«Γνωρίζω ότι η Βρετανία μπορεί ορισμένες φορές να έχει ιδωθεί σαν ένα σκαιό κράτος μέλος. Η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει αγωνιστεί για να διαχειριστεί τη διαφορετικότητα των κρατών μελών της και των συμφερόντων τους. Ρέπει προς την ομοιομορφία, όχι την ευελιξία. Η διαπραγμάτευση του Ντέιβιντ Κάμερον ήταν μία γενναία τελική προσπάθεια να πετύχει ώστε αυτό να λειτουργήσει για την Βρετανία –και θέλω να ευχαριστήσω όλους ανά την Ευρώπη που τον βοήθησαν να φτάσει σ’ αυτή τη συμφωνία– όμως η πικρή αλήθεια, όπως γνωρίζουμε, είναι ότι για την πλειοψηφία των βρετανών ψηφοφόρων αυτό δεν έδωσε αρκετή ευελιξία σε πολλούς σημαντικούς παράγοντες (…) Η απόφαση να αφήσουμε την ΕΕ δε σημαίνει επιθυμία να απομακρυνθούμε από εσάς, τους φίλους και γείτονές μας (…) Ηταν μία ψήφος για να αποκαταστήσουμε, όπως το βλέπουμε εμείς, την κοινοβουλευτική μας δημοκρατία, την εθνική μας αυτοδιάθεση και να γίνουμε περισσότερο παγκόσμιοι και διεθνιστές στην πράξη και στο πνεύμα».
Με αυτά τα λόγια δικαιολόγησε η πρωθυπουργός της Βρετανίας, Τερίζα Μέι, την πρόθεσή της να προχωρήσει το BREXIT, σε ομιλία που εκφώνησε την περασμένη Τρίτη, για να ανακοινώσει το σχέδιό της για το πώς θα προχωρήσει από δω και μπρος. Η ιμπεριαλιστική Βρετανία έστειλε έτσι το δικό της μήνυμα στις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ, δείχνοντας ότι δεν είναι πλέον διατεθειμένη να κάνει πίσω στα ζητήματα που αποτέλεσαν αγκάθια στις σχέσεις της με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ. Ο «διεθνισμός» της είναι ένας ιμπεριαλιστικός «διεθνισμός» με στόχο την ισχυροποίηση της Μεγάλης Βρετανίας ως παγκόσμιας δύναμης.
Πριν σχολιάσουμε αυτά που δήλωσε η Μέι, ας δούμε ποιοι είναι οι δώδεκα στόχοι, όπως τους παρουσίασε στην ομιλία της:
1. Βεβαιότητα. Η Μέι υποσχέθηκε να ενσωματώσει τη βασική νομοθεσία της ΕΕ στη βρετανική, έτσι ώστε να ισχύουν οι ίδιοι κανόνες πριν και μετά το BREXIT. Διαβεβαίωσε, μάλιστα, ότι θα είναι το βρετανικό κοινοβούλιο που θα αποφασίσει ποιες ακριβώς αλλαγές θα χρειαστούν στη νομοθεσία. Ταυτόχρονα, η Μέι υποσχέθηκε να φέρει στα κοινοβούλια προς ψήφιση τη συμφωνία που θα επιτευχθεί με την ΕΕ.
2. Ελεγχος της εθνικής νομοθεσίας, δίνοντας τέλος στη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου της ΕΕ στη Βρετανία. Οπως δήλωσε χαρακτηριστικά η Μέι, οι νόμοι θα ερμηνεύονται από δικαστές του Γουεστμίνστερ, του Εδιμβούργου ή του Μπέλφαστ και όχι του Λουξεμβούργου.
