«Στις 17 Σεπτέμβρη, θέλουμε να δούμε 20.000 ανθρώπους να πλημμυρίζουν το Μανχάταν, να στήνουν τέντες, κουζίνες, ειρηνικά οδοφράγματα και να καταλαμβάνουν τη Γουόλ Στριτ για μερικούς μήνες. Οντας εκεί, θα επαναλαμβάνουμε ακατάπαυστα ένα και μόνο αίτημα με μία ποικιλία φωνών. Η Ταχρίρ πέτυχε κυρίως γιατί ο κόσμος της Αιγύπτου έθεσε ένα ξεκάθαρο τελεσίγραφο –ότι ο Μουμπάρακ θα πρέπει να φύγει– ξανά και ξανά μέχρι να νικήσουν. Ακολουθώντας αυτό το μοντέλο, ποιο είναι το ισοδύναμο απλό αίτημά μας; Το υποψήφιο πιο συναρπαστικό αίτημα που έχουμε ακούσει μέχρι σήμερα είναι ένα, που φτάνει στον πυρήνα του γιατί το αμερικάνικο πολιτικό σύστημα είναι σήμερα ανάξιο ν’ αποκαλείται δημοκρατία: ζητούμε από τον Μπαράκ Ομπάμα να διορίσει μία Προεδρική Επιτροπή επιφορτισμένη με τον τερματισμό της επιρροής του χρήματος πάνω στους αντιπροσώπους μας στην Ουάσιγκτον. Είναι ώρα για ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ κι όχι ΕΤΑΙΡΙΟΚΡΑΤΙΑ, είμαστε καταδικασμένοι χωρίς αυτή (σ.σ. τη δημοκρατία).
Αυτό το αίτημα φαίνεται να πιάνει τη σημερινή εθνική διάθεση, επειδή η εκκαθάριση της διαφθοράς στην Ουάσιγκτον είναι κάτι που όλοι οι Αμερικάνοι, δεξιοί κι αριστεροί, λαχτα- ρούν και μπορούν να υποστηρίξουν. Εάν επιμείνουμε σ’ αυτό, 20.000 φορές δυνατά, βδομάδα με βδομάδα, κόντρα σε κάθε προσπάθεια της αστυνομίας και της Εθνικής Φρουράς να μας διώξει από τη Γουόλ Στριτ, θα είναι αδύνατο για τον Ομπάμα να μας αγνοήσει. Η κυβέρνησή μας θα εξαναγκαζόταν να επιλέξει δημόσια μεταξύ της θέλησης των ανθρώπων και των κερδών των εταιριών. Αυτό θα ήταν η αρχή μιας νέας κοινωνικής δυναμικής στην Αμερική, ένα βήμα πέρα από το κίνημα του Tea Party. Αντί να εγκλωβιστούμε αβοήθητοι στο υπάρχον πολιτικό οικοδόμημα, εμείς οι άνθρωποι αρχίζουμε να παίρνουμε αυτό που θέλουμε, είτε πρόκειται για την κατάργηση των μισών από τις 1.000 στρατιωτικές βάσεις που έχει η Αμερική ανά τον κόσμο είτε για την επαναφορά του νόμου Γκλας-Στίγκαλ (σ.σ. νόμος για τις τράπεζες που ψηφίστηκε το 1933) είτε για την τριάδα των παραπτωμάτων για τα οποία είστε παράνομοι για τους εγκληματίες των εταιριών. Ξεκινώντας από ένα απλό αίτημα –την προεδρική επιτροπή για το διαχωρισμό του χρήματος από την πολιτική– ξεκινάμε να θέτουμε την ατζέντα για μια νέα Αμερική».
Το παραπάνω απόσπασμα από το «μανιφέστο» των αμερικάνων «αγανακτισμένων»[1] θα ήταν για γέλια, αν δεν πλασαρόταν από τους εδώ θιασώτες τους σαν ό,τι πιο προωθημένο έχει να δείξει το αμερικάνικο κίνημα τα τελευταία χρόνια. Είναι πραγματικά θλιβερό να θεωρεί κανείς ως «το πιο συναρπαστικό αίτημα» την έκκληση στην κυβέρνηση Ομπάμα να διορίσει επιτροπή που να επιφορτιστεί με τον τερματισμό της επιρροής του χρήματος πάνω στους πολιτι- κούς. Και να το λέει αυτό στη μητρόπολη του παγκόσμιου καπιταλισμού, στις ΗΠΑ! Μα σε ποιον πλανήτη ζουν αυτοί οι άνθρωποι; Δεν βλέπουν την ταξική διαφορά που τόσο ανάγλυφα αποτυπώνεται κατά καιρούς σε μια ντουζίνα εκθέσεις διάφορων ερευνητικών ινστιτούτων των ΗΠΑ; Πώς μπορεί κανείς να είναι τόσο αφελής ώστε να πιστεύει ότι μπορεί να υπάρξει ένα «απλό αίτημα» που να μπορεί να συσπειρώνει όλες τις τάξεις και να εξυπηρετεί τα αντιτιθέμενα συμφέροντά τους; Ο «τερματισμός της επιρροής του χρήματος στους πολιτικούς» μπορεί ν’ αποτελέσει αίτημα ή αποτελεί ευσεβή πόθο που θα παραμείνει πόθος, αφού κανένας δεν θα έχει τη δύναμη να τον πραγματοποιήσει;
Ενα κίνημα, όσο ισχυρό και να είναι (πόσο μάλλον το κίνημα των «αγανακτισμένων» στις ΗΠΑ, που θέτει ως αριθμητικό στόχο τους 20 χιλιάδες σε μία χώρα 310 εκατομμυρίων), δεν μπορεί να μετατρέψει μια καταπιεστική μηχανή (και τέτοια είναι το αστικό κράτος, ακόμα και στην πιο «δημοκρατική» του μορφή) σε προστάτη των αδυνάτων και σε μηχανισμό απονομής κοινωνικής δικαιοσύνης. Γιατί απλά η Δικαιοσύνη είναι τόσο ταξική όσο καθαγιάζει την κλοπή της απλήρωτης δουλειάς των εργατών (των μόνων παραγωγών του πλούτου αυτής της κοινωνίας), που γίνεται απόλυτα «νόμιμα» από τους καπιταλιστές, στο όνομα της «ιδιωτικής πρωτοβουλίας».
