Italiano mascara! Ο χαρακτηρισμός ταιριάζει απόλυτα στα όσα διαδραματίζονται τις τελευταίες μέρες στην Ιταλία. Αφού πέρασαν εβδομάδες παζαρεμάτων, η νεοφασιστική Λέγκα και το «αριστερό» Κίνημα 5 Αστέρων αποφάσισαν να σχηματίσουν κυβέρνηση συνασπισμού και διέθεταν άνετη πλειοψηφία στη Βουλή για να πάρει η κυβέρνησή τους ψήφο εμπιστοσύνης. Εφτιαξαν ένα «κοινό πρόγραμμα» σε διάφορες βερσιόν (άλλη για τα μέλη τους και άλλη για τη δημοσιότητα), βρήκαν και πρωθυπουργό στο πρόσωπο ενός παντελώς άγνωστου καθηγητή Νομικής (ο οποίος μάλιστα είχε «μαϊμουδίσει» το βιογραφικό του με ανύπαρκτες σπουδές, για να δείχνει σπουδαίος διανοούμενος), αυτός πήρε εντολή σχηματισμού κυβέρνησης από τον πρόεδρο Ματαρέλα, αλλά όταν του παρουσίασε τον κατάλογο με τους υπουργούς του, ο πρόεδρος δεν ενέκρινε τον υπουργό Οικονομικών και ο εντολοδόχος πρωθυπουργός έγινε… παραλίγο πρωθυπουργός καταθέτοντας την εντολή.
Ο πρόεδρος φώναξε αμέσως έναν συνταξιούχο του ΔΝΤ, γνωστό ως «ο κύριος ψαλιδοχέρης» (επειδή είχε επεξεργαστεί το σκληρό πρόγραμμα λιτότητας της κυβέρνησης Λέτα) και έδωσε σ' αυτόν την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων. Ο Ντι Μάιο του Κ5Α και ο Σαλβίνι της Λέγκα σκαρφάλωσαν στα κάγκελα καταγγέλλοντας πραξικόπημα. Ο πρώτος δε δίστασε να ζητήσει την παραπομπή του προέδρου Ματαρέλα σε δίκη επί εσχάτη προδοσία. Γέλασε και το παρδαλό κατσίκι, καθώς ο ιταλός πρόεδρος έχει αυτή την προνομία. Αλλωστε, ο Μπερλουσκόνι και το Δημοκρατικό Κόμμα είχαν από την πρώτη στιγμή εκφράσει την υποστήριξή τους στον Ματαρέλα, δηλώνοντας ότι είχε το δικαίωμα να θέσει βέτο για έναν ή περισσότερους υπουργούς.
Κι εκεί που ο «ψαλιδοχέρης» ετοιμαζόταν να φτιάξει την κυβέρνησή του, διαπιστώθηκε ότι το κλίμα που είχε διαμορφωθεί στη χώρα, δε θα επέτρεπε σ' αυτή την κυβέρνηση να φτάσει ούτε μέχρι τον Σεπτέμβρη. Ο Μπερλουσκόνι, μολονότι είχε καλύψει πλήρως τον Ματαρέλα, δήλωσε ότι δε θα δώσει ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση του «ψαλιδοχέρη». Το Δημοκρατικό Κόμμα έκανε πίσω από την αρχική του πρόθεση να δώσει ψήφο εμπιστοσύνης και προσανατολιζόταν στην αποχή. Ετσι, ο «ψαλιδοχέρης» βάδιζε ολοταχώς προς ένα παγκόσμιο ρεκόρ: το σχηματισμό κυβέρνησης που δεν πήρε ούτε μία ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή.
Ηταν που ήταν στραβό το κλήμα, ήρθε κι ένας γάιδαρος που τον λένε Εντινγκερ και του 'φαγε και το τελευταίο βλαστάρι. Ο γερμανός επίτροπος, με ύφος που θύμιζε ανθυπολοχαγό των SS σε κατεχόμενη από τους ναζί χώρα, δήλωσε ότι οι «αγορές» θα δώσουν ένα καλό μάθημα στους Ιταλούς για να μάθουν να ψηφίζουν σωστά! Φυσικά, έγινε της putana. Βγήκε ο Γιούνκερ να τα μαζέψει, το Βερολίνο διέταξε τον Εντινγκερ να ζητήσει συγγνώμη, αλλά η ζημιά είχε γίνει. Η κυβέρνηση του «ψαλιδοχέρη» ήταν για τους Ιταλούς ένα αντίγραφο της κυβέρνησης του Σαλό, που ίδρυσε ο Μουσολίνι το 1943, μεταφερμένος σ' αυτή τη βορειοϊταλική πόλη από τους ναζί, την ώρα που η κυβέρνηση Μπαντόλιο συμμαχούσε με τους Αγγλοαμερικανούς. Την Τρίτη, ο Κάρλο Κοταρέλι, όπως είναι το πραγματικό όνομα του «ψαλιδοχέρη» μπήκε καμαρωτός στο Κυρηνάλιο για να παρουσιάσει στον Ματαρέλα τον κατάλογο με τους υπουργούς του, όμως έφυγε από την πίσω πόρτα για ν' αποφύγει τους δημοσιογράφους. Οι δημοσιογράφοι πήραν χαμπάρι ότι η συνάντηση έληξε, όταν είδαν τους φρουρούς με τις πλουμιστές στολές να αποσύρονται από την είσοδο του Κυρηνάλιου. Ετσι, εκπρόσωπος της προεδρίας αναγκάστηκε να τους ενημερώσει ότι ο εντολοδόχος πρωθυπουργός ζήτησε λίγο χρόνο ακόμα για να βάλει τις… τελευταίες πινελιές στο υπουργικό του συμβούλιο!
