Μελόνι: Ποινικός Κώδικας για τους φτωχούς — ασυλία για τους ισχυρούς
Στην Ιταλία, όσο προχωρά η αυστηροποίηση του νομικού πλαισίου και οι τροποποιήσεις στον ποινικό κώδικα, το κλίμα γίνεται ολοένα και πιο καθαρά αυταρχικό. H κυβέρνηση Μελόνι δεν θέλει απλώς να τιμωρεί περισσότερο, θέλει αλαζονικά να ελέγχει τα πάντα. Κι αυτό περνά αναγκαστικά μέσα από μια οργανωμένη επίθεση και στην αστική Δικαιοσύνη και στους δικαστές.
Γιατί όσο σκληραίνει η καταστολή απέναντι σε διαδηλώσεις, μετανάστες, κοινωνικά κέντρα και «ανεπιθύμητους» τόσο πιο ενοχλητικός γίνεται κάθε μηχανισμός που μπορεί να τηρήσει κάποια στοιχειώδη της αστικής νομιμότητας. Οι δικαστές βαφτίζονται «πολιτικοί αντίπαλοι», η περιβόητη δικαστική ανεξαρτησία εμφανίζεται ως «εμπόδιο» και η «διάκριση των εξουσιών» παρουσιάζεται περίπου ως πολυτέλεια.
Πρόκειται για κλασική φασιστική συνταγή: πρώτα χτίζεις δυσπιστία απέναντι στην αστική Δικαιοσύνη, μετά τη στριμώχνεις νομοθετικά και στο τέλος αφήνεις την εκτελεστική εξουσία, την κυβέρνηση, να κάνει κουμάντο σαν αφεντικό, χωρίς έλεγχο. Δεν το λες «μεταρρύθμιση». Είναι προετοιμασία απόλυτα κατασταλτικού κράτους, στο οποίο το αστικό δίκαιο παύει να προσφέρει οποιαδήποτε ισορροπία έναντι των αδύναμων και γίνεται εργαλείο για να προστατεύονται οι ισχυροί και να συντρίβονται οι από κάτω.
Νέο πακέτο «δόγμα ασφάλειας»: κράτος-μπάτσος για τις λαϊκές τάξεις, ασυλία για τους μπάτσους
Στο νέο πακέτο μέτρων που ετοιμάζει η Μελόνι και η κυβέρνησή της το πράγμα πάει πολύ πιο πέρα από όσα έχουμε δει μέχρι τώρα. Μιλάμε για μια συνολική σκλήρυνση που βάζει στο στόχαστρο ταυτόχρονα τη μετανάστευση, τη διαμαρτυρία, τη νεολαία και τους κοινωνικούς χώρους. Το μήνυμα είναι καθαρό: η Ιταλία δεν θέλει απλώς να «ρυθμίσει» ζητήματα, θέλει να πειθαρχήσει άτομα και ομάδες. Κι όταν ένα κράτος μιλά για «ασφάλεια», συνήθως εννοεί «σιωπή».
Στον πυρήνα των σχεδίων βρίσκεται μια διπλή κίνηση: αφενός η κυβέρνηση επιδιώκει ταχεία εφαρμογή μέρους των μέτρων μέσω διατάγματος (άρα με λιγότερα περιθώρια αλλαγών και ελέγχου), αφετέρου κρατά και ένα δεύτερο κομμάτι ως νομοσχέδιο για να το μετατρέψει σε πολιτικό θέατρο έντασης, που η αντιπολίτευση θα σπρώχνεται στην άμυνα και η κυβέρνηση θα πουλά «νόμο και τάξη». Και κάπου εκεί εμφανίζεται ξανά ο Σαλβίνι, χαμογελώντας ως ιδιοκτήτης της πατέντας. Η φασιστική γραμμή του γίνεται «κρατική κανονικότητα».
Το πιο αποκαλυπτικό, όμως, είναι ποιον βάζουν στο στόχαστρο. Προφανώς όχι τους πλούσιους, όχι τους εργοδότες που ρημάζουν την εργασία, όχι τις εταιρίες που κερδίζουν από την επισφάλεια. Αυτοί μένουν στο απυρόβλητο. Στο στόχαστρο μπαίνουν οι εργάτες, οι μετανάστες, οι νέοι, οι διαδηλωτές. Ολα αυτά ντυμένα με το γνωστό παραμύθι περί «ασφάλειας στις πόλεις», «κόκκινων ζωνών», ενίσχυσης της αστυνόμευσης και περισσότερων καμερών: δηλαδή, ένα μοντέλο επιτήρησης που παρουσιάζεται σαν πρόοδος.
