Από τον Οκτώβρη του 2015 γράφουμε ότι το ΙΚΑ καταρρέει χρηματοδοτικά, όχι μόνο λόγω της υψηλής ανεργίας, όχι μόνο επειδή καταληστεύτηκαν επί δεκαετίες και εξακολουθούν να καταληστεύονται τα αποθεματικά του (όπως και των άλλων ασφαλιστικών ταμείων), όχι μόνο γιατί η κρατική συμμετοχή στα ασφαλιστικά ταμεία ήταν μικρής διάρκειας και ισχνή, όχι μόνο γιατί διαχρονικά γίνεται πάρτι με την εισφοροδιαφυγή, αλλά και για-τί την περίοδο της κρίσης και των Μνημονίων οι καπιταλιστικές επιχειρήσεις, μεγάλες και μικρές (για τα δεδομένα του ελληνικού καπιταλισμού), σε μαζική κλίμακα, δεν καταβάλλουν τις ασφαλιστικές εισφορές (εργατικές και εργοδοτικές, που στην ουσία είναι στο σύνολό τους εργατικές), με το πρόσχημα ότι δεν μπορούν να ανταποκριθούν και πως αν το κάνουν θα καταρρεύσουν, θα κλείσουν και θα απολυθούν και άλλοι εργαζόμενοι.
Αναφερόμαστε στις ασφαλιστικές εισφορές που έπρεπε να καταβάλλονται στο πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ με τις ΑΠΔ (Αναλυτικές Περιοδικές Δηλώσεις) από τον Γενάρη του 2002. Οι ασφαλιστικές εισφορές (που κρατούνται από τους εργαζόμενους) έπρεπε να καταβάλλονται ταυτόχρονα με την υποβολή των ΑΠΔ, αλλά δυστυχώς δεν καταβάλλονται και το πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ περιοριζόταν σε εκκλήσεις και ρυθμίσεις των χρεών (φέσια). Το ίδιο κάνει τώρα η Διοίκηση του ΕΦΚΑ, την ίδια στιγμή που παραδέχεται το φαινόμενο της υποβολής των ΑΠΔ από τους καπιταλιστές χωρίς την ταυτόχρονη καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών.
Ιδού τι αναφέρει η 3η τρίμηνη έκθεση του ΚΕΑΟ (Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών) για το φαινόμενο αυτό: «Από την Διεύθυνση Ανάλυσης και Αξιολόγησης Κινδύνου εντοπίζονται περιπτώσεις οφειλετών με μεγάλες, μη ρυθμιζόμενες οφειλές και κύριο χαρακτηριστικό την συνεχή αύξηση των οφειλών με την εξακολούθηση της υποβολής ΑΠΔ χωρίς την αντίστοιχη καταβολή των τρεχουσών ασφαλιστικών εισφορών».
Εκείνο που πρέπει να συμπληρώσουμε εμείς είναι ότι δεν πρόκειται για «περιπτώσεις», αλλά για γενικευμένο φαινόμενο, όπως προκύπτει από τα ίδια τα στοιχεία. Αποτέλεσμα αυτής της πρακτικής των καπιταλιστών είναι να διογκώνεται το χρέος προς τα ασφαλιστικά ταμεία μέσα στο χρόνο. Συγκεκριμένα, τον Οκτώβρη του 2014 το χρέος ανερχόταν σε 11,49 δισ. ευρώ, τον Ιούνη του 2017 ανερχόταν σε 23,32 δισ. ευρώ, ενώ τον Σεπτέμβρη του 2017 ανήλθε σε 30,53 δισ. ευρώ. Το «μπουμ» στο χρέος στο τρίμηνο Ιούλης-Σεπτέμβρης του 2017 οφείλεται στο γεγονός ότι προστέθηκαν 377.817 οφειλέτες του ΟΑΕΕ με ύψος οφειλής 7,06 δισ. ευρώ. Σ’ αυτούς τους οφειλέτες και στο γιατί προστέθηκαν τώρα στο ΚΕΑΟ θα αναφερθούμε παρακάτω, αφού πρώτα παρουσιάσουμε την κατάσταση που επικρατεί στους ασφαλισμένους του πρώην ΙΚΑ.