Ματαρέλα και Κοταρέλι συναντήθηκαν και την Τετάρτη το πρωί, «ανεπίσημα» όπως ανακοινώθηκε. Οι «τελευταίες πινελιές» απαίτησαν κι άλλο χρόνο. Ούτε την Καπέλα Σιξτίνα να ζωγράφιζε ο «ψαλιδοχέρης».… Στο μεταξύ, ο Ντι Μάιο, που μέχρι την προηγουμένη ζητούσε την κεφαλή του Ματαρέλα επί πίνακι, έκανε «γαργάρα» το αίτημα για παραπομπή του προέδρου επί εσχάτη προδοσία και ζήτησε από τον… προδότη Ματαρέλα να δώσει μια ακόμα ευκαιρία στα δύο κόμματα, το Κ5Α και τη Λέγκα να σχηματίσουν κυβέρνηση! Τον τσίμπησε ξαφνικά κάνα δηλητηριασμένο «νταβάνι»; Οχι βέβαια. Εβλέπε τα γκάλοπ που έδειχναν τη Λέγκα να καλπάζει (κέρδιζε 10 μονάδες μέσα σε δυο μέρες) και το Κ5Α να υποχωρεί (κάθε μέρα από μια-δυο μονάδες) και τον έπιανε σύγκρυο τι μπορεί να γίνει μέχρι τις 29 Ιούλη ή τις 5 Αυγούστου, που ήταν η επικρατέστερη ημερομηνία για τις εκλογές.
Ο Ντι Μάιο έκανε και επίσκεψη στον… προδότη Ματαρέλα, ζητώντας του να δώσει λίγο χρόνο στα δύο κόμματα να σχηματίσουν πολιτική κυβέρνηση. Κύκλοι της προεδρίας διέρρευσαν πως ο κ. Ματαρέλα εξετάζει την πρόταση ντι Μάιο «πολύ σοβαρά». Ο «ψαλιδοχέρης», σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ANSA, δήλωσε ότι έχουν προκύψει «νέες πιθανότητες» για τον σχηματισμό «πολιτικής κυβέρνησης» και γι' αυτό ο ίδιος αναστέλλει τις προσπάθειές του για συγκρότηση κυβέρνησης τεχνοκρατών (οι «τελευταίες πινελιές» έμειναν μετέωρες). Ο Ντι Μάιο κάλεσε δημόσια τη Λέγκα να δεχτεί να τοποθετηθεί ο Πάολο Σαβόνα (η «πέτρα του σκανδάλου») σε άλλη κυβερνητική θέση (π.χ. υπουργός Εξωτερικών) και όχι στο υπουργείο Οικονομικών, όπου δεν τον θέλει ο πρόεδρος.
«Αν κάποιος είναι τερματοφύλακας πρέπει να παίξει ως τερματοφύλακας, αν κάποιος είναι επιθετικός πρέπει να παίξει ως επιθετικός», απάντησε, σύμφωνα με το Reuters, ο Σαλβίνι της Λέγκα, επιμένοντας στον Σαβόνα για το υπουργείο Οικονομικών. Στην πραγματικότητα, ο Σαλβίνι θέλει εκλογές το συντομότερο δυνατό, βλέποντας ότι τα γκάλοπ ευνοούν τη Λέγκα. Σύμφωνα με το ANSA, ο Σαλβίνι θύμισε πως πριν από μερικές μέρες ο Ντι Μάιο είχε συμφωνήσει πως ο Σαβόνα θα ήταν καταλληλότερος εκφραστής των οικονομικών θέσεων της Ρώμης στις Βρυξέλλες, υποστηρίζοντας ότι το υπουργικό συμβούλιο που παρουσίασε ο Τζιουζέπε Κόντε στον Ματαρέλα δεν πρέπει ν' αλλάξει. Σ' αυτή την περίπτωση θα έπρεπε να αυτοεξευτελιστεί ο Ματαρέλα, αποδεχόμενος ως υπουργό Οικονομικών τον Σαβόνα, που πριν από μερικές μέρες είχε απορρίψει, προκαλώντας πολιτική κρίση.
