Η απρόσμενη νίκη του ρεπουμπλικανού υποψηφίου Ντόναλντ Τραμπ στις αμερικάνικες προεδρικές εκλογές της περασμένης Τρίτης δημιουργεί ερωτηματικά σε όσους πίστεψαν στην προεδρία Ομπάμα. Πώς είναι δυνατόν ο αμερικάνικος λαός να επιλέξει έναν δισεκατομμυριούχο αντιδραστικό δημαγωγό και όχι τη διάδοχο του Ομπάμα, Χίλαρι Κλίντον, όταν η προεδρία Ομπάμα υποτίθεται ότι άλλαξε τη ζωή εκατομμυρίων Αμερικανών προς το καλύτερο;
Για όποιον δεν μένει στο εξωτερικό περιτύλιγμα της εκάστοτε εξουσίας, αλλά ερευνά το ποιόν της, τα πράγματα δεν είναι καθόλου έτσι. Ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός παρέμεινε το ίδιο επιθετικός και το ίδιο εκμεταλλευτικός, ανεξάρτητα από τον πολιτικό διαχειριστή που καθόταν στον προεδρικό θώκο. Αυτό προκύπτει από τα ίδια τα γεγονότα, και τα γεγονότα είναι πεισματάρικα, που λέει ένα παλιό ρητό. Μπορεί ο Τσίπρας, όταν επισκέφτηκε την Αμερική ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης και εν δυνάμει πρωθυπουργός, να έλεγε ότι είδε μόνο χαμογελαστούς ανθρώπους και όχι σκυθρωπούς, όπως στην Ελλάδα της κρίσης, μη φειδόμενος επαίνων για την οικονομική και κοινωνική πολιτική Ομπάμα, την οποία αντιπαρέβαλε με τη «νεοφιλελεύθερη ιδεοληψία» της Γερμανίας, όμως οι αμερικάνοι εργαζόμενοι (εργάτες και μικροαστοί) δε βίωσαν αυτό που «είδε» ο Τσίπρας.
Στο αφιέρωμα αυτό θα αναφερθούμε «στα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα» της διακυβέρνησης Ομπάμα. Στις σημαντικότερες αλλαγές που είχε υποσχεθεί στον αμερικάνικο λαό και στα πεπραγμένα του. Στόχος να ξεφύγουμε από το «στιλ» και να μπούμε στην ουσία της εκάστοτε πολιτικής.
Κολλημένο στα 7.25 δολάρια το ωρομίσθιο
Μία από τις υποσχέσεις του Ομπάμα ήταν η αύξηση του ελάχιστου ωρομισθίου. Το είχε τάξει πολλές φορές από τότε που εκλέχτηκε. Στην ετήσια ομιλία του για την Kατάσταση της Ενωσης (o εκάστοτε πρόεδρος την απευθύνει στο Κογκρέσο), στις 20 Γενάρη του 2015, ο Ομπάμα είχε δηλώσει τα εξής:
«Οπωσδήποτε, τίποτε δε βοηθά τις οικογένειες να τα βγάλουν πέρα όσο οι υψηλότεροι μισθοί… Και θα ήθελα να πω τα εξής σε καθένα που βρίσκεται σε αυτό το Κογκρέσο και αρνείται την αύξηση του κατώτατου ωρομίσθιου: αν πραγματικά πιστεύετε ότι θα μπορούσατε να στηρίξετε μία οικογένεια εργαζόμενοι με 15.000 δολάρια το χρόνο με πλήρες ωράριο, προσπαθήστε το. Αν όχι, ψηφίστε να δοθεί μία αύξηση σε εκατομμύρια σκληρά εργαζόμενους Αμερικανούς» (https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2015/01/20/remarks-president-state-union-address-january-20-2015).
Σημειώνουμε ότι το όριο φτώχειας για τετραμελή οικογένεια ήταν γύρω στα 24.000 δολάρια το 2014. Τα 15.000 που ανέφερε ο Ομπάμα (τα οποία αντιστοιχούν σε πλήρη εβδομαδιαία εργασία 40 ωρών, με το κατώτατο ωρομίσθιο, για 52 εβδομάδες το χρόνο, χωρίς πληρωμένη άδεια) ισοδυναμούν με το 62% του ορίου φτώχειας!
Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης, βάσει των ελληνικών δεδομένων, σημειώνουμε ότι το όριο φτώχειας για τετραμελή οικογένεια με παιδιά ήταν 9.475 ευρώ το 2015. Το 62% αυτού του ποσού είναι 5.875 ευρώ. Ενας εργάτης που παίρνει αυτά τα λεφτά, δουλεύοντας 40 ώρες τη βδομάδα και 52 βδομάδες το χρόνο (χωρίς πληρωμένη άδεια δηλαδή), όπως στον υπολογισμό για το ετήσιο εισόδημα του αμερικάνου εργάτη που δουλεύει με το ελάχιστο ωρομίσθιο, θα παίρνει ωρομίσθιο 2.82 ευρώ! Σε τέτοιο επίπεδο αντιστοιχεί το ελάχιστο ωρομίσθιο στις ΗΠΑ, αν το ανάγουμε στα ελληνικά δεδομένα! Κάνουμε αυτή τη σύγκριση για να δείξουμε πόσο ξεφτιλισμένο είναι το κατώτατο ωρομίσθιο που ισχύει μέχρι σήμερα σύμφωνα με την αμερικάνικη νομοθεσία.
