Τη μορφή νομοσχεδίου πήρε πια η πολυδιαφημισμένη πρόταση της ΝΔ για τη δευτεροβάθμια επαγγελματική εκπαίδευση.
Το νομοσχέδιο δόθηκε στη δημοσιότητα με το εξής χαρακτηριστικό απόσπασμα στην προμετωπίδα της εισηγητικής του έκθεσης, που υποδηλώνει και την ουσία των στόχων της κυβέρνησης που αυτό προσπαθεί να επιτύχει: «Τα σημερινά ΤΕΕ, παρά τις ελπίδες που δημιούργησαν αρχικά, δεν κατάφεραν ως θεσμός να πείσουν την κοινωνία για την αυξημένη αναγκαιότητα προσανατολισμού προς την Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση, ώστε να προσελκύουν μαθητές».
Ομολογείται δηλαδή εδώ ανοιχτά η αγωνία των διαχειριστών του συστήματος να ανακοπεί η ιστορικά διαμορφωμένη τάση της ελληνικής εργαζόμενης κοινωνίας για πανεπιστημιακή μόρφωση, αγωνία που προσπάθησε χρόνια τώρα να βρει διέξοδο μέσα απ’ όλες τις παρεμβάσεις στην τεχνικοεπαγγελματική εκπαίδευση, αρχής γενομένης από την ίδια τη δημιουργία της και την αποκοπή της απ’ τον κορμό της Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης.
Η δημιουργία των ΤΕΕ ήταν η χειρότερη εκδοχή του τεχνάσματος αυτού και το αλαλούμ που επικράτησε με τη λειτουργία τους (βιβλία, προγράμματα και ειδικότητες) τα κατέστησε παντελώς αναξιόπιστα στα μάτια της εργαζόμενης κοινωνίας, της οποίας όμως τα παιδιά της -ιδιαίτερα αυτά των φτωχών λαϊκών στρωμάτων- μη έχοντας άλλη διέξοδο τα πλαισίωναν, σπρωγμένα βίαια έξω απ’ το σχολείο λόγω των συνεχών σκληρών αξιολογικών κρίσεων, ειδικά τον πρώτο καιρό της «μεταρρύθμισης Αρσένη».
Η σούπα όμως είχε παραξινίσει και έπρεπε οπωσδήποτε να ξαναρωματιστεί και εμπλουτιστεί με νέα καρυκεύματα για να σερβιριστεί «φρέσκια» στα παιδιά που αισθάνονταν αποδιωγμένα και αποτυχημένα.
Γι’ αυτό και η ΝΔ, ακολουθώντας τις προεκλογικές της εξαγγελίες, προχώρησε στην «αναβάθμιση» της τεχνικοεπαγγελματικής εκπαίδευσης ιδρύοντας τα Επαγγελματικά Λύκεια (ΕΠΑ.Λ) και τις Επαγγελματικές Σχολές (ΕΠΑ.Σ).
Παρά τα ηχηρά λόγια για ενίσχυση της βασικής γνώσης των μαθητών, που θα έδινε τη δυνατότητα για τη δημιουργία στέρεου πλατιού γνωστικού υπόβαθρου, πάνω στο οποίο θα οικοδομείται κάθε νέα γνώση και ειδίκευση, και η ΝΔ προωθεί, μέσω αυτού του νομοσχεδίου, την πολυδιάσπαση του σχολείου και το διαχωρισμό των μαθητών σε πατρίκιους και πληβείους.
Αντί της επέκτασης της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και στο Λύκειο, του 12χρονου ενιαίου σχολείου, έχουμε πια τρεις δομές εκπαίδευσης στο δευτεροβάθμιο επίπεδο: το Γενικό Λύκειο, το Επαγγελματικό Λύκειο και τις Επαγγελματικές Σχολές.
Τα ΕΠΑ.Λ είναι αποκλειστικής αρμοδιότητας του ΥΠΕΠΘ, διακρίνονται σε ημερήσια και εσπερινά και η φοίτηση σ’ αυτά είναι τριετής ή τετραετής αντίστοιχα.
