Μετά από σχεδόν τρία χρόνια στην εξουσία, η βρετανίδα πρωθυπουργός Τερίζα Μέι υπέβαλε κι επίσημα την προηγούμενη Παρασκευή την παραίτηση που είχε εξαγγείλει μόλις βγήκαν τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών, τα οποία επισφράγισαν τον καταποντισμό των Τόρηδων που βρέθηκαν στην πέμπτη θέση χάνοντας τους 11 από τους 15 ευρωβουλευτές τους!
Η παταγώδης αποτυχία του σχεδίου της Μέι για το Brexit δεν μπορούσε να την οδηγήσει πουθενά αλλού εκτός από την παραίτηση. Τώρα ξεκινά και επίσημα η κούρσα της διαδοχής, που θα κρατήσει μέχρι τις 22 Ιούλη, οπότε η Μέι θα παραδώσει την πρωθυπουργία στο διάδοχο που θα εκλεγεί από τα 124 χιλιάδες μέλη του συντηρητικού κόμματος, η πλειοψηφία των οποίων ανήκει στην ανώτερη εισοδηματικά τάξη και είναι άνω των 55 ετών.
Από τους έντεκα «μνηστήρες» της πρωθυπουργικής θέσης, αυτοί που φαίνεται να αναδεικνύονται περισσότερο είναι ο 54χρονος πρώην υπουργός Εξωτερικών Μπόρις Τζόνσον, φανατικός υποστηρικτής του «σκληρού» Brexit, και o 51χρονος υπουργός Περιβάλλοντος Μάικ Γκόουβ που αν και ένας από τους επικεφαλής της καμπάνιας υπέρ του Brexit, είναι κάθετα αντίθετος στην έξοδο χωρίς συμφωνία. Αλλοι υποψήφιοι έχουν πέσει σε γκάφες που ενδεχομένως τους στοιχίσουν τη θέση τους ως «μη σοβαρών», όπως ο 52χρονος υπουργός Εξωτερικών Τζέρεμι Χαντ, ο οποίος από υπέρμαχος της παραμονής στην ΕΕ έφτασε στο σημείο να την παρομοιάσει με την πρώην ΕΣΣΔ (τόσο άσχετος είναι που δε γνωρίζει ότι η ΕΣΣΔ οικοδομήθηκε στην εθελοντική ένωση των κρατών της), ή ο 45χρονος πρώην υπουργός Εξωτερικών Ντόμινικ Ράαμπ, που έγινε περίγελος όταν εμφανίστηκε να μην κατανοεί τη σημαντικότητα του περάσματος Ντόβερ-Καλέ για τα βρετανικά εμπορεύματα!
Ανεξάρτητα από το άτομο που θα επιλεγεί τελικά για την ηγεσία του συντηρητικού κόμματος και κατά συνέπεια την πρωθυπουργία, ο γόρδιος δεσμός του Brexit δε θα λυθεί εύκολα. Αν ο διάδοχος της Μέι δεν κατορθώσει μέχρι τον Οκτώβρη να πετύχει μια συμφωνία για το Brexit που να ψηφιστεί στο Κοινοβούλιο, τότε η χώρα θα οδηγηθεί σε βουλευτικές εκλογές.
Με τη βρετανική οικονομία να βρίσκεται σε πολύ άσχημη κατάσταση, πράγμα που αποτυπώθηκε στη μείωση κατά 0.4% του βρετανικού ΑΕΠ τον Απρίλη, κυρίως λόγω προσωρινού κλεισίματος εργοστασίων ενόψει Brexit, και τη βιομηχανική παραγωγή να συρρικνώνεται κατά 3.9% τον Απρίλη, εξαιτίας της μεγάλης κατρακύλας της αυτοκινητοβιομηχανίας (που συρρικνώθηκε κατά 24% μέσα στο μήνα και συνολικά 44.5% σε σχέση με ένα χρόνο πριν!), δεν υπάρχουν και πολλά περιθώρια για τις «ψευτομαγκιές» του Μπόρις Τζόνσον, που απείλησε ότι θα αποχωρήσει χωρίς καμία συμφωνία, ή εκβιασμούς όπως αυτός που εκστόμισε ο ίδιος, απειλώντας να μη δώσει η Βρετανία τα χρήματα που της αναλογούν στον κοινοτικό προϋπολογισμό αν η ΕΕ δεν ευθυγραμμιστεί με τις βρετανικές θέσεις για τη Βόρεια Ιρλανδία!
