Υπήρχε κάποτε μια προεκλογική «δέσμευση» του ΠΑΣΟΚ, ότι θα επιδιώξει τη δημιουργία ενός ισχυρού, κρατικού ελεγχόμενου τραπεζικού πυλώνα, με θεμέλια την ΑΤΕ και το ΤΤ. Τη συγκεκριμένη ιδέα φέρεται να υποστηρίζει ο (διορισμένος από τη σημερινή κυβέρνηση) διοικητής της ΑΤΕ Θ. Πανταλάκης, με πρόταση για τη συγχώνευση ΑΤΕ, ΤΤ, Αττικής και Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων. Ερωτηθείς αν η κυβέρνηση «εξετάζει με το ίδιο ενδιαφέρον» και αυτή την πρόταση, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γ. Πεταλωτής, που δεν έχει μάθει (μπορεί και να μη μάθει ποτέ, είναι και θέμα ικανοτήτων) να «κρύβει λόγια», έσπευσε να αποκλείσει κατηγορηματικά κάθε τέτοια σκέψη: «Επαναλαμβάνω ότι η κυβέρνηση, αυτή τη στιγμή, εξετάζει αποκλειστικά, με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον, τη συγκεκριμένη πρόταση της Τράπεζας Πειραιώς. Αυτή εξετάζουμε» (press room, 19.7.10). Η «πρόταση Πανταλάκη» ενδεχομένως να μη διατυπωθεί ποτέ δημόσια. Αλλωστε, ο Πανταλάκης από την κυβέρνηση διορίστηκε στη διοίκηση της ΑΤΕ και πριν διοριστεί σ’ αυτό το πόστο, ήταν ένα από τα golden boys της Τράπεζας Πειραιώς. Διαβάστε τον παρακάτω αποκαλυπτικό διάλογο που έγινε την ίδια μέρα στο press room: «– Δημοσιογράφος: Επειδή σας ρώτησε ο συνάδελφος για την πρόταση του κ. Πανταλάκη και λέτε ότι εξετάζετε μόνο την πρόταση της Τράπεζας Πειραιώς, περιμένετε να γίνει δημόσια ή απορρίπτετε την πρόταση του κ. Πανταλάκη; – Πεταλωτής: Αυτή τη στιγμή, υπάρχει πρόταση της Τράπεζας Πειραιώς. Αυτήν εξετάζουμε».
Και νη μην υπήρχε ο Πεταλωτής, όμως, θα αρκούσε η βιασύνη με την οποία ο Παπακωνσταντίνου έσπευσε να καλοδεχτεί την πρόταση Σάλλα και να ανακοινώσει ότι η κυβέρνηση θα την εξετάσει σοβαρά, με βάση τις προβλεπόμενες θεσμικές διαδικασίες, για να καταλάβουμε πως η κυβέρνηση όχι μόνο ήταν ενήμερη, αλλά και βρίσκεται σε συνεργασία με το Σάλλα, έναν άσημο καθηγητάκο της Βιομηχανικής Σχολής Πειραιά, που έγινε τραπεζίτης λόγω της ιδιαίτερης σχέσης του με το ΠΑΣΟΚ και ειδικά με την οικογένεια Παπανδρέου.
Οι ανταγωνιστές του Σάλλα φρόντισαν, με ένα αναλυτικότατο δημοσίευμα στην εφημερίδα «Νίκη» (που κυκλοφορεί μόνο για να κυκλοφορεί), να θυμίσουν στον υπουργό Οικονομικών και στον διοικητή της ΤτΕ Γ. Προβόπουλο ορισμένα από τα αυτονόητα.
