Πριν ένα χρόνο, στην εκπνοή του περσινού καλοκαιριού, η συγκυβέρνηση ψήφισε το Ν.4186/2013 «Αναδιάρθρωση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και λοιπές διατάξεις», γνωστό και ως νόμο για το «νέο Λύκειο», για να δώσει σάρκα και οστά με δραστικό τρόπο στο διακαή πόθο της αστικής τάξης να χτυπήσει ανηλεώς την ιστορικά διαμορφωμένη σταθερή, παρά τις συνεχείς υπονομεύσεις, τάση της νεολαίας της εργαζόμενης κοινωνίας για πανεπιστημιακές σπουδές.
Ο νόμος αυτός εισήγαγε νέους ανυπέρβλητους ταξικούς φρα- γμούς, ιδιαίτερα επαχθείς για τα παιδιά της εργατικής τάξης και των φτωχών λαϊκών στρωμάτων. Καθιέρωσε έναν απέραντο εξεταστικό μαραθώνιο σε όλες τις τάξεις του Λυκείου, με εξετάσεις πανελλαδικού τύπου σε όλα τα μαθήματα, αύξησε αποφασιστικά το βαθμό δυσκολίας για την προαγωγή από τάξη σε τάξη και για την απόλυση των μαθητών από το Λύκειο και έκανε πιο περίπλοκο το σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, στο οποίο συνυπολογίζεται και ο βαθμός όλων των τάξεων του Λυκείου. Προσέφερε με τον τρόπο αυτό άφθονη πελατεία στα φροντιστήρια και ταυτόχρονα υποβάθμισε παραπέρα τη ζωή του δημόσιου σχολείου, καθώς «τελείωσε» οριστικά το μύθο του «αυτόνομου μορφωτικού» χαρακτήρα του Λυκείου, υποτάσσοντας πλήρως τη βαθμίδα αυτή στους μηχανισμούς επιλογής των μαθητών και στις εξετάσεις εισαγωγής στα Πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ.
Συγχρόνως ο νόμος αυτός-καρμανιόλα επιτέθηκε και στα Επαγγελματικά Λύκεια, σφραγίζοντας την οδό διαφυγής προς αυτά, των μαθητών που κατά κανόνα προέρχονται από τα χαμηλά κοινωνικο-οικονομικά στρώματα. Τούτο το πέτυχε με την καθιέρωση πανελλαδικού τύπου εξετάσεων σε όλες τις τάξεις για όλα τα μαθήματα γενικής παιδείας και βαθμού δυσκολίας προαγωγής και απόλυσης ανάλογου με αυτόν των Γενικών Λυκείων. Την ίδια στιγμή η «λύση» της Τάξης Μαθητείας προσέφερε στους καπιταλιστές τσάμπα εργατικό δυναμικό και έφτιαξε το περιβάλλον και το κατάλληλο κλίμα για τη διαμόρφωση υποταγμένων και αναλώσιμων εργαζόμενων. Τα παιδιά της εργατικής τάξης δεν έχουν πλέον την «πολυτέλεια» φοίτησης ούτε καν στα Επαγγελματικά Λύκεια. Σπρώχνονται βίαια μια κι έξω στην αγορά εργασίας ή πυκνώνουν τη στρατιά των ανέργων.
Το υπουργείο της Αμάθειας εφηύ-ρε την περίφημη τράπεζα θεμάτων διαβαθμισμένης δυσκολίας για να κρύψει τον πανελλαδικό χαρακτήρα των εξετάσεων στα Γενικά και Επαγγελματικά Λύκεια και να τις παρουσιάσει ανώδυνα ως ενδοσχολικές. Σύμφωνα με το νόμο, τα θέματα των εξετάσεων σε όλα τα διδασκόμενα μαθήματα που εξετάζονται γραπτώς σε όλες τις τάξεις, επιλέγονται σε ποσοστό 50% (με κλήρωση) από την τράπεζα θεμάτων και σε ποσοστό 50% από τον διδάσκοντα και τα γραπτά διορθώνονται από τον διδάσκοντα (τράπεζα θεμάτων διαβαθμισμένης δυσκολίας υπάρχει και για τις εξετάσεις εισαγωγής σε ΑΕΙ-ΤΕΙ, όπου τα θέματα επιλέγονται σε ποσοστό 50% από αυτήν και σε ποσοστό 50% από την κεντρική επιτροπή εξετάσεων).
Είναι αλήθεια, ότι όταν ψηφίστηκε ο επαίσχυντος αυτός νόμος δεν υπήρξαν αντιδράσεις από τους μαθητές και τους γονείς τους. Διότι τα μεν παιδιά δεν έχουν αντιληφθεί το μέγεθος της επίθεσης που τους γίνεται στα μορφωτικά τους δικαιώματα -και τούτο θα γίνει μόνο όταν αισθανθούν τις συνέπειες στο πετσί τους-, οι δε γονείς ζαλισμένοι από τα απανωτά χτυπήματα που έχουν δεχτεί τα τελευταία τέσσερα σκληρά μνημονιακά χρόνια, βουτηγμένοι στα προβλήματα για την επιβίωση, με την απογοήτευση να τους τσακίζει ψυχολογικά και κινηματικά, θεωρούν ίσως τα προβλήματα της Παιδείας υποδεέστερα τούτη τη δύσκολη γι’ αυτούς στιγμή.