Το Κογκρέσο, βέβαια, που ελέγχεται από τους Ρεπουμπλικάνους, δεν έκανε τη χάρη στον Ομπάμα. Ετσι, παρά τις υποσχέσεις του ότι το κατώτατο ωρομίσθιο θα αυξηθεί στα 9 ή ακόμα και στα 10.1 δολάρια, αυτό παρέμεινε όνειρο απατηλό. Κι αν μέχρι τον ερχόμενο Γενάρη, που λήγει η θητεία του, δεν αυξηθεί, ο Ομπάμα θα είναι ο τρίτος πρόεδρος στην Ιστορία των ΗΠΑ που δεν υπέγραψε αύξηση στο κατώτατο ωρομίσθιο (οι άλλοι δύο είναι ο Τζέραλντ Φορντ και ο Ρόναλντ Ρίγκαν)! Το κατώτατο ωρομίσθιο θεσμοθετήθηκε στις ΗΠΑ το 1938 και η τελευταία αύξησή του έγινε τον Ιούλη του 2009, βάσει νόμου που είχε περάσει η κυβέρνηση Μπους το 2007!
Ο Ομπάμα, φυσικά, ρίχνει την ευθύνη για τη μη αύξηση του κατώτατου ωρομισθίου στο Κογκρέσο, του οποίου και τα δύο σώματα (Βουλή των Αντιπροσώπων και Γερουσία) ελέγχονται από τους Ρεπουμπλικανούς που έχουν την πλειοψηφία. Αν όμως έκρινε ότι το θέμα είναι σημαντικό, θα συγκρουόταν με το Κογκρέσο και θα νομοθετούσε με προεδρικό διάταγμα. Ποιος εργαζόμενος θα τον κατηγορούσε για κάτι τέτοιο; Τότε, ίσως να βοηθούσε τη διάδοχό του Χίλαρι Κλίντον περισσότερο απ’ όσο τη βοήθησε με τη συμμετοχή του στην προεκλογική της καμπάνια.
Ανθρακες ο θησαυρός του Obamacare
Υποτίθεται ότι μία «σπουδαία τομή» που έκανε ο Ομπάμα ήταν ο νόμος Accordable Care Act (ACA) που ψηφίστηκε το 2010. Σύμφωνα με το νόμο αυτό, η ασφάλιση Υγείας έγινε υποχρεωτική για κάθε Αμερικάνο, όμως λίγοι ίσως γνωρίζουν ότι η ασφάλιση δεν προσφέρεται τζάμπα, ούτε είναι κυρίως δημόσια, αλλά αγοράζεται με τον μπαμπούλα επιβολής προστίμου σε όποιον παραμείνει ανασφάλιστος, ίσου με το 2.5% του ακαθάριστου προ-φόρου εισοδήματός του. Ο ίδιος ο Ομπάμα είχε δηλώσει ότι με το νόμο του για την υποχρεωτική ασφάλιση Υγείας των Αμερικάνων «ένα από τα κίνητρα για τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρίες να μπλεχτούν σ’ αυτή την διαδικασία είναι ενδεχομένως ότι θα έχουν μία ολόκληρη ομάδα νέων πελατών, πελατών που πληρώνουν» (για περισσότερα βλ. «Κόντρα», αρ. φύλλου 593, 27.3.2010, www.eksegersi.gr/article.php?article_id=1852&cat_id=20).
Σήμερα, αν και ο Λευκός Οίκος παινεύεται ότι με το νόμο ACA οι ανασφάλιστοι Αμερικανοί μειώθηκαν κατά 10 εκατομμύρια (βλ. Εκθεση για τον προϋπολογισμό του 2016 https://www.whitehouse.gov/sites/default/files/omb/budget/fy2016/assets/budget.pdf), τα έξοδα για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη αυξήθηκαν και συνεχίζουν να αυξάνονται για τους ασφαλισμένους.
Πριν από δυο βδομάδες, το υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι τα ασφάλιστρα των συμβολαίων για την Υγεία που πωλούνται σε 38 Πολιτείες θα αυξηθούν κατά 25% κατά μέσο όρο. Το μη κυβερνητικό ινστιτούτο Commonwealthfund καθησύχαζε όμως τους ασφαλισμένους, λέγοντάς τους ότι οι περισσότεροι δε θα πληρώσουν παραπάνω, γιατί οι αυξήσεις θα καλυφθούν από τις φοροαπαλλαγές και τα κοινωνικά επιδόματα, αφού το 84% των εγγεγραμμένων τα δικαιούνται (https://www.commonwealthfund.org/publications/blog/2016/nov/aca-open-enrollment-is-here). Εμείς δεν μπορούμε φυσικά να ελέγξουμε αυτή τη διαβεβαίωση. Θα αναφέρουμε όμως τι επισημαίνει άλλη έκθεση του ίδιου ινστιτούτου σχετικά με τα ασφάλιστρα Υγείας (https://www.commonwealthfund.org/publications/issue-briefs/2016/oct/slowdown-in-employer-insurance-cost-growth):
«Οι εργάτες πληρώνουν περισσότερα για οικογενειακή κάλυψη, επωμιζόμενοι το 27% του μέσου κόστους των 4.710 δολαρίων (σε εθνικό επίπεδο). Το ποσοστό αυτό είναι το ίδιο με το 2010, αλλά μεγαλύτερο από το 25% που ήταν το 2006, όταν η μέση εισφορά ήταν 2.890 δολάρια»!