1. Ο Σάλλας προσφέρεται να αγοράσει το 77% της ΑΤΕ και το 33,04% του ΤΤ. Τη μεν ΑΤΕ προσφέρεται να την αγοράσει με τιμή ανά μετοχή μειωμένη κατά 50% από τη σημερινή χρηματιστηριακή τιμή της, το δε ΤΤ με τιμή ανά μετοχή αυξημένη (premium) κατά 30% από τη σημερινή χρηματιστηριακή τιμή της. Συνολικά, η «προσφορά» του δεν ξεπερνά το 50% της σημερινής χρηματιστηριακής αξίας των δυο τραπεζών! Δηλαδή, σε μια περίοδο που οι τιμές των μετοχών έχουν κατρακυλήσει στα τάρταρα, ο Σάλλας δεν δίνει παραπάνω από το μισό! Εν προκειμένω, και η λέξη ξεπούλημα χάνει τη σημασία της. Η κυβέρνηση, βέβαια, δεν συμφώνησε με την πρόταση Σάλλα, αλλά ανακοίνωσε ότι θα προσλάβει σύμβουλο, ότι θα κάνει αποτίμηση κ.λπ. Είναι, όμως, τέτοια τα περιθώρια να ανεβάσει την «προσφορά» ο Σάλλας που ανετότατα μπορεί να γίνει «παιχνίδι». Θυμηθείτε τι έλεγε το ΠΑΣΟΚ για το ξεπού-λημα του ΟΤΕ στη Deutsche Telekom και θα καταλάβετε τι εννοούμε.
2. Γιατί ο Σάλλας ζητά να αγοράσει μικρότερο ποσοστό του ΤΤ, που είναι σαφώς σε καλύτερη κατάσταση από την ΑΤΕ, παρά το μικρότερο μέγεθός του; Γιατί δε ζητά να αγοράσει έστω το 33,43% που είναι το ποσοστό του Δημόσιου στο ΤΤ, αλλά μόνο το 33,04%; Γιατί αν η προσφορά του ξεπερνούσε το 33,33% (το ένα τρίτο), θα ήταν υποχρεωμένος από το νόμο να υποβάλλει δημόσια προσφορά και για τις μετοχές της μειοψηφίας, οπότε –δεδομένου του premium 30%– οι μικρομέτοχοι θα έσπευδαν να πουλήσουν και η Τράπεζα Πειραιώς θα έπρεπε να ρίξει στην αγορά τουλάχιστον μισό δισ. ευρώ ακόμη για να αγοράσει τις μετοχές τους. Γιατί να το κάνει, όταν μπορεί να ελέγξει το ΤΤ αγοράζοντας το ποσοστό που ζητά; Η Τράπεζα Πειραιώς από την ΑΤΕ θέλει το δίκτυο των υποκαταστημάτων της και από το ΤΤ τον σημαντικό όγκο των καταθέσεών του. Θυμηθείτε και πάλι τι έλεγε το ΠΑΣΟΚ ως αντιπολίτευση για τα δικαιώματα των μικρομετόχων της μειοψηφίας, που παραβιάστηκαν βάναυσα, όταν η κυβέρνηση Καραμανλή έκλεισε τη συμφωνία με τη DT για την πώληση του ΟΤΕ.