Μετανάστευση: «ειδικό δίκαιο» και κράτηση χωρίς εγγυήσεις
Στο μεταναστευτικό, η κατεύθυνση είναι ωμή. Η κυβέρνηση επιδιώκει να θεσμοθετήσει πλαίσιο διοικητικής κράτησης για ανθρώπους χωρίς χαρτιά, με τρόπο που ενισχύει δραστικά την εξουσία του κράτους και περιορίζει τις δυνατότητες άμυνας. Περιορίζεται η πρόσβαση σε νομική προστασία, επιταχύνονται διαδικασίες επαναπροώθησης, ενώ όσοι δεν συμμορφώνονται με εντολές αποχώρησης κινδυνεύουν να βρεθούν σε διαδικασία επιστροφής, χωρίς καν νέα διοικητική πράξη. Το «δικαίωμα» μετατρέπεται σε τεχνική λεπτομέρεια.
Ταυτόχρονα, ανοίγει ο δρόμος για νέες δομές/φυλακές με παρεκκλίσεις από την ισχύουσα νομοθεσία: γρήγορες κατασκευές, λιγότερος έλεγχος, περισσότερη αυθαιρεσία. Αυτό που διαμορφώνεται είναι ένα ειδικό καθεστώς για τους μετανάστες, διαφορετικοί κανόνες, λιγότερες εγγυήσεις, περισσότερη καταστολή. Το «κράτος δικαίου» ισχύει μόνο για όσους έχουν το σωστό διαβατήριο.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι και η κατεύθυνση για τους ασυνόδευτους ανήλικους. Παρότι η Ιταλία είχε, συγκριτικά, ένα σοβαρό σύστημα υποδοχής και προστασίας ανηλίκων, τώρα βλέπουμε την επιστροφή μιας λογικής που τους αντιμετωπίζει σαν πρόβλημα προς διαχείριση. Περιορίζονται τα περιθώρια παραμονής μετά την ενηλικίωση, συμπιέζονται δικαιώματα, εισάγεται μια αντίληψη «σκούπας»: να φύγουν γρήγορα από το πεδίο, να μη δημιουργούν υποχρεώσεις.
Και στην οικογενειακή επανένωση διαφαίνεται μια ταξική διαλογή που βγάζει μάτι: διευκολύνσεις για «ειδικευμένους εργαζόμενους» και περιορισμοί για όλους τους υπόλοιπους. Δηλαδή, οικογένεια για όσους είναι χρήσιμοι στο κεφάλαιο, διάλυση οικογένειας για τους φτωχούς. Η Ευρώπη-φρούριο δεν είναι μόνο σύνορο. Είναι ταξικό φίλτρο.
Διαμαρτυρία: προληπτική καταστολή και πρόστιμα-λαιμητόμος
Στο πεδίο της κοινωνικής και πολιτικής διαμαρτυρίας, τα μέτρα είναι ακόμα πιο κατασταλτικά. Δεν μιλάμε μόνο για αυστηρότερες ποινές. Μιλάμε για προληπτική καταστολή, απαγορεύσεις πρόσβασης στα κέντρα πόλεων, ακόμη και με βάση απλή καταγγελία, διευρυμένες έρευνες και ελέγχους στις πορείες, μέχρι και δυνατότητα προσωρινής κράτησης «για προληπτικούς λόγους» σε όσους θεωρούνται ύποπτοι ότι θα «διαταράξουν» την ομαλή διεξαγωγή. Δηλαδή, τιμωρία όχι για πράξη, αλλά για υποψία.
Και μετά έρχεται ο δεύτερος βραχίονας: διοικητικές κυρώσεις βαριές, χωρίς τις ίδιες εγγυήσεις του ποινικού δικαίου. Πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν μέχρι εξοντωτικά ποσά, ποινές για «παρέκκλιση από διαδρομή», για μη υπακοή σε εντολή διάλυσης, για μη αδειοδοτημένες συγκεντρώσεις. Με απλά λόγια, η κυβέρνηση της φασιστο-Μελόνι επιχειρεί να κάνει τη διαδήλωση οικονομικά αδύνατη, τρομοκρατώντας τους διαδηλωτές ότι θα τους κοστίσει ακριβά.