Στην Α΄ Τάξη τους οι μαθητές παρακολουθούν μαθήματα γενικής παιδείας και μαθήματα ενός κύκλου μαθημάτων συναφών επαγγελματικών τομέων. Στη Β΄ Τάξη, που είναι διαρθρωμένη σε Επαγγελματικούς Τομείς, οι μαθητές παρακολουθούν κοινά μαθήματα γενικής παιδείας και τα μαθήματα του τομέα που οι ίδιοι επιλέγουν.
Η Γ΄ Τάξη είναι διαρθρωμένη σε επαγγελματικές ειδικότητες και οι μαθητές παρακολουθούν τα μαθήματα της ειδικότητας που επιλέγουν και τα οριζόμενα για την ειδικότητα αυτή μαθήματα γενικής παιδείας.
Το Απολυτήριο του Επαγγελματικού Λυκείου θα θεωρείται ισότιμο με αυτό του Γενικού Λυκείου.
Θα χορηγείται επίσης στους αποφοίτους του πτυχίο επιπέδου 3, που θα τους δίνει τη δυνατότητα να λάβουν άδεια ασκήσεως επαγγέλματος ή να εγγράφονται στα ΙΕΚ.
Στις Επαγγελματικές Σχολές η φοίτηση είναι διετής, ενώ αυτές δεν είναι στην αποκλειστική αρμοδιότητα του υπουργείου Παιδείας.
Οι σχολές αυτές, στις οποίες μπορούν να εγγράφονται οι μαθητές οι οποίοι κρίνονται προακτέοι από την Α΄ Τάξη του Επαγγελματικού Λυκείου ή Γενικού Λυκείου, προσφέρουν ειδικότητες που δεν απαιτούν ισχυρή θεωρητική υποστήριξη και στους αποφοίτους τους χορηγείται πτυχίο επιπέδου 3.
Οι απόφοιτοι των ΕΠΑ.Σ έχουν ως μοναδικής διέξοδο, σε περίπτωση που θέλουν να συνεχίσουν τις σπουδές τους, τα ΙΕΚ.
Αντίθετα, στους απόφοιτους των ΕΠΑ.Λ δίνεται η δυνατότητα «στα χαρτιά» να εισαχθούν στα ΑΕΙ-ΤΕΙ, μετά από συμμετοχή στις πανελλήνιες εξετάσεις, όπου εξετάζονται σε γενικά και επαγγελματικά μαθήματα σε ίσο αριθμό με τα εξεταζόμενα για τους απόφοιτους του Γενικού Λυκείου. Η εξέταση στα μαθήματα γενικής παιδείας γίνεται σε κοινά θέματα με τους απόφοιτους του Γενικού Λυκείου.
Το υπουργείο Παιδείας πανηγυρίζει ότι πέτυχε την ισοτιμία των μαθητών των δυο αυτών τύπων Λυκείου και ότι τους δίνει ίσες ευκαιρίες να εισαχθούν στα ΑΕΙ-ΤΕΙ, καταργώντας την έως τώρα ισχύουσα ποσόστωση εισαγωγής των αποφοίτων των ΤΕΕ μόνο στα ΤΕΙ.
Ομως το ίδιο το πρόγραμμα σπουδών στα ΕΠΑ.Λ, που είναι πολύ διαφορετικό από αυτό των Γενικών Λυκείων, η εξέταση στα ίδια θέματα με τους απόφοιτους των Γενικών Λυκείων στα μαθήματα γενικής παιδείας, η έως τώρα κάκιστη εμπειρία μας από τη λειτουργία της τεχνικοεπαγγελματικής εκπαίδευσης, αλλά και αυτές καθαυτές οι γνωστικές αδυναμίες των παιδιών που επιλέγουν τα ΕΠΑ.Λ, αδυναμίες που αδυνατούν να καλύψουν επαρκώς λόγω του οικονομικού και μορφωτικού τους περιβάλλοντος, αφού κατά κανόνα προέρχονται από τα φτωχά λαϊκά στρώματα, μας προϊδεάζουν για την απάτη τούτης της «ισοτιμίας» και μας οδηγούν στη βεβαιότητα ότι η πρόσβαση των αποφοίτων των ΕΠΑ.Λ στην ανώτατη εκπαίδευση θα περιοριστεί στα επίπεδα της υφιστάμενης ποσόστωσης των πτυχιούχων των ΤΕΕ.