Ετσι, ο συντεταγμένος συγκυβερνητικός λόχος πέρασε σχεδόν αβρόχοις ποσί το εν λόγω νομοθέτημα και συνάντησε μόνο τις αναιμικές καταγγελίες των εκπαιδευτικών ομοσπονδιών.
Στην πορεία, άρχισαν ν’ ανοίγουν κάποια μάτια και σημειώθηκαν κάποιες σκόρπιες διαμαρτυρίες, όπως των μαθητών της Ρόδου και αυτό έπειτα από την εμμονή του Αρβανιτόπουλου να επιβάλει από φέτος, την τράπεζα θεμάτων για τους μαθητές της Α΄ Λυκείου, καθώς και κάποιων γονιών, που αρθρογραφούν σε εκπαιδευτικά δίκτυα.
Μέσα από τις διαμαρτυρίες αυτές αναδεικνύονται κυρίως «τεχνικά ζητήματα», όπως π.χ. ότι η τράπεζα θεμάτων συστήθηκε βιαστικά και εκ του προχείρου, ότι δεν διασφαλίζεται το αδιάβλητο των εξετάσεων, ότι οι μαθητές θα διαγωνιστούν σε διαφορετικής βαρύτητας θέματα για την εισαγωγή στην ίδια σχολή, ότι εξετάζονται ουσιαστικά σε διαφορετική ύλη, αφού κάποιοι διδάσκοντες μπορεί ας πούμε στα μαθηματικά να επιλέξουν μόνο κάποια λήμματα για απόδειξη και άλλοι να επιλέξουν το σύνολο των λημμάτων, ότι η βαθμολόγηση υπόκειται σε παραμέτρους όπως αυτές της συμπάθειας-αντιπάθειας, κ.ο κ.
Βεβαίως όλα αυτά τα στοιχεία είναι υπαρκτές αδυναμίες του νέου εξεταστικού συστήματος, που αναδεικνύονται όταν μπει κανείς στη «λογική» των εξετάσεων. Αφήνουν απέξω το ένα και μοναδικό τεράστιο ζήτημα ότι οι εξετάσεις και όλες οι αξιολογικές κρίσεις με στόχο την κατάταξη και επιλογή είναι σώμα ξένο και επένθετο στην εκπαιδευτική διαδικασία, την οποία και στραγγαλίζουν. Καλλιεργούν μόνο το άγχος, την αντοχή στην αγωνία, τον άγριο ανταγωνισμό, το «ο θάνατός σου η ζωή μου», τη βαθμοθηρία, τον ατομισμό και εκτελούν τη συλλογικότητα, την αλληλεγγύη, το πάθος για την αξία της μόρφωσης και της γνώσης αυτής καθαυτής. Μοναδικό σκοπό έχουν να λειτουργούν ως φίλτρο, ως στρόφιγγα που ρυθμίζει τη ροή προς τα πάνω και προς την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και ως φόβητρο για τα παιδιά από μη ευνοημένα κοινωνικά στρώματα, για τα οποία μια και μόνη διέξοδος επιτρέπεται, ο Καιάδας της μαύρης, επισφαλούς εργασίας και της ανεργίας.
Παρά τις αρχικές εξαγγελίες ότι η τράπεζα θεμάτων θα ανακοινωθεί δέκα ημέρες ή μια εβδομάδα πριν τις εξετάσεις, το υπουργείο Παιδείας επέλεξε να την ανακοινώσει μόλις δυο ημέρες πριν την έναρξη των εξετάσεων της Α΄ Λυκείου, με τα σχολεία κλειστά (τα μαθήματα έχουν ήδη λήξει). Ο Αρβανιτόπουλος κατάφερε ένα ακόμη επιβαρυντικό χτύπημα στους μαθητές, αφού οι καθηγητές δεν έχουν πλέον την παραμικρή δυνατότητα να βοηθήσουν έστω και ελάχιστα τους μαθητές τους. Είναι προφανές, λοιπόν, ότι πεδίον δόξης λαμπρόν ανοίγεται για τα φροντιστήρια και ευνοημένοι είναι αυτοί που έχουν την οικονομική δυνατότητα να προσέρχονται στα μαγαζιά των εμπόρων της γνώσης.