Ομως, δεν είναι μόνο το ότι οι ασφαλισμένοι εργαζόμενοι πληρώνουν υψηλότερα ασφάλιστρα. Αυτοί είναι υποχρεωμένοι να πληρώνουν περισσότερα για συμμετοχή στις δαπάνες της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, αν έχουν την ατυχία και αρρωστήσουν. Ο αριθμός των συμβολαίων με συμμετοχή του ασφαλισμένου στα έξοδα, σύμφωνα με την προαναφερθείσα έκθεση, αυξάνεται. Το 2015, στο 85% των ατομικών ιατροφαρμακευτικών ασφαλίσεων υπήρχε συμμετοχή του εργαζόμενου, ενώ το 2006 το ποσοστό αυτό ήταν 66%.
Η έκθεση επισημαίνει ότι η υψηλή συμμετοχή του εργαζόμενου στην πληρωμή της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης είναι κανόνας στα εργοδοτικά συμβόλαια. Σε εθνικό επίπεδο, η συμμετοχή του άγαμου εργαζόμενου ήταν το 2015 1.541 δολάρια, ποσό διπλάσιο σε σχέση με το 2006 (714 δολάρια)! Αυτό σημαίνει ότι ιατροφαρμακευτικά έξοδα μέχρι 1.541 δολάρια τα πληρώνει ο ίδιος ο ασφαλισμένος, ενώ οι ασφαλιστικές πληρώνουν μόνο το επιπλέον ποσό (αν υπάρχει). Δηλαδή, αν κάποιος κάνει μία επέμβαση που κοστίζει 2.000 δολάρια, ο ίδιος θα πληρώσει τα 1.541 και η ασφαλιστική μόλις 459!
Σε εθνικό επίπεδο, ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης της συμμετοχής του ασφαλισμένου στα έξοδα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης μειώθηκε από το 2010, συγκριτικά με την πενταετία πριν από την ψήφιση του νόμου ACA, όμως παραμένει υψηλός. Η αύξηση της συμμετοχής ήταν 8.5% για κάθε χρόνο μεταξύ 2010 και 2015, ενώ την πενταετία 2006-2010 ήταν 9.5% το χρόνο. Ομως, συνδυάζοντας τις κρατήσεις και τη συμμετοχή του ασφαλισμένου στα έξοδα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, οι αμερικάνικες οικογένειες με ασφαλιστική κάλυψη από τον εργοδότη είχαν ένα μέσο κόστος γύρω στα 6.422 δολάρια, ενώ το 2006 αυτό το κόστος ήταν 3.531 δολάρια. Μιλάμε δηλαδή για αύξηση κατά 82%!
Ρατσισμός και αστυνομική καταστολή
Η διακυβέρνηση Ομπάμα δεν περιόρισε την κρατική καταστολή. Αντίθετα, επί των ημερών του ήταν που εξαπλώθηκε σαν πανούκλα η αστυνομική βαρβαρότητα, με κύριο στόχο Αφροαμερικανούς.
Περισσότεροι από τρεις άνθρωποι δολοφονούνται καθημερινά από αστυνομικές σφαίρες στις ΗΠΑ. Αυτό αναφέρει η βρετανική εφημερίδα «Γκάρντιαν» (https://www.theguardian.com/us-news/ng-interactive/2015/jun/01/the-counted-police-killings-us-database#), που έχει φτιάξει βάση δεδομένων με όλες τις δολοφονίες πολιτών από μπάτσους. Οι αστυνομικές σφαίρες και η αγριότητα κατά των έγχρωμων δεν έκαναν διακρίσεις. Με στόχους από δεκαπεντάχρονα παιδιά μέχρι σαραντάχρονους άντρες, από νέους σε πισίνες μέχρι μαθήτριες σε σχολικές τάξεις, η αστυνομική καταστολή έχει οργιάσει, ιδιαίτερα μετά από τη δολοφονία του δεκαοχτάχρονου αφροαμερικανού Μάικλ Μπράουν, που έγινε τον Αύγουστο του 2014 στο Φέργκιουσον, και την απαλλαγή του δολοφόνου μπάτσου. Γιατί να μην οργιάσει η αστυνομική καταστολή, όταν πέρα από τα δακρύβρεχτα λογάκια του Ομπάμα και της παρέας του οι μπάτσοι χαίρουν πλήρους ασυλίας;
Στο επόμενο: Ταξική φορολογία, λεφτά για το κεφάλαιο, φτώχεια και ιμπεριαλιστική πολιτική