Ασφάλιση στο ΙΚΑ την εποχή των Μνημονίων
Ολες οι μνημονιακές κυβερνήσεις, απ’ αυτή του Γ. Παπανδρέου μέχρι τη σημερινή των Τσιπροκαμμένων ισχυρίζονται ότι λόγω της κρίσης έχουν μειωθεί δραστικά οι ασφαλισμένοι στο πρώην ΙΚΑ και επομένως έχουν μειωθεί τα έσοδά του, λόγω και του πρόσθετου γεγονότος της δραστικής μείωσης των αποδοχών των εργαζόμενων. Το ισχυρίζονται αυτό, όχι γιατί τους πήρε ο πόνος για τους ανέργους και για τη μείωση μισθών και μεροκάματων, αλλά για να δικαιολογήσουν τη συνεχή επίθεση στις συντάξεις, που εξακολουθούν να τις ληστεύουν και να τις συρρικνώνουν (η επίθεση αυτή δεν έχει τελειωμό και δεν πρόκειται να σταματήσει με το προ-νομοθετημένο για το 2019 νέο πετσόκομμα των κύριων συντάξεων κατά 18%).
Οι ασφαλιστικές εισφορές των εργαζόμενων μέχρι τις 31 Δεκέμβρη του 2016 δεν υπολογίζονταν επί των καταβαλλόμενων αποδοχών, αλλά με βάση τις ισχύουσες κλαδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Σύμφωνα με τον Ασφαλιστικό Οδηγό του Εργοδότη, όπως συντάχθηκε από το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, «οι εισφορές υπολογίζονται επί των πραγματικών ακαθάριστων αποδοχών των εργαζόμενων (σε χρήμα και σε είδος). Οι αποδοχές αυτές δεν επιτρέπεται να είναι κατώτερες από τις νόμιμες, δηλ. αυτές που προβλέπονται κάθε φορά από τις κατά κλάδο συλλογικές συμβάσεις εργασίας».
Οι ασφαλιστικές εισφορές υπολογίζονταν πράγματι σύμφωνα με τις παγωμένες από το 2012 κλαδικές συλλογικές συμβάσεις. Ο πίνακας που δημοσιεύουμε είχε δημοσιευτεί για πρώτη φορά σε ανάλυσή μας τον Φλεβάρη του 2016, βάσει στοιχείων μέχρι τις 31 Δεκέμβρη του 2014. Συμπεριλάβαμε και δύο χρονιές πριν από την κρίση (2007 και 2008), που ήταν οι καλύτερες, για να διευκολύνονται οι συγκρίσεις. Τώρα έχουμε τη δυνατότητα να τον συμπληρώσουμε με στοιχεία μέχρι τις 31 Δεκέμβρη του 2016.
Τι διαπιστώνουμε;
Πλήρης απασχόληση: Το μέσο ασφαλιστέο μεροκάματο την περίοδο της κρίσης (2010-2016) κινήθηκε μεταξύ 58,01 (το 2010) και 51,13 ευρώ (το 2016), ανεξάρτητα από το πόσο ήταν το καταβαλλόμενο (λόγω της βαθιάς καπιταλιστικής κρίσης) μεροκάματο.
Μερική απασχόληση: Το ασφαλιστέο μεροκάματο την περίοδο της κρίσης κινήθηκε μεταξύ 29,66 (το 2010) και 23,66 ευρώ (το 2016), ανεξάρτητα από το πόσο ήταν το καταβαλλόμενο.