3. Ενδυνάμωση της ενότητας των τεσσάρων εθνών του Ενωμένου Βασιλείου. Η Μέι υποσχέθηκε να μην προχωρήσει σε καμία ανάκληση αποφάσεων των αποκεντρωμένων κυβερνήσεων και επανέλαβε ότι θέλει να συμμετέχουν και αυτές στις διαπραγματεύσεις για το BREXIT, μέσω της κοινής υπουργικής επιτροπής που έχει ήδη δημιουργηθεί.
4. Διατήρηση της κοινής ταξιδιωτικής περιοχής μεταξύ Βρετανίας και Δημοκρατίας της Ιρλανδίας. Δηλαδή, θα εξακολουθήσει να μη χρειάζεται υποχρεωτικά διαβατήριο για τη μετάβαση από τη μία χώρα στην άλλη.
5. Ελεγχος μετανάστευσης. Αυτό, υποστήριξε η Μέι, δεν μπορεί να γίνει όσο ισχύει η ελεύθερη μετακίνηση ατόμων μεταξύ Βρετανίας και Ευρώπης.
6. Εξασφάλιση των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ που ζουν στη Βρετανία και των Βρετανών που ζουν στην ΕΕ.
7. Προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων με την ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας που τα «προστατεύει». Εδώ γελάνε… Επειδή έπεσε «βαριά» αυτή η υπόσχεση, η Μέι δεν παρέλειψε να συμπληρώσει ότι η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να γίνει η Βρετανία… παγκόσμια! Ενα μεγάλο, παγκόσμιο, εμπορικό κράτος. Αυτό φυσικά, στη γλώσσα των αστών, σημαίνει να είναι «ανταγωνιστική» και ο νοών νοήτω για το τι σημαίνει αυτό για τα εργατικά δικαιώματα.
8. Ελεύθερο εμπόριο με τις ευρωπαϊκές αγορές. Η Μέι όμως ξεκαθάρισε ότι αυτό δε σημαίνει ότι η Βρετανία θα συμμετέχει στην Ενιαία Αγορά! Γιατί αν συμμετέχει, θα πρέπει να αποδεχτεί τις τέσσερις «ελευθερίες» της ΕΕ: αγαθά, κεφάλαιο, υπηρεσίες και άνθρωποι, καθώς και τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου της ΕΕ, πράγμα που η Βρετανία δεν μπορεί να δεχτεί, αλλιώς δε θα έβγαινε από την ΕΕ. Εκτός Ενιαίας Αγοράς η κυβέρνηση θα προσπαθήσει να πετύχει μία συμφωνία «ελεύθερου εμπορίου» και θα πάψει πλέον να δίνει «υπέρογκες εισφορές» στην ΕΕ.
9. Νέες εμπορικές συμφωνίες με άλλες χώρες. Η Μέι δεν παρέλειψε να πει ότι το ποσοστό του εμπορίου ως προς το ΑΕΠ έχει «κολλήσει» από τότε που η Βρετανία μπήκε στην ΕΕ. Για να ξαναβρεί το ρόλο της ως μεγάλο, παγκόσμιο εμπορικό έθνος, η Βρετανία θα πρέπει «να βγει στον κόσμο» και να συνάψει συμφωνίες με άλλες χώρες, όπως η Κίνα, η Βραζιλία και οι χώρες του Κόλπου, ενώ έχει ήδη ξεκινήσει συζητήσεις με την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και την Ινδία. Φυσικά, οι ΗΠΑ δε θα μπορούσαν να μείνουν απέξω: οι πρόσφατες δηλώσεις Τραμπ μνημονεύτηκαν με ικανοποίηση από τη Μέι. Η τελευταία αποκάλυψε την πρόθεσή της να βγει η Βρετανία από την πλήρη τελωνειακή ένωση και να μπορεί να επιβάλλει τους δικούς της δασμούς στις τρίτες χώρες και όχι αυτούς που επιβάλλει η τελωνειακή ένωση με την ΕΕ. Ταυτόχρονα, όμως, να εξασφαλίσει εμπορική συμφωνία χωρίς δασμούς με την ΕΕ και κάποια συμφωνία τελωνειακής σύνδεσης, χωρίς να γνωρίζει και η ίδια τι ακριβώς συμφωνία μπορεί να επιτευχθεί.