Το ρεπορτάζ «Italiano mascara» σταματά για εμάς την Πέμπτη το μεσημέρι, με τον «ψαλιδοχέρη» να έχει ακόμα την εντολή (αλλά να μην προχωρά σε σχηματισμό κυβέρνησης), με τον Ντι Μάιο να παρακαλά τον Σαλβίνι να δεχτεί τη μετάθεση του Σαβόνα σε άλλο υπουργείο, με τον Σαλβίνι να μην ενδίδει και με τον Ματαρέλα να διαρρέει ότι δε βιάζεται και ότι θα δώσει στα δύο κόμματα χρόνο για πολιτικές διαβουλεύσεις χωρίς πίεση. Μέχρι το Σάββατο, που εσείς θα διαβάζετε αυτές τις γραμμές, ίσως να έχουν υπάρξει νέα επεισόδια σ' αυτή την πολιτική τραγικωμωδία.
Η Ιταλία βρίσκεται σε πολιτική κρίση, αυτό είναι σίγουρο. Ομως αυτή είναι ταυτόχρονα και κρίση της Ευρωζώνης. Η Ιταλία είναι η τρίτη σε δύναμη ιμπεριαλιστική χώρα, δεν είναι η Ελλάδα του Τσίπρα και του Μπαρουφάκη, που από άποψη ΑΕΠ και εν γένει οικονομικής δύναμης δεν αντιπροσώπευε τίποτα (γι' αυτό και ο Σόιμπλε έδινε και «μπόνους» για το Grexit). Το ιταλικό πολιτικό σύστημα βρίσκεται σε αναταραχή, καθώς έχουν συμβεί τεράστιες ανακατατάξεις. Ενα τσούρμο τυχοδιωκτών, υπό την ηγεσία του «Λαζόπουλου της Ιταλίας» Μπέπε Γκρίλο έγινε πρώτο κόμμα, ενώ η νεοφασιστική Λέγκα, με περιθωριακό μέχρι τώρα ρόλο, υπερσκέλισε το κόμμα του Μπερλουσκόνι. Αυτές οι κοινοβουλευτικές ανακατατάξεις δείχνουν από τη μια τη βαθιά δυσαρέσκεια του ιταλικού προλεταριάτου και από την άλλη την πολιτική του κατάντια.
Οι εσωτερικές αντιθέσεις μπλέκονται και με τις αντιθέσεις ανάμεσα στην Ιταλία και τον γερμανο-γαλλικό άξονα. Ο Σαβόνα δεν είναι κανένας τυχάρπαστος τύπου Μπαρουφάκη. Στα 81 του χρόνια έχει να επιδείξει μια ζηλευτή καριέρα νεοφιλελεύθερου οικονομολόγου, μάνατζερ και πολιτικού. Εχει διδάξει στα μεγαλύτερα ιταλικά πανεπιστήμια, έχει διατελέσει διευθύνων σύμβουλος μεγάλων επιχειρήσεων, διευθυντικό στέλεχος στην Τράπεζα της Ιταλίας και σε ιδιωτικές τράπεζες, γενικός διευθυντής στην πανίσχυρη Confindustria (τον ιταλικό ΣΕΒ), υπουργός στην κυβέρνηση Τσιάμπι τη δεκαετία του 1990 και βασικός οικονομικός σύμβουλος στις κυβερνήσεις του Μπερλουσκόνι, υπεύθυνος για τον καταρτισμό των προγραμμάτων λιτότητας. Πρόκειται για ένα τυπικό στέλεχος της ιταλικής κεφαλαιοκρατίας και όχι για κάποιον «λαϊκιστή» που εμπνέει φόβο στο κεφάλαιο.
Ο Σαβόνα, όμως, τα τελευταία χρόνια αρθρογραφούσε συστηματικά ενάντια στη «γερμανική Ευρώπη». Μιλούσε ακόμα και για «plan B» εξόδου της Ιταλίας από το ευρώ. Αυτό ίσως να τον φέρνει απέναντι σ' ένα τμήμα της ιταλικής κεφαλαιοκρατίας, που ενδεχομένως φοβάται επανάληψη της βρετανικής περιπέτειας με ένα Italexit. Ο ίδιος, πάντως, διαμαρτυρόμενος ενάντια στη συμπεριφορά του Ματαρέλα απέναντί του, με επιστολή στην ιστοσελίδα milanofinanza.it, αποδίδει στον ιταλό πρόεδρο «άσκηση δριμείας κριτικής σε υποθετικές μου προθέσεις, σχετικά με έξοδο από το ευρώ, και όχι βάσει των ιδεών που πρεσβεύω και επανέλαβα σε πρόσφατο ανακοινωθέν μου, το οποίο κατακρίθηκε από τα περισσότερα μέσα ενημέρωσης, χωρίς καν να παρουσιάσουν το περιεχόμενό του». Υπογραμμίζει, δε, ότι ως υπουργός «δε θα έθετε ποτέ υπό αμφισβήτηση το ευρώ, αλλά θα ζητούσε από την ΕΕ να προσφέρει απαντήσεις στα αιτήματα αλλαγής που προέρχονται από το εσωτερικό των χωρών μελών».
Η κρίση είναι παρούσα και είναι ευρωπαϊκή. Είναι μια κρίση που τροφοδοτείται από το σύνολο των αντιθέσεων που μαστίζουν τον καπιταλισμό.
