Το τελευταίο διάστημα, όποιος παρακολουθεί λίγο τα τεκταινόμενα στους κόλπους των επίσημων και μη διαδικασιών της ΕΕ διαπιστώνει μια (θα μπορούσαμε να πούμε) αρκετά έντονη κινητικότητα.
Αρχές Φλεβάρη (στις 9 του μηνός), το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πραγματοποίησε έκτακτη σύνοδο κατά την οποία φρόντισε να επαναλάβει τη σημασία της «διασφάλισης των εξωτερικών χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων της ΕΕ». Λίγο αργότερα, τον ίδιο μήνα (στις 23 και 24 Φλεβάρη), έλαβε χώρα στην Αθήνα η 2η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη για τη Διαχείριση των Συνόρων. Και μόνο από τον τίτλο μπορούμε να καταλάβουμε το «πνεύμα» και τη γενικότερη κατεύθυνση που αποτυπώθηκε, τηρώντας πάντα τη «γραμμή» που είχε δώσει ήδη το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Στα μέσα Μάρτη (14 του μηνός), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρουσιάζεται το πλάνο της με ορίζοντα πενταετίας ομοίως για τη διαχείριση των συνόρων, ενώ παράλληλα, απηύθυνε σύσταση προς τα κράτη μέλη για την αμοιβαία αναγνώριση των μέτρων που προτείνονται.
Με το βλέμμα στραμμένο στο άμεσο και απώτερο μέλλον, λοιπόν, η ΕΕ φροντίζει να καταστήσει σαφές το ένα και μοναδικό πράγμα που παραμένει πάγιο και αναλλοίωτο στην πολιτική της: το ότι οι πρόσφυγες δεν είναι δεκτοί (πόσο μάλλον καλοδεχούμενοι). Η ακραία ενίσχυση των συνοριοφυλάκων, ντόπιων και ευρωπαίων της Frontex, που έχουν οριακά λευκή επιταγή για την «υπεράσπιση» των ευρωπαϊκών τειχών, οι πάσης φύσεως προωθήσεις μέτρων όπως η «εθελούσια επιστροφή» ή η συνεργασία με τρίτες χώρες ώστε να εγκλωβίζονται οι πρόσφυγες εκεί, να εξετάζονται τα αιτήματα ασύλου τους εκτός ΕΕ και μετά (αν και εφόσον τα καταφέρουν) να στέλνονται σε συγκεκριμένα κράτη μέλη (ανάλογα με τη μοιρασιά), η θεσμοθέτηση της επιστροφής των προσφύγων ως μέτρο «αναγκαίο» για να «περιοριστεί η μετανάστευση» και να σταματήσει η «εργαλειοποίηση» των προσφύγων είναι μόνο μερικά απ’ αυτά που έχει μηχανευτεί ο ευρωενωσιακός «εγκέφαλος».
Στην τελευταία ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τα δεδομένα αποτυπώνουν ολοκάθαρα το ζοφερό τοπίο που διαμορφώνεται. Σταχυολογούμε: «αποτελεσματικότερη επιτήρηση» συνόρων με κάμερες, «συστήματα πληροφοριών της ΕΕ (Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν, Σύστημα Εισόδου/Εξόδου, Σύστημα Πληροφοριών για τις Θεωρήσεις και Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών και Αδειοδότησης Ταξιδίου)», «κοινό ενωσιακό σύστημα επιστροφών» και εντατικοποίηση συνεργασίας με τρίτες χώρες οι οποίες εμπλέκονται στις μεταναστευτικές ροές και μετατρέπονται σε οδούς προς την ΕΕ. Και μόνο το γεγονός ότι, μετά απ’ όλα τα παραπάνω, ακολουθεί ο «πλήρης σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων» δείχνει ποια είναι η πραγματική ιεραρχία των πραγμάτων. Πρώτα πρέπει να εξασφαλιστεί το συμφέρον της ΕΕ και μετά να δούμε αν υπάρχουν ανθρώπινα δικαιώματα και αν αυτά αξίζουν σεβασμού. Αυτή είναι η σωστή σειρά για την ΕΕ και τον περιβόητο πολιτισμό της Δύσης. Η αναφορά στα δικαιώματα είναι απλώς ένα κενό γράμμα.
Στη συνέχεια της ανακοίνωσης, όλα όσα αναφέραμε πιο πάνω γίνονται ακόμα πιο ανάγλυφα: η μόνη αναφορά που κυριαρχεί είναι αυτή των επιστροφών (είτε κατόπιν αποφάσεων των εθνικών αρχών των κρατών μελών είτε «οικειοθελών»). Από τις 7 Μάρτη λειτουργεί και επισήμως Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν, βάσει του οποίου όλα τα κράτη θα μπορούν να βλέπουν τις αποφάσεις επιστροφής ενός πρόσφυγα, που μπορεί να έχουν εκδοθεί σε άλλο κράτος μέλος. Με τη βοήθεια της Frontex (που γνωρίζουμε το ποιόν της και το πλαίσιο λειτουργίας της) θα στηρίζονται τυχόν επιστροφές που θα αναδεικνύονται μ’ αυτόν τον τρόπο απ’ το σύστημα. Περαιτέρω, με τη συνεργασία που θα ενισχυθεί μεταξύ των κρατών μελών θα πρέπει να παρέχεται ολοκληρωμένο σύστημα πληροφοριών (κοινώς έμμεσος εκβιασμός με την παροχή ψίχουλων σε αντάλλαγμα) στους πρόσφυγες που θέλουν να επιστρέψουν στις πατρίδες τους.
Μπορεί άραγε κάποιος να θεωρήσει ότι κάπως έτσι αναχαιτίζεται το προσφυγικό ρεύμα; Μάλλον το ανάποδο συμβαίνει. Αν κοιτάξουμε τις χώρες που βάλλονται από πολέμους και καταστροφές κάθε είδους, που η «πολιτισμένη» ΕΕ με το «σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων» (που τον έχει κάνει καραμέλα) εμπλέκεται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, βλέπουμε ότι οι άνθρωποί τους τις εγκαταλείπουν με όποιον τρόπο είναι εφικτό. Και αυτό θα εξακολουθήσουν να κάνουν. Οπως και η ΕΕ θα εξακολουθήσει να κάνει αυτό που κάθε ιμπεριαλιστής θέλει: να σταθμίσει το συμφέρον της ακόμα κι αν αυτό στοιχίζει ανθρώπινες ζωές.
