Ενιαίος Χώρος Ανώτατης Εκπαίδευσης ή νέο «σχέδιο Αθηνά»;

Τα παραπλανητικά παιχνίδια του υπουργείου Παιδείας, με τη χρήση της πλούσιας ελληνικής γλώσσας, που έχουν στόχο να μην αποκαλυφθούν οι πραγματικές προθέσεις της πολιτικής που σχεδιάζεται για το επόμενο διάστημα, συνεχίζονται. Το «νέο Δίκτυο Δομών Υποστήριξης του Εκπαιδευτικού Εργου» έκρυβε την επαναφορά της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου της σχολικής μονάδας, η στρατηγική για τη διαμόρφωση του «Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Ερευνας» συνιστά, επί της ουσίας, ένα νέο «σχέδιο Αθηνά».
 
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ενιαίος Χώρος Ανώτατης Εκπαίδευσης με «αναδιάταξη του ακαδημαϊκού χάρτη» «ώστε τα ΤΕΙ να ανταποκριθούν στον αρχικό ρόλο τους όσον αφορά την επικέντρωση στην αγορά εργασίας», η «ακόμα μεγαλύτερη ενοποίηση του τριτοβάθμιου εκπαιδευτικού τομέα» αποτελούν κατεύθυνση που υποδεικνύει ο ιμπεριαλιστικός οργανισμός ΟΟΣΑ στην έκθεσή του για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.
 
Η συγκυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ έσπευσε να υιοθετήσει πάραυτα αυτόν τον στόχο και τον συμπεριέλαβε στο τριετές σχέδιο του υπουργείου Παιδείας («Η αξιολόγηση και ο επαναπροσδιορισμός του ρόλου των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Διαμόρφωση του Ενιαίου Χώρου Εκπαίδευσης και Ερευνας, συμπεριλαμβανομένης της διοικητικής δομής των ιδρυμάτων. Η προγραμματική ενοποίηση και η βελτιστοποίηση ιδρυμάτων»).
 
Στο σχέδιο τονίζεται χαρακτηριστικά ότι: «Στο τέλος της διετίας, τα αποτελέσματα αυτών των αξιολογήσεων θα αποτελέσουν τη βάση για περαιτέρω σχεδιασμό της συνολικής αναδιοργάνωσης των Ιδρυμάτων. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να επιδιωχθούν συνεργασίες εντός και μεταξύ των Ιδρυμάτων, έτσι ώστε, σε επόμενες φάσεις, να πληρούν τα απαραίτητα κριτήρια για την αναβάθμισή τους περισσότερα Τμήματα. Εάν υπάρχουν Τμήματα στα οποία δεν υπάρχουν ευκαιρίες για σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, τα προγράμματα σπουδών θα πρέπει να προσαρμοστούν στην απαιτούμενη διάρκεια σπουδών και τον τύπο του πτυχίου που παρέχεται». Γίνεται λόγος επίσης για την «καλύτερη αξιοποίηση των περιουσιακών στοιχείων των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης» και για το ότι «θα πρέπει σε όλες τις περιπτώσεις να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα των Ιδρυμάτων».
 
Κοντολογίς, προκρίνεται μια διαδικασία που θα περιλαμβάνει συγχωνεύσεις-καταργήσεις, αναβάθμιση και υποβάθμιση.
 
Η «ενοποίηση» Πανεπιστημίων και ΤΕΙ θα εξασφαλίσει στους ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, που πρόθυμα εφαρμόζουν τη σκληρή δημοσιονομική πειθαρχία, που απαιτούν Μνημόνια, ΕΕ και ΟΟΣΑ, μείωση της κρατικής χρηματοδότησης για τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι ελλείψεις σε υποδομές, υλικοτεχνική υποδομή και προσωπικό θα καλυφθούν με αλληλοκαλύψεις, ενώ θα έχουμε και μείωση του αριθμού των φοιτητών (στο επόμενο διάστημα).
 
Στο πλαίσιο αυτό, ανακοινώθηκε ήδη η δημιουργία του Πανεπιστήμιου Δυτικής Αττικής με τη συγχώνευση των ΤΕΙ Αθήνας και Πειραιά.  Από την 1η Ιανουαρίου ή εντός του Ιανουαρίου, θα αρχίσει να λειτουργεί η Διοικούσα Επιτροπή του Πανεπιστήμιου Δυτικής Αττικής.
 
