓΕΛ Ιωνιδείου Σχολής Πειραιά, ζ) Πρότυπο ΓΕΛ Ευαγγελικής Σχολής Σμύρνης, η) Πρότυπο ΓΕΛ Αναβρύτων], τάχα για ιστορικούς λόγους. Η πρακτική αυτή αναπαράγει, τη λογική της «αριστείας» και του διαχωρισμού των μαθητών, αλλά και των εκπαιδευτικών. Και υπονομεύει το δημόσιο σχολείο.