Αυτά ήταν τα ασφαλιστέα μεροκάματα στις λεγόμενες κοινές επιχειρήσεις. Σημειώνουμε ότι σε πολλές επιχειρήσεις οι καπιταλιστές, ενώ απασχολούν εργάτες με οκτάωρη (και παραπάνω) απασχόληση, τους ασφαλίζουν για ένα τετράωρο την ημέρα, εκμεταλλευόμενοι το γεγονός ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί υπολειτουργούν και τους επιτρέπουν πλήρη ασυδοσία.
Οικοδόμοι: το ασφαλιστέο μεροκάματο την περίοδο 2010 – 2016 κινήθηκε μεταξύ 63.19 (το 2010) και 40,79 ευρώ (το 2016).
Αυτά μέχρι το 2016. Από την 1η Γενάρη του 2017, όσον αφορά τους ασφαλισμένους στα πρώην ταμεία ΟΑΕΕ, ΟΓΑ, ΕΤΑΑ και ΕΤΑΠ-ΜΜΕ άλλαξε η βάση υπολογισμού του ασφαλιστέου μεροκάματου και μισθού. Αυτό όμως δεν συνέβη στους εργαζόμενους που ασφαλίζονται στο πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ για εξαρτημένη εργασία. Ετσι, το ασφαλιστέο μεροκάματο τον Γενάρη του 2017 ήταν 51,47 ευρώ για πλήρη και 23,74 ευρώ για μερική απασχόληση. Σημειώνουμε εδώ ότι υπάρχουν εργαζόμενοι που η εργασία τους είναι εξαρτημένη από καπιταλιστικές επιχειρήσεις, όμως εμφανίζονται ως ελευθεροεπαγγελματίες και ασφαλίζονται είτε στον ΟΑΕΕ είτε στον ΟΓΑ.
Για το 2017, η αρμόδια Διεύθυνση του πρώην ΙΚΑ, που τώρα εντάχθηκε στον ΕΦΚΑ, επεξεργάζεται τα στοιχεία των ΑΠΔ με μια καθυστέρηση περίπου δέκα μηνών. Το συμπέρασμα που βγαίνει όμως για τον ασφαλιστέο μισθό (ή μεροκάματο) των εργαζόμενων που ασφαλίζονται στο πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ για εξαρτημένη εργασία, είναι ότι εξακολουθεί να υπολογίζεται με βάση τις ισχύουσες κλαδικές συμβάσεις. Είχαμε κάνει την εκτίμηση ότι οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ θα επιχειρήσουν να μειώσουν το ασφαλιστέο μεροκάματο, όμως προς το παρόν δεν το έχουν αποτολμήσει.
Κίνηση της απασχόλησης
Σε ό,τι αφορά τη διακύμανση της απασχόλησης από χρονιά σε χρονιά, από τα στοιχεία των Αναλυτικών Περιοδικών Δηλώσεων, όπως τα επεξεργαστήκαμε και τα περιλάβαμε στον πίνακα, προκύπτουν τα εξής:
Πλήρης απασχόληση; Το 2007 οι απασχολούμενοι στις λεγόμενες κοινές επιχειρήσεις ήταν 1.536.019, ενώ το 2008 ήταν 1.450.064, ενώ οι εργαζόμενοι στις οικοδομικές επιχειρήσεις ήταν 184.500 και 161.250 αντίστοιχα.
Μερική απασχόληση: στις κοινές επιχειρήσεις οι απασχολούμενοι ήταν 259.561 το 2007 και 271.072 το 2008. Μια απαραίτητη διευκρίνιση. Φυσικά, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το γεγονός ότι από τους καπιταλιστές ασφαλίζονταν και εργαζόμενοι που δούλευαν παραπάνω από οκτάωρο αλλά οι υπερωρίες έμεναν ανασφάλιστες.
Το σύνολο των ασφαλισμένων ήταν 1.980.000 το 2007 και 1.883.000 το 2008.