Βέβαια, ο υπουργός Παιδείας δεν μπορεί να ομολογήσει τις πραγματικές προθέσεις της συγκυβέρνησης, που άλλωστε είναι ορατές σε όλες τις πτυχές της εφαρμοζόμενης εκπαιδευτικής πολιτικής (απουσία μόνιμων διορισμών, τραγικές ελλείψεις στα δημόσια σχολεία, περικοπές με κάθε μέσο, εκπαιδευτικά κενά, επαναφορά της αξιολόγησης, κ.λπ.) και της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής γενικότερα.
 
Τις καλύπτει με ηχηρές διαβεβαιώσεις (συνέντευξη Γαβρόγλου 31/10/2017) ότι η «ενοποίηση» θα γίνει με «ακαδημαϊκά κριτήρια» και ότι «το εγχείρημα δεν θα έχει καμία απολύτως αρνητική επίπτωση ως προς τις θέσεις εργασίας».
 
Στην ίδια συνέντευξη, ο Γαβρόγλου, είπε τα εξής: «η θέση μας δεν είναι να πανεπιστημιοποιηθεί κάθε ΤΕΙ. Αυτό θα ήταν μια λάθος προσέγγιση. Πανεπιστημιοποίηση των ΤΕΙ οριζόντια δεν τίθεται. Εκείνο όμως που τίθεται είναι αυτό το πολύ περίπλοκο πλέγμα συνεργειών, συγχωνεύσεων και συνεργασιών ανάμεσα στα ΤΕΙ και στα πανεπιστήμια».
 
Θα έχουμε, δηλαδή, συγχωνεύσεις με σκοπό να δημιουργηθεί ένα πανεπιστήμιο ή μόνον ένα ΤΕΙ, κατόπιν «αξιολόγησης» από την ΑΔΙΠ, ή «συνέργειες» και «συνεργασίες» για την από κοινού διενέργεια διδακτορικών ή προγραμμάτων, κ.λπ. (με αλληλοκάλυψη προσωπικού, υποδομών, κ.ά).
 
Οσα ΤΕΙ δεν αξιολογηθούν «θετικά» θα υποβιβαστούν σε σπουδές διετούς διάρκειας, χορηγώντας και τα αντίστοιχα «πτυχία». Στις δομές αυτές διετούς φοίτησης θα εμπλακούν και άλλα υπουργεία, που έχουν τεχνικές σχολές ή ακόμη και η Εκκλησία, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
 
Ο Γαβρόγλου είπε χαρακτηριστικά τα εξής: «Θα σας πω δυο παραδείγματα: το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και το ΤΕΙ Ηπείρου συνεργάζονται πάρα πολύ καλά γιατί και τα δύο είναι εξαιρετικά υψηλά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και ερευνητικά. Η Επιτροπή προβληματίζεται παραδείγματος χάριν και στη δημιουργία τριών διετών δομών: Ιχθυοκαλλιέργειες, Κτηνοτροφία και Γαλακτοκομία.
 
Αυτό, όμως, τώρα δεν θα το κάνει απλώς και μόνο ένα πρόγραμμα σπουδών, γιατί η Γαλακτοκομία ήδη είναι σε συνεννόηση με τη Σχολή Γαλακτοκομίας που υπάρχει στις τεράστιες εκτάσεις του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Για την Κτηνοτροφία και έχει σημασία, είμαστε σε συνεννόηση και μάλιστα πολύ καλή συνεννόηση με τη Μητρόπολη Ιωαννίνων, η οποία επίσης έχει τεράστιες εκτάσεις και υπάρχει ένα πρόγραμμα κτηνοτροφίας το οποίο τρέχει η Μητρόπολη. Το ίδιο και με την Τεχνολογία για τις ιχθυοκαλλιέργειες».
 
Ο υπουργός Παιδείας περιέγραψε και τη διαδικασία που θα ακολουθηθεί για να «αναδιαταχθεί» ο χώρος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, προϋπόθεση της οποίας είναι τα πανεπιστήμια να προτείνουν ένα στρατηγικό πλαίσιο για τα επόμενα πέντε χρόνια.
 