3. Η Τράπεζα Πειραιώς έχει πάρει περίπου 3,2 δισ. ευρώ από το μηχανισμό «στήριξης» των 28 δισ., που δημιούργησε το Δεκέμβρη του 2008 η κυβέρνηση Καραμανλή. Τα περισσότερα ποσά τα πήρε επί κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ και υπουργίας Γ. Παπακωνσταντίνου! Η Πειραιώς έχει πάρει 370 εκατ. ευρώ ρευστό (δηλαδή, το ελληνικό Δημόσιο συμμετέχει στο κεφάλαιό της), 400 εκατ. ευρώ σε ομόλογα και 2,4 δισ. ευρώ εγγυήσεις ομολόγων. Με τα λεφτά του κράτους, λοιπόν, «προσφέρεται» ν’ αγοράσει κοψοχρονιά δυο κρατικά ελεγχόμενες τράπεζες! Οι ανταγωνιστές του Σάλλα επικαλούνται το κοινοτικό δίκαιο, υποστηρίζοντας ότι για να κάνει οποιαδήποτε κίνηση επέκτασης θα πρέπει πρώτα να επιστρέψει στο Δημόσιο ό,τι έχει πάρει σε ρευστό, ομόλογα και εγγυήσεις. Υπενθυμίζουν ότι το κείμενο καθοδήγησης της Κομισιόν (guidance), που δημοσιοποιήθηκε στις 13.10.2008, στις συνθήκες πανικού που είχαν δημιουργηθεί από την κατάρρευση της Lehman Brothers, επιτρέπει να δημιουργηθούν «σχήματα κρατικής υποστήριξης και μεμονωμένης παροχής βοήθειας σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στην παρούσα κρίση», προβλέπει «πολύ γρήγορη» έγκριση αυτών των σχημάτων από την Κομισιόν, απαιτεί όμως «επαρκείς κανόνες συμπεριφοράς για τους αποδέκτες ενισχύσεων, οι οποίοι αποτρέπουν την κατάχρηση της κρατικής ενίσχυσης, όπως για παράδειγμα με επεκτατικές κινήσεις και επιθετικές στρατηγικές στην αγορά, στη βάση των κρατικών εγγυήσεων». Υπενθυμίζουν, ακόμη, ότι το σχέδιο Αλογοσκούφη εγκρίθηκε βάσει της απόφασης 560/2008 της Κομισιόν, το οποίο αναφέρει: «Τα συμμετέχοντα (σ.σ. στο πρόγραμμα στήριξης) πιστωτικά ιδρύματα είναι υποχρεωμένα να απέχουν από την επέκταση των δραστηριοτήτων τους, ή να επιδιώκουν άλλους σκοπούς που κατά τρόπο ανάρμοστο στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό».
4. Τέλος, οι ανταγωνιστές του Σάλλα –πάντα μέσα από το δημοσίευμα της «Νίκης»–, πέρα από τον Γ. Παπακωνσταντίνου, εγκαλούν και τον διοικητή της ΤτΕ Γ. Προβόπουλο, που είναι ο θεματοφύλακας της κοινοτικής πολιτικής στα τραπεζικά ζητήματα και υπενθυμίζουν με νόημα, ότι πριν διοριστεί από την κυβέρνηση Καραμανλή στο πόστο του κεντρικού τραπεζίτη ήταν golden boy της Πειραιώς, αντιπρόεδρος, δεύτερος τη τάξει μετά τον Μ. Σάλλα. «Πολλοί παράγοντες της αγοράς διερωτώνται, όμως, πόσο “ουδέτερα” θα αξιολογήσει το θέμα ο κ. Προβόπουλος», γράφουν με νόημα.
Πράγματι, σε κάθε απόφαση ένταξης μιας τράπεζας σε κάποιον από τους τρεις πυλώνες του συστήματος ενισχύσεων (ρευστό-ομόλογα-εγγυήσεις) γίνεται μνεία και της ανακοίνωσης και της απόφασης της Κομισιόν. Δεδομένο πρέπει επίσης να θεωρείται ότι η όποια απόφαση της κυβέρνησης Παπανδρέου, όχι μόνο για την πρόταση Σάλλα, αλλά για κάθε έγκριση εξαγοράς ή συγχώνευσης τραπεζών, με ή χωρίς μετοχική ανάμιξη του Δημόσιου, θα τεθεί για έγκριση στην Κομισιόν.
Χτες το απόγευμα, αναμενόταν η δημοσιοποίηση των στοιχείων από τα stress test των ευρωπαϊκών τραπεζών, τα οποία βέβαια εμείς δεν γνωρίζουμε. Γνωρίζουμε, όμως, τις προβλέψεις της λεγόμενης ενδιάμεσης έκθεσης του ΔΝΤ, που δημοσιεύτηκε μια εβδομάδα πριν. Μπορεί η έκθεση του ΔΝΤ να μη φείδεται ευμενών σχολίων για την πολιτική που εφαρμόζει η κυβέρνηση (απολύτως λογικό, αφού για «πολιτική ΔΝΤ» πρόκειται), όμως ως προς τις τράπεζες ο διεθνής οργανισμός του χρηματιστικού κεφάλαιου χτυπάει καμπανάκι: «Παρότι η λειτουργική κερδοφορία παραμένει σταθερή προ προβλέψεων, η ανάγκη για μεγαλύτερες προβλέψεις για την κάλυψη μη εξυπηρετούμενων δανείων έχει οδηγήσει το τραπεζικό σύστημα σε ζημιές, μετά τον υπολογισμό των προβλέψεων και των φόρων».