Η πλήρης απασχόληση στις κοινές επιχειρήσεις έπεσε το 2010 κατά 250.000 περίπου, το 2011 υπήρξε μια άνοδος σε σχέση με το 2010, το 2012 υπήρξε πάλι μια σημαντική πτώση 127.000 εργαζόμενων και μετά άρχισε μια αύξηση για να φτάσουμε το 2016 στους 1.393.000 εργαζόμενους.
Στη διετία 2013 – 2014 των Σαμαροβενιζέλων παρατηρείται μια αύξηση στην πλήρη απασχόληση κατά 96.000 άτομα, ενώ στη διετία 2015 – 2016 των Τσιπροκαμμένων παρατηρείται μια αύξηση κατά 102.000 άτομα. Στην αύξηση αυτή έπαιξαν ρόλο διάφοροι παράγοντες:
– Τα προγράμματα επιδοτούμενης απασχόλησης, με την οποία ανακυκλώνεται η ανεργία, που διαχρονικά είναι μια πάγια πρακτική των κυβερνήσεων.
– Η δραστική μείωση των αποδοχών των εργαζόμενων.
– Η απόφαση των καπιταλιστών να αυξήσουν την παραγωγική τους δραστηριότητα, που δεν μπορούμε να την αποτυπώσουμε σ’ αυτήν την ανάλυση.
Ας μη πανηγυρίζουν, λοιπόν, οι Τσιπροκαμμένοι, ότι δήθεν ανέτρεψαν την κατάσταση στον τομέα της πλήρους απασχόλησης, σε σχέση με τους Σαμαροβενιζέλους.
Η μερική απασχόληση κατά τα έτη 2010, 2011 και 2012 κινείται μεταξύ 301.000 και 305.000 άτομα. Από το 2013 αρχίζει να αυξάνεται: 360.000 το 2013, 456.000 το 2014, 506.000 το 2015 και 572.500 το 2016. Υπενθυμίζουμε ότι πολλές από τις συμβάσεις μερικής απασχόλησης υποκρύπτουν συμβάσεις πλήρους απασχόλησης.
Και πάλι θα πούμε ότι οι Τσιπροκαμμένοι δε δικαιούνται να πανηγυρίζουν για δήθεν σημαντικά μεγαλύτερη αύξηση της απασχόλησης σε σχέση με τους Σαμαροβενιζέλους. Σύμφωνα με τον Πίνακα, τη διετία 2013 – 2014 οι εργαζόμενοι με μερική ασφάλιση αυξήθηκαν σε σχέση με το 2012 κατά 155.000, ενώ στη διετία 2015 – 2016 αυξήθηκαν σε σχέση με το 2014 κατά 116.000.
Δεν αναφερόμαστε στους οικοδόμους, που για μια σειρά λόγους κατατάσσονταν στους μερικά απασχολούμενους, γιατί και στις δύο διετίες κινήθηκαν αθροιστικά στα ίδια επίπεδα. Τη διετία 2013-2014 68.500 και τη διετία 2015-2016 67.500.
Το σύνολο των ασφαλιζόμενων, πλήρους και μερικής απασχόλησης, ήταν το 2007 1.980.000 και το 2008 1.983.000. Το 2010 και το 2012 η απασχόληση έπεσε, με μια ενδιάμεση αύξηση το 2011. Η απασχόληση άρχισε να αυξάνεται από το 2013. Τη διετία 2013-2014 αυξήθηκε κατά 246.000, ενώ τη διετία 2015 -2016 αυξήθηκε κατά 217.000. Οι συνολικά ασφαλιζόμενοι ήταν 1.884.500 το 2015 και 1.999.400 το 2016.
Μπορεί η μερική απασχόληση να ήταν σημαντικά μεγαλύτερη τη διετία 2015 – 2016, μπορεί οι ασφαλιστικές εισφορές στη μερική απασχόληση να είναι σημαντικά μικρότερες από την πλήρη, μπορεί γι’ αυτούς τους λόγους να είναι σημαντικά λιγότερα αυτή τη διετία τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων, όμως δεν μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι τα έσοδα των Ταμείων την περίοδο των Μνημονίων είναι ευκαταφρόνητα, όπως κάνουν οι Τσιπροκαμμένοι και τα μνημονιακά αστικά κόμματα.