10. Το καλύτερο μέρος για επιστήμη και καινοτομία.
11. Συνεργασία ενάντια στο έγκλημα και την τρομοκρατία. Αυτό είναι το μόνο σημείο που τα συμφέροντα του βρετανικού ιμπεριαλισμού και της ΕΕ ταυτίζονται.
12. Ενα μαλακό και με τάξη BREXIT, μέσα στο χρονικό διάστημα των δύο ετών από την ενεργοποίηση του άρθρου 50 της συνθήκης της Λισαβόνας.
Ανακεφαλαιώνοντας, η Μέι ζήτησε από τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ να αποδεχτούν συμφωνία «ελεύθερου εμπορίου», χωρίς δασμούς στα βρετανικά προϊόντα (και στα ευρωπαϊκά από τη Βρετανία), αλλά με τη δυνατότητα η Βρετανία να επιβάλλει τους δασμούς που αυτή θέλει στις τρίτες χώρες, με περιορισμό στις μετακινήσεις ανθρώπων και άρνηση της δικαιοδοσίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στο Ενωμένο Βασίλειο. Απείλησε, με τον τρόπο της, ότι η Βρετανία δε θα διστάσει ακόμα και να τινάξει τις διαπραγματεύσεις στον αέρα, προειδοποιώντας αυτούς που θέλουν να επιβληθεί στη Βρετανία μια τιμωρητική συμφωνία, προκειμένου να αποθαρρυνθούν άλλες χώρες από το να πάρουν τον ίδιο δρόμο. Θα είναι καλύτερο να μην επιτευχθεί καμία συμφωνία, παρά να επιτευχθεί μία κακή συμφωνία, είπε.
Η γενική γραμματέας του Βρετανικού Συνδέσμου Βιομηχάνων, με μία λακωνική ανακοίνωσή της, έδειξε την ενόχληση του βρετανικού «ΣΕΒ» για τις προθέσεις της Μέι να εγκαταλείψει η Βρετανία την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, πράγμα που -όπως δήλωσε- μειώνει τις πιθανότητες για ελεύθερο εμπόριο χωρίς εμπόδια και δασμούς. Παρολαυτά, εξέφρασε τη θέληση να επιτευχθεί ένα «μαλακό» και «με τάξη» BREXIT, με όσο το δυνατόν πιο ελεύθερο εμπόριο με την ΕΕ. Το τμήμα του συνδικάτου των καπιταλιστών στη Βόρεια Ιρλανδία τόνισε την τεράστια σημασία που έχουν οι εισαγωγές από την ΕΕ για τη Βόρεια Ιρλανδία και τις ανησυχίες του για οπισθοδρόμηση στους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.
Η Μέι έχει έναν ακόμα σκόπελο να ξεπεράσει. Αυτός έχει να κάνει με τη Σκωτία, που ψήφισε στη μεγάλη πλειοψηφία της υπέρ της παραμονής στην ΕΕ. Πώς είναι δυνατόν αυτό να ταιριάξει με το «σκληρό BREXIT» που περιέγραψε η Μέι; Γιατί είναι πραγματικά αστείο να ισχυρίζεται κανείς ότι θα υπάρξει «μαλακό» BREXIT με τόσο ισχυρά αντικρουόμενα συμφέροντα.