Είναι χαρακτηριστική η προσπάθειά του να πείσει ότι η κατάληξη θα είναι να δημιουργηθούν και «εντελώς καινούργια τμήματα». Οταν ο στόχος είναι η συρρίκνωση των δαπανών, η τυχόν δημιουργία ενός καινούργιου τμήματος θα είναι απλώς ο φερετζές του νέου καλυμμένου «σχεδίου Αθηνά». Τον τόνο θα δίνουν τα συγχωνευμένα τμήματα υπό νέον τίτλο (έχουμε και το παράδειγμα της εξαγγελίας για την ενοποίηση ειδικοτήτων στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση).
 
Οι «συγχωνεύσεις, συνέργειες, συνεργασίες» πανεπιστημίων και ΤΕΙ αφορούν και τις «συγχωνεύσεις, συνέργειες, συνεργασίες» αυτών με «διάφορους ερευνητικούς θεσμούς που μπορεί να είναι στην περιφέρεια αυτών των πανεπιστημίων» είπε ο υπουργός Παιδείας και συνέχισε: «Π.χ. υπάρχουν άλλα υπουργεία. Ξέρουμε ότι το Αγροτικής Ανάπτυξης έχει πολλούς και πολύ σοβαρούς ερευνητικούς θεσμούς».
 
Συνεπώς, μιλούμε για ένα πολύ εκτεταμένο «σχέδιο Αθηνά», που δεν αφορά μόνο το υπουργείο Παιδείας.
 
Εκτός από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, οι διεργασίες έχουν προχωρήσει και όσον αφορά το Ιόνιο Πανεπιστήμιο και το ΤΕΙ Ιονίων Νήσων, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και το ΤΕΙ Ηπείρου, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και το ΤΕΙ Θεσσαλίας και το ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και το ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας. Ανάμεσα στα πανεπιστήμια αυτά και τα αντίστοιχα ΤΕΙ έχουν συγκροτηθεί συγκεκριμένες επιτροπές. Επίσης,  στην Κρήτη ήδη υπάρχει μια πολύ συστηματική συνεργασία ανάμεσα στο ΤΕΙ Κρήτης και το εκεί Πανεπιστήμιο.
 
Οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ και το υπουργείο Παιδείας, μέσω της «αναδιάταξης» του χώρου της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, επιχειρούν για πολλοστή φορά στην ιστορία της λεγόμενης τεχνικοεπαγγελματικής εκπαίδευσης ένα ακόμη λουστράρισμά της, με στόχο να στρέψουν τα παιδιά της εργατικής τάξης και των φτωχών λαϊκών στρωμάτων σε αυτήν και να μειώσουν την ιστορικά διαμορφωμένη τάση της ελληνικής εργαζόμενης κοινωνίας και της νεολαίας της για πανεπιστημιακή μόρφωση, απαλλάσσοντας το αστικό σύστημα και τους κεφαλαιοκράτες (εάν το πετύχουν) από έναν διαρκή φόβο μπροστά στο «στρατό της κοινωνικής ανατροπής».
 
Ετσι, η διατήρηση των δυο τύπων Λυκείου – Γενικό και Επαγγελματικό – και στην εξαγγελθείσα «εκπαιδευτική μεταρρύθμιση» των συριζαίων δεν έγινε τυχαία. Συνδέεται τώρα με την ίδρυση των διετών προγραμμάτων σπουδών, που θα προσφερθούν σαν «χάντρες και καθρεφτάκια» στους «ιθαγενείς», τα παιδιά της εργατικής τάξης.
 
Στη συνέντευξη, ο υπουργός Παιδείας δήλωσε:
 
«Αυτό (η ίδρυση των διετών προγραμμάτων σπουδών) για μας είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της στρατηγικής μας για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, διότι θέλουμε να πείσουμε και τη Νεολαία και την ελληνική κοινωνία ότι παίρνουμε πολύ σοβαρά τα θέματα της Τεχνικής Εκπαίδευσης, άρα είναι διετείς δομές οι οποίες θα είναι ανοιχτές για τα παιδιά που θα παίρνουν απολυτήριο από τα Επαγγελματικά Λύκεια. Θα είναι δωρεάν αυτές οι δομές, θέλω να είναι σαφές αυτό, γιατί κυκλοφορούν διάφορες φήμες. Θα είναι μέρος της δημόσιας δωρεάν εκπαίδευσης.
 