Το συμπέρασμα αυτό ενισχύεται και από το ότι τα επιστημονικά πεδία, τα τμήματα και οι σχολές που εντάσσονται σε αυτά, τα εξεταζόμενα μαθήματα, οι συντελεστές των μαθημάτων για τον υπολογισμό των μορίων, δεν καθορίζονται στο νομοσχέδιο αλλά απαιτούν την έκδοση Υπουργικής Απόφασης, γεγονός που επιτείνει την αβεβαιότητα των υποψηφίων.
Ο δε αποκλεισμός των αποφοίτων των Επαγγελματικών Σχολών από την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, εντάσσεται στο σχεδιασμό για αποκοπή και νέου κομματιού από την πίτα των μαθητών που επιδιώκουν την εισαγωγή τους στα ΑΕΙ-ΤΕΙ και είναι στην ίδια κατεύθυνση με τις ρυθμίσεις για την καθιέρωση πλαφόν στη βάση εισαγωγής και τη μείωση του αριθμού των εισακτέων.
Το νομοσχέδιο θέλοντας να «πείσει» ότι προσφέρει ευελιξία, προσαρμοστικότητα και ότι τάχα δε δεσμεύει τους μαθητές με πρόωρες επιλογές, προβλέπει και τη μεταπήδηση των μαθητών του Γενικού Λυκείου στη Β΄ Τάξη του ΕΠΑ.Λ, αφού προηγουμένως αυτοί προαχθούν στη Β΄ Τάξη του Γενικού Λυκείου και αντιστρόφως.
Η πρόβλεψη αυτή όμως συνοδεύεται από τη γνωστή προχειρότητα, αφού δεν καθορίζεται το χρονικό διάστημα και ο τρόπος παρακολούθησης του ειδικού εντατικού προγράμματος προσαρμογής που απαιτείται. Σε πόσο διάστημα δηλαδή θα συμπιεστεί η ύλη ενός ολόκληρου έτους; Η αρχική τοποθέτηση του υπουργείου για ένα μοναδικό 15ήμερο στην αρχή της σχολικής χρονιάς «βγάζει μάτι» και οδηγεί τη σκέψη μας ότι κάπου εκεί, σ’ αυτά τα χρονικά πλαίσια θα οριστεί και πάλι.
Αδιευκρίνιστες παραμένουν στο νομοσχέδιο πολλές πλευρές των επιχειρούμενων αλλαγών, μιας και παραπέμπονται σε μελλοντικές Υπουργικές Αποφάσεις (καθορισμός κύκλων, τομέων, ειδικοτήτων).
Το ότι η κυβέρνηση ενδιαφέρεται μόνο για το περιτύλιγμα και το ρετουσάρισμα του γερασμένου και αποκρουστικού προσώπου των ΤΕΕ αποδεικνύει και το γεγονός ότι δεν προβλέπεται καμιά ουσιαστική προετοιμασία για τη μετεξέλιξη των ΤΕΕ σε ΕΠΑ.Λ και ΕΠΑ.Σ.
Με τι προγράμματα, με τι βιβλία θα γίνει αυτό; Με τι εργαστήρια και σε ποια σχολικά κτίρια; Μήπως σε αυτά των ΤΕΕ (όπως προβλέπει το νομοσχέδιο τάχαμου για το μεταβατικό διάστημα) τα σάπια δεκανίκια θα στηριχθούν τα «αναβαθμισμένα» ΕΠΑ.Λ και ΕΠΑ.Σ;
Εχετε καμιά αμφιβολία γι’ αυτό;
Γιούλα Γκεσούλη