Σημαντικά τα έσοδα, αν εισπράττονταν
Αναφέραμε παραπάνω, ότι το χρέος των καπιταλιστών προς τα ασφαλιστικά ταμεία από 23,32 δισ. ευρώ τον Ιούνη του 2017 έφτασε τα 30,53 δισ. ευρώ τον Σεπτέμβρη του 2017, γιατί το τρίμηνο Ιούλη-Σεπτέμβρη του 2017 μπήκαν στο ΚΕΑΟ 377.817 ασφαλισμένοι στον ΟΑΕΕ, που οφείλουν 7,06 δισ. ευρώ και κάποιοι άλλοι που οφείλουν 70,5 εκατ. ευρώ. Από τους 377.817 ασφαλισμένους, οι 236.365 οφείλουν μέχρι 15.000 ευρώ, 50.534 οφείλουν μεταξύ 15.000 και 30.000 ευρώ, 72.621 μεταξύ 30.000 και 50.000 ευρώ και οι υπόλοιποι μεταξύ 50.000 και 100.000 ευρώ. Προφανώς έβαλαν και αυτούς τους ασφαλισμένους-οφειλέτες στο ΚΕΑΟ προκειμένου να εισπράξουν μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, αφού οι μεγαλοοφειλέτες καπιταλιστές έχουν μείνει στο απυρόβλητο και συνεχίζουν να υποβάλλουν τις ΑΠΔ χωρίς να καταβάλλουν ταυτόχρονα τις ασφαλιστικές εισφορές.
Θα κλείσουμε θυμίζοντας τρία πράγματα:
• Κατά τη διακυβέρνηση των Τσιπροκαμμένων το χρέος προς τα ασφαλιστικά ταμεία εκτινάχθηκε στα ύψη. Συγκεκριμένα, τον Μάρτη του 2015, το συνολικό χρέος ήταν 14,4 δισ. ευρώ, οι μεγαλοοφειλέτες ήταν 955 και χρωστούσαν 3,34 δισ. ευρώ. Τον Ιούνη του 2017, το χρέος ανήλθε στα 23,32 δισ. ευρώ, οι μεγαλοοφειλέτες ήταν 1.634 και το χρέος τους 6,53 δισ. ευρώ. Τον Σεπτέμβρη του 2017, οι μεγαλοοφειλέτες ήταν 1.671 και το χρέος τους 6,66 δισ. ευρώ.
• Από το 2013 που άρχισε να λειτουργεί μέχρι τον Σεπτέμβρη του 2017, το ΚΕΑΟ εισέπραξε μόλις 2.546 εκατομμύρια ευρώ, ενώ το χρέος εκτινάχτηκε από τα 11,49 δισ. ευρώ τον Οκτώβρη του 2014 στα 30,53 δις. ευρώ τον Σεπτέμβρη του 2017!
• Με μια ΚΥΑ που εξέδωσαν οι ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ τον Δεκέμβρη του 2016 τα ασφαλιστικά ταμεία θα χάσουν 1.731 εκατομμύρια ευρώ!
Καταρρέει λοιπόν ο μύθος, ότι ότι έχουν μειωθεί δραστικά τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων επειδή έχουν μειωθεί δραστικά οι ασφαλισμένοι σ’ αυτά. Το πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και νυν ΕΦΚΑ καταρρέει χρηματοδοτικά, όχι μόνο λόγω της μαζικής ανεργίας και της χρόνιας καταλήστευσης, αλλά και λόγω της μαζικής άρνησης των καπιταλιστών (μικρών και μεγάλων) να καταβάλουν τις ασφαλιστικές εισφορές, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα τα φέσια να εκτοξευτούν στα 30,53 δισ. ευρώ!
Γεράσιμος Λιόντος