Τα σημαντικά στοιχεία είναι δύο. Πρώτον, θα είναι εντός των ΤΕΙ ή των Πανεπιστημίων και θα επιβλέπονται από μια επιστημονική Επιτροπή, στην οποία θα προεδρεύει ο Αντιπρύτανης των ακαδημαϊκών υποθέσεων του κάθε Ιδρύματος. Αρα θα υπάρχει μια δεδομένη υψηλή ποιότητα στα προγράμματα σπουδών. Ενα είναι αυτό.
 
Το δεύτερο είναι με την ολοκλήρωση θα μπορεί κανείς να έχει επαγγελματικό πιστοποιητικό ευρωπαϊκών προσόντων και δεν θα τυραννιέται να ξαναδίνει εξετάσεις σε άλλους θεσμούς και τα λοιπά. Θα παίρνει ένα πτυχίο το οποίο πτυχίο του θα πιστοποιεί αυτά τα πράγματα».
 
Οι ανάγκες της καπιταλιστικής αγοράς θα καθορίσουν και τους τομείς και το περιεχόμενο των διετών αυτών προγραμμάτων σπουδών. Για το σκοπό αυτό υπάρχει «μία ομάδα μελέτης, του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας και Ανθρώπινου Δυναμικού, η οποία μελετάει όλη την υπόθεση των διετών δομών στα πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ. Τι σημαίνουν, τι σημαίνει ως προς την αγορά εργασίας, Τι σημαίνει ως προς την αυτόνομη μόρφωση των παιδιών και τα λοιπά. Είναι μία ομάδα εργασίας η οποία θα δώσει το πόρισμά της τέλος Δεκεμβρίου».
 
Για τον ίδιο σκοπό, ο υπουργός Παιδείας είπε ότι «ερχόμαστε σε συγκεκριμένες επαφές με βιομηχανικά επιμελητήρια, με εμπορικά επιμελητήρια, με τοπικούς φορείς, κυρίως αγροτικούς, για να καταλάβουμε τι χρειάζονται κι αυτοί. Παραδείγματος χάρη, έχουν γίνει συζητήσεις με τον κ. Κορκίδη που είναι ο Πρόεδρος του Βιομηχανικού και Εμπορικού Επιμελητηρίου στον Πειραιά, έχουν γίνει συζητήσεις με τον κ. Βενιάμη που είναι ο Πρόεδρος των Εφοπλιστών, για να δούμε τι δυνατότητες υπάρχουν για την πρακτική άσκηση των φοιτητών που θα σπουδάζουν σε αυτές τις διετείς δομές.
 
Και έως το τέλος Νοεμβρίου θα υπάρξει μία ημερίδα που θα οργανωθεί στην Κρήτη, την οποία οργανώνει το Υπουργείο Παιδείας και στην οποία θα συμμετέχει το Πολυτεχνείο Κρήτης, το ΙΤΕ, το ΤΕΙ Κρήτης και το Πανεπιστήμιο Κρήτης, μαζί με τοπικούς φορείς, για να συζητήσουμε τι είδους δυνατότητες αλλά και τι είδους ανάγκες χρειάζονται για διετείς δομές στην Κρήτη».
 
Σύμφωνα με τον Γαβρόγλου, η δημιουργία του Ενιαίου Χώρου θα απαιτήσει και μεταβατικές διατάξεις, οι οποίες θα υπάρξουν για φοιτητές των ΤΕΙ και τους καθηγητές τους: «Ως προς τα παιδιά: οι μεταβατικές διατάξεις θα κατοχυρώνουν τη δυνατότητα των παιδιών να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους ως προγράμματα των ΤΕΙ. Το κάθε Τμήμα, μέσα ακριβώς στην αυτονομία αυτών των Ιδρυμάτων, θα έχει τη δυνατότητα να πει ότι ‘’αν θέλετε εσείς να πάρετε πέντε μαθήματα παραπάνω, δέκα μαθήματα παραπάνω, θα μπορείτε αντί να πάρετε πτυχίο ΤΕΙ θα πάρετε πτυχίο Πανεπιστημίου’’».
 
Για δε τους καθηγητές, οι μεταβατικές διατάξεις θα υπάρξουν «κυρίως ως προς το μισθολόγιο».  Οι μισθοί θα εξισωθούν, αλλά αυτό «μπορεί να μη γίνει την επομένη, αλλά σίγουρα δεν θα είναι και στο διηνεκές».
 
Γιούλα Γκεσούλη