Νεολαία: ο «εχθρός» από τα 12
Το πακέτο «νεανικής βίας» λειτουργεί ως άλλοθι. Παρουσιάζεται σαν προστασία, αλλά στην πράξη χτίζει κατασταλτικό δίκαιο ακόμα και για παιδιά: διευρύνσεις προειδοποιήσεων και κυρώσεων σε ηλικίες 12–14 ετών, ποινικοποίηση κατοχής αντικειμένων που μπορεί να θεωρηθούν «επιθετικά», αυτόφωρα και μια γενικευμένη λογική πειθαρχίας. Αντί να μιλήσουν για κοινωνικές αιτίες (φτώχεια, αποκλεισμό, σχολείο, εργασία), διαλύουν τη νεολαία με αστυνομικούς όρους.
Ακόμα και στα ναρκωτικά, η κατεύθυνση είναι τιμωρητική-παραδειγματική, με κυρώσεις τύπου κατάσχεσης οχημάτων. Η μικροπαραβατικότητα γίνεται ευκαιρία για επίδειξη ισχύος. Ενα κράτος που αδυνατεί να δώσει ζωή δίνει ποινή.
«Ασπίδα» και προνόμια για τους μπάτσους
Και εδώ φαίνεται ο πυρήνας: όταν πρόκειται για τους διαδηλωτές ή τους μετανάστες, η κυβέρνηση μιλά για αυστηρότητα. Οταν πρόκειται για την αστυνομία, μιλά για προστασία. Διευκολύνσεις καριέρας, αυξημένες εξουσίες και κυρίως θεσμικές ασπίδες ώστε να μη βρίσκονται εύκολα υπό έλεγχο όταν ασκούν βία. Δηλαδή, περισσότερη δύναμη, λιγότερη λογοδοσία. Ουσιαστικά μιλάμε για ενθάρρυνση ατιμωρησίας.
Το τελικό σχήμα που διαγράφεται είναι ξεκάθαρο: ένα κράτος που σκληραίνει οργανωμένα, που φτιάχνει ειδικό δίκαιο για τους ξένους, προληπτική καταστολή για τους διαδηλωτές, πειθαρχία για τη νεολαία και ασυλία/διευκολύνσεις για τους μπάτσους. Η Μελόνι αλλάζει το περιβόητο κοινωνικό συμβόλαιο της αστικής δημοκρατίας: λιγότερες ελευθερίες για τους από κάτω, περισσότερη εξουσία για τον μηχανισμό καταστολής.
Και για να συνειδητοποιήσουμε το μέγεθος του εκτροχιασμού, πχ στο μεταναστευτικό, μπορούμε με βάση τα παραπάνω να πούμε συγκρίνοντας με τα καθ’ ημάς ότι ο Πλεύρης μπροστά τους φαντάζει δημοκράτης! Γιατί το ιταλικό πακέτο μετατοπίζει ακόμη περισσότερο τα όρια προς τη βαρβαρότητα, τόσο ώστε η κυβέρνηση Μητσοτάκη να δείχνει «μετριοπαθής» μέσα στο βούρκο.
Το πιο επικίνδυνο είναι να συνηθίσουμε. Να μας κάνουν το αδιανόητο καθημερινό, να βαφτίζουμε την απανθρωπιά «πολιτική», την καταστολή «ασφάλεια» και το φόβο «κανονικότητα». Να συνηθίσουμε την ιδέα ότι οι κυβερνήσεις θα στήνουν κάμερες, ελέγχους, κόκκινες ζώνες, κράτηση «προληπτικά» και θα κάνουν απέλασεις και εμείς δεν θα μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Αυτό θέλει η Ευρώπη-φρούριο.
Γι’ αυτό δεν πρέπει να μείνουμε θεατές, αλλά να δυναμώσουμε την αλληλεγγύη στην πράξη, να υπερασπιστούμε τους κοινωνικούς χώρους, να στηρίξουμε τα κινήματα και όσους διώκονται, να σπάσουμε την προπαγάνδα που μας θέλει φοβισμένους και μόνους. Να γίνει πολιτικό κόστος κάθε αυταρχικό μέτρο, κάθε pushback, κάθε «κόκκινη ζώνη», κάθε ποινικοποίηση της διαμαρτυρίας. Γιατί αν τους αφήσουμε, θα το κάνουν μοντέλο. Οταν θέλουν κοινωνία σιωπής, η απάντηση πρέπει να δοθεί εκεί που πάντα δίνεται: στους δρόμους, συλλογικά, από τα κάτω.
Με πληροφορίες από: il manifesto