Ευνοημένα, όμως, είναι και τα ιδιωτικά σχολεία, στα οποία, είναι σίγουρο, ότι θα διαδραματιστούν «ύποπτα» γεγονότα, ώστε να ευνοηθούν οι μαθητές τους. Οι σχολάρχες, με στόχο την προβολή των σχολείων τους, την «εξυπηρέτηση» της πελατείας τους και την αύξησή της για τα επόμενα χρόνια, δεν θα διστάσουν μπροστά σε τίποτε. Ειδικά, τώρα, που δεν υπόκεινται με την αλλαγή του νόμου σε κανένα έλεγχο από το υπουργείο Παιδείας και τη διοικητική του πυραμίδα.
Η τράπεζα θεμάτων διαβαθμισμένης δυσκολίας περιέχει συνολικά 9.042 διαφορετικά αρχεία θεμάτων για όλα τα εξεταζόμενα μαθήματα σε όλους τους τύπους Λυκείων. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι μαθητές της Α΄ Λυκείου των ΓΕΛ θα πρέπει να μελετήσουν μέσα σε δυο ημέρες 4.094 θέματα για τα 13 μαθήματα, στα οποία εξετάζονται γραπτώς! Θα παραμένει ανοικτή συνεχώς και μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου θα εμπλουτισθεί και με νέα θέματα για το σχολ. έτος 2014-2015 (όσον αφορά την Α΄ Λυκείου), ενώ θα αναρτηθούν και τα θέματα για τη Β΄ Τάξη.
Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, υπεύθυνο για τη δημιουργία της τράπεζας θεμάτων διαβαθμισμένης δυσκολίας αναφέρει ότι «Σκοπός της Τράπεζας θεμάτων είναι αφενός η κάλυψη του συνόλου της διδακτέας ύλης (μετά από σχετικό εξορθολογισμό της) από όλα τα σχολεία της χώρας ώστε να μη δημιουργούνται στους μαθητές μαθησιακά κενά από τάξη σε τάξη και αφετέρου να ομογενοποιηθούν τα κριτήρια αξιολόγησης για ένα αντικειμενικότερο σύστημα αποτίμησης της προόδου των μαθητών μας».
Η δήλωση αυτή προκαλεί θυμό και οργή. Γιατί στα σχολεία, ειδικά της μακρινής επαρχίας, χιλιάδες ήταν τα κενά μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς, εκατοντάδες χιλιάδες οι χαμένες διδακτικές ώρες, ενώ δε διδάχθηκαν εξαιτίας αυτής της κατάστασης ακόμη και μαθήματα που εξετάζονται πανελλαδικά. Γιατί ο διδακτικός χρόνος, παρ’ όλες τις καλές και φιλότιμες προσπάθειες των εκπαιδευτικών, δεν επαρκεί για την περαίωση της ύλης, πολύ δε περισσότερο για την κατανόησή της και έτσι ευνοημένα είναι τα φροντιστήρια, που έρχονται να καλύψουν το «κενό» του δημόσιου σχολείου. Γιατί δε μπορούν να υπάρξουν «ομογενοποιημένα κριτήρια αξιολόγησης», αφού τα παιδιά έρχονται στο σχολείο κουβαλώντας το φορτίο της κοινωνικής τους προέλευσης, το οποίο και τα στιγματίζει και καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την εκπαιδευτική τους πορεία. Γιατί, με ευθύνη του αστικού κράτους, της κυβέρνησης, του υπουργείου Παιδείας, τα σχολεία συγχωνεύονται και καταργούνται και τα τμήματα γίνονται πολυπληθή, δυσκολεύοντας παραπέρα τη μαθησιακή διαδικασία. Γιατί τα σχολεία τύποις είναι όλα ίδια, ενώ στην ουσία φέρουν το πρόσημο της περιοχής στην οποία ανήκουν (σχολεία υποβαθμισμένων περιοχών, σχολεία με μεγάλο πληθυσμό αλλοδαπών μαθητών, σχολεία χωριών, προλεταριακών γειτονιών, μικροαστικών, μεγαλοαστικών περιοχών, κ.λπ.). Γιατί στο δημόσιο σχολείο υπηρετούν πλέον εκπαιδευτικοί όλων των τύπων και των εργασιακών σχέσεων, εκπαιδευτικοί με επισφαλείς εργασιακές σχέσεις, με μισθούς πείνας, κάτω από το φόβητρο του αυταρχισμού της διοίκησης, των συνεχών διώξεων μέσω της αναβίωσης του πειθαρχικού φασιστικού κώδικα και της αξιολόγησης, που υπονομεύουν το παιδαγωγικό περιβάλλον και τη θέληση για προσφορά.
Μπορεί τούτη τη χρονιά, το υπουργείο Παιδείας να μην αισθανθεί στο σβέρκο του την καυτή ανάσα των μαθητικών κινητοποιήσεων, όμως είμαστε σίγουροι ότι δεν είναι μακριά ο καιρός που το ποτάμι της οργής θα πνίξει τα μαθητοκτόνα αυτά σχέδια, όταν οι μαθητές, οι γονείς και η εργαζόμενη κοινωνία αντιληφθούν, μέσα από την τραυματική εμπειρία τους, πού το πάει το υπουργείο Παιδείας και ο αστισμός.