Ο εκβιασμός του Τζόνσον σχολιάστηκε έντονα από τη γαλλική προεδρία, η οποία τον χαρακτήρισε ως «αθέτηση διεθνών συμφωνιών», που ισοδυναμεί με επιλεκτική στάση πληρωμών, δείχνοντας την εικόνα που θα δημιουργηθεί αν επικρατήσει ο Τζόνσον.
Ο Γκόουβ εμφανίζεται διαλλακτικότερος απέναντι στην ΕΕ, χωρίς κι αυτός να αποκλείει το ενδεχόμενο «σκληρού Brexit» (μάλλον για να προσεγγίσει τους «σκληρούς»), επιζητώντας όμως μια συμφωνία στο πρότυπο της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Καναδά, αποκλείοντας νέο δημοψήφισμα ή πρόωρες εκλογές και δίνοντας «εγγύηση» για το ξεπέρασμα του προβλήματος του backstop μέσω της εγγύησης της ενότητας της Βρετανίας με τη Βόρεια Ιρλανδία και του διορισμού ειδικού υπουργού που θα αναλάβει να λύσει το πρόβλημα με τα σύνορα για τη Βόρεια Ιρλανδία (χωρίς κανείς να γνωρίζει πώς θα γίνει αυτό). Ως γνωστόν, αυτό ήταν κι ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα, με την ΕΕ να απαιτεί την αποφυγή «σκληρών συνόρων» Βόρειας και Νότιας Ιρλανδίας (πράγμα που οδηγεί σε τελωνειακή ένωση μεταξύ τους) και τη Βρετανία να δείχνει ότι θέλει να αποφύγει μία μόνιμη τελωνειακή ένωση με την ΕΕ, αλλά δε δέχεται διαφορετικό καθεστώς της Βόρειας Ιρλανδίας με την ΕΕ από αυτό που θα ισχύει στην υπόλοιπη χώρα.
Τι θα επικρατήσει στο συντηρητικό εκλογικό σώμα των Τόρηδων, ο άκρατος ιμπεριαλιστικός εθνικισμός ή η διαλλακτικότερη προσέγγιση με γνώμονα το να μη διαταραχθούν τα συμφέροντα του βρετανικού κεφαλαίου από μία άτακτη υποχώρηση, μένει να το δούμε.
Το σίγουρο είναι ότι το βρετανικό κεφάλαιο δε θέλει «σκληρό Βrexit», όπως το έχει τονίσει επανειλημμένα ο βρετανικός «ΣΕΒ» (ο Σύνδεσμος Βρετανικής Βιομηχανίας – CBI που περιλαμβάνει 190 χιλιάδες βρετανικές επιχειρήσεις). Το έκανε ξανά με την ανοιχτή επιστολή της Γενικής Γραμματέα του CBI, Καρολίν Φέιρμπεϊρν, στους διαδόχους της Μέι, στην οποία υπογραμμίζει: «Οι μεγάλες και μικρές επιχειρήσεις είναι ξεκάθαρες ότι αφήνοντας την ΕΕ με μία συμφωνία είναι ο καλύτερος τρόπος για να πάμε μπροστά. Αν φύγουμε χωρίς αυτήν, η βραχυπρόθεσμη αναταραχή και η μακροπρόθεσμη ζημιά στη βρετανική ανταγωνιστικότητα θα είναι σοβαρή. Η συντριπτική πλειοψηφία των επιχειρήσεων δε θα μπορέσει ποτέ να προετοιμαστεί για μη-συμφωνία, ειδικά οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις μας, που δε μπορούν να αντέξουν πολύπλοκα και κοστοβόρα σχέδια έκτακτης ανάγκης» (βλ. https://www.cbi.org.uk/articles/open-letter-from-the-cbi-to-all-conservative-leadership-candidates/).