Από την άλλη, δεν έχει ακόμα λήξει εντελώς η υπόθεση με το Συνταγματικό Δικαστήριο. Διαρροές από υπουργούς της κυβέρνησης αναφέρουν ότι 7 από τους 11 δικαστές αναμένεται να απορρίψουν την ένσταση της κυβέρνησης ενάντια στην απόφαση του Δικαστηρίου ότι η απόφαση για το αν θα ενεργοποιηθεί ή όχι το άρθρο 50 πρέπει να παρθεί από τα δύο βρετανικά κοινοβουλευτικά σώματα (βουλές των Λόρδων και των Κοινοτήτων). Ακόμα όμως κι αν οι βουλευτές ψηφίσουν υπέρ της ενεργοποίησης του άρθρου 50 (πράγμα που μάλλον θα γίνει, γιατί θα παραήταν χοντρό να πάνε κόντρα στο αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος), τα προβλήματα θα παραμείνουν.
Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το BREXIT, Γκι Φερχόφσταντ, ξεκαθάρισε ότι αποτελεί ψευδαίσθηση να πιστεύει κανείς ότι η Βρετανία μπορεί να αποχωρήσει από την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, αλλά να απολαμβάνει όλα τα πλεονεκτήματά της, χωρίς να αποδέχεται τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτήν. Ο Φερχόφσταντ επανέλαβε αυτό που πριν από λίγους μήνες είχε πει ο Ολάντ. Οτι δηλαδή δεν είναι δυνατόν η Βρετανία να αποχωρήσει και να βρίσκεται σε καλύτερη θέση από τα κράτη μέλη της ΕΕ (το επανέλαβε και ο προεδρεύων αυτή την περίοδο πρωθυπουργός της Μάλτας). Δηλαδή, δεν είναι δυνατόν η Βρετανία να μην πληρώνει εισφορές, να μην υπόκειται σε νομοθετικό έλεγχο, να μη δέχεται την «ελευθερία μετακίνησης», αλλά να μπορεί να κάνει εμπόριο χωρίς δασμούς και εμπόδια με την ενιαία αγορά! Και την πίτα ολόκληρη και το σκύλο χορτάτο, δηλαδή!
Ο επικεφαλής του Ινστιτούτου Ifo του Μονάχου, Κλέμενς Φουστ, χαρακτήρισε την ομιλία Μέι ως «σκληρό BREXIT» και επισήμανε το αδύνατο του να δραστηριοποιούνται ελεύθερα στην κοινή ευρωπαϊκή αγορά οι βρετανικές τράπεζες, αλλά και τα προβλήματα που θα δημιουργηθούν στη γερμανική εξαγωγική βιομηχανία (κυρίως την αυτοκινητοβιομηχανία) με τα εμπόδια που θα προκύψουν στις εξαγωγές της προς τη Βρετανία.
Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε, φυσικά, πού θα καταλήξουν τα παζάρια της Βρετανίας με την ΕΕ. Ενα όμως είναι σίγουρο. Οτι σε μία εποχή που οι ανταγωνισμοί μεταξύ των ισχυρών ιμπεριαλιστικών χωρών οξύνονται, η ΕΕ δε θα μπορούσε να μείνει νησίδα «ευγενούς άμιλλας», «ανιδιοτελούς συνεργασίας» και «αλληλεγγύης». Βρισκόμαστε στην αρχή ενός σκληρού παζαριού και τα αλληλομαχαιρώματα θα είναι πολλά. Το ξέσπασμα του υπουργού Εξωτερικών της Βρετανίας (και υπέρμαχου της εξόδου από την ΕΕ), Μπόρις Τζόνσον, σε διάσκεψη στο Νέο Δελχί (Ινδία), που αφορούσε θέματα εξωτερικής πολιτικής, απαντώντας σε σύμβουλο του Ολάντ που ισχυρίστηκε ότι η Βρετανία δεν μπορεί να περιμένει καλύτερη συμφωνία εκτός ΕΕ από αυτή που πέτυχε εντός, είναι ενδεικτικό. Ο Τζόνσον κατηγόρησε ευθέως τον Ολάντ ότι θέλει να χτυπήσει τη Βρετανία για να την τιμωρήσει που «δραπετεύει» από την ΕΕ, με τρόπο που θυμίζει ταινία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου!