Σύμφωνα με πίνακα που συνοδεύει την έκθεση, η μετά τους φόρους απόδοση των ιδίων κεφαλαίων των ελληνικών τραπεζών θα υποχωρήσει στο –8,7%. Αυτή η επίδοση, συγκρινόμενη με το φάσμα +12,7% έως +15,9%, που καταγράφηκε την τελευταία τριετία πριν το ξέσπασμα της κρίσης (2005-2007), δημιουργεί μεγάλη ανησυχία και σπρώχνει όλους τους παράγοντες της τραπεζικής αγοράς σε αναζήτηση λύσεων. Λύσεων που δε μπορούν να βρεθούν παρά μόνο σε μια διαδικασία συγκεντροποίησης του κεφάλαιου. Δηλαδή, εξαγορών και συγχωνεύσεων, που θα οδηγήσουν σε λιγότερες –και μεγαλύτερες– τράπεζες.
Η κυβέρνηση, πιεζόμενη από τους εκπροσώπους της τρόικας, είχε ήδη θέσει δημόσια αυτό το ζήτημα, με δηλώσεις του Παπακωνσταντίνου. Η πρόταση Σάλλα είναι η πρώτη πρακτική κίνηση προς αυτή την κατεύθυνση. Το μόνο πραγματικό ερώτημα που υπάρχει είναι αν ο Σάλλας ενεργεί πράγματι ως εκπρόσωπος των κεφαλαιοκρατικών οικογενειών που του έχουν εμπιστευτεί να διαχειρίζεται τα κεφάλαιά τους στην Τράπεζα Πειραιώς ή αν λειτουργεί ως «λαγός» της κυβέρνησης και ταυτόχρονα ως ενδιάμεσος κάποιου τραπεζικού μονοπώλιου που θέλει να βάλει πόδι στην ελληνική αγορά (όπως είχε ενεργήσει ο Βγενόπουλος στην περίπτωση του ΟΤΕ, που βρέθηκε «αναίμακτα» –και με μεγαλοπρεπέστατη προμήθεια στο ταμείο του Βγενόπουλου (μόνο;)– στα χέρια της Deutsche Tele-kom.
Τι μέλλει γενέσθαι, λοιπόν; Η πίτα είναι μεγάλη, το «φιλέτο» που λέγεται ελληνικό κράτος είναι φρέσκο και λαχταριστό (παρά την υπερχρέωσή του), τα δισεκατομμύρια στους τραπεζίτες μοιράζονται λες κι είναι μαραμένα μαρουλόφυλλα, χρηματιστικό κεφάλαιο λιμνάζει σε όλες τις ιμπεριαλιστικές πρωτεύουσες, η κρίση –παράλληλα με την καταστροφή παραγωγικών δυνάμεων και την υπαξίωση κεφάλαιου– επιταχύνει τις διαδικασίες συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης της παραγωγής και του κεφάλαιου, επομένως το παιχνίδι που μόλις άρχισε θα είναι «χοντρό» και θα το κάνουν οι «μεγάλοι παίκτες». Ο ελληνικός λαός θα κληθεί απλά να πληρώσει και αυτό το παιχνίδι. Δεν θα πληρώσουν μόνο οι εργαζόμενοι στις τράπεζες, που θα δουν θέσεις εργασίας να χάνονται, αποδοχές να μειώνονται, δικαιώματα να καταργούνται, αλλά το σύνολο των εργαζόμενων, που με τη σκληρή και χωρίς ορίζοντα λήξης λιτότητα θα πληρώσουν το μάρμαρο.