«Οι μορφές των αστικών κρατών είναι εξαιρετικά ποικίλες, η ουσία τους όμως είναι μία: όλα αυτά τα κράτη, είτε έτσι είτε αλλιώς, μα σε τελευταία ανάλυση υποχρεωτικά, είναι δικτατορία της αστικής τάξης», έγραφε ο ηγέτης των Μπολσεβίκων Β.Ι. Λένιν, στο μνημειώδες έργο του «Κράτος και επανάσταση», που γράφτηκε μέσα στις φλόγες της ρώσικης επανάστασης. Αυτή τη δικτατορία οι καπιταλιστές φροντίζουν να τη ντύσουν με δημοκρατικό μανδύα, γιατί η κοινοβουλευτική δημοκρατία είναι η μόνη κρατική μορφή όπου το γενικό ταξικό τους συμφέρον υποτάσσει ταυτόχρονα τις αξιώσεις των ξεχωριστών ομάδων τους καθώς και όλες τις άλλες τάξεις της κοινωνίας[2], όπως συμβαίνει εδώ και αιώνες στις αστικές δημοκρατίες δυτικού τύπου (π.χ. Γαλλία, όπου ο μακελάρης της κομμούνας Θιέρσος εμφανιζόταν ταυτόχρονα σαν πούρος εκφραστής της αστικής δημοκρατίας). Οι δε πολιτικοί εκφραστές της αστικής δημοκρατίας ανεβαίνουν τις κλίμακες της κομματικής ιεραρχίας με την προϋπόθεση ότι θα εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα της τάξης που έχει την πραγματική πολιτική και οικονομική εξουσία, της αστικής τάξης. Οι όποιες προσπάθειές τους να ρυθμίσουν τις οικονομικές υποθέσεις δε γίνονται από αίσθημα δικαιοσύνης προς τους εργάτες, αλλά για να σώσουν, μέσω του συλλογικού καπιταλιστή που αποτελεί το κράτος τους, το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα.
Παράδειγμα ο νόμος Γκλας-Στίγκαλ, που ψηφίστηκε λίγο μετά το κραχ του ’29 (το 1933), που τόσο τον εκθειάζουν οι «αγανακτισμένοι». Ο νόμος[3] πήρε τ’ όνομά του από δύο μέλη του Κογκρέσου, τον γερουσιαστή Κάρτερ Γκλας και τον βουλευτή Χένρι Μπάσκομ Στίγκαλ. Οι δύο αυτοί… επαναστάτες, σε μια προσπάθεια να ανακοπεί η κατάρρευση μετά το κραχ του ’29, πρότειναν τον διαχωρισμό των εμπορικών από τις επενδυτικές πράξεις των τραπεζών, επιτρέποντας μόνο σε ένα 10% των εσόδων των εμπορικών τραπεζών να προέρχονται από ομόλογα. Στόχος η αποφυγή χρησιμοποίησης των καταθέσεων για χρηματοδότηση ομολόγων. Λίγο μετά την ψήφιση του νόμου αυτού, ο ίδιος ο Γκλας (ο ένας εκ των δύο εμπνευστών του) πρότεινε την ανάκλησή του, με τον ισχυρισμό ότι ήταν μια υπερβολική αντίδραση στην κρίση! Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ εφάρμοζε «χαλαρά» το νόμο αυτό και το 1956 τον επέκτεινε στον ασφαλιστικό τομέα, δημιουργώντας ένα τοίχο μεταξύ της ασφάλισης και των τραπεζικών πράξεων. Ο νόμος Γκλας-Στίγκαλ καταργήθηκε το 1999. Δέκα χρόνια μετά (το 2009), δύο άλλοι γερουσιαστές (ο Ρεπουμπλικανός Μακ Κέιν και η Δημοκρατική Μαρία Κάντγουελ) πρότειναν την επανενεργοποίησή του[4] και το Γενάρη του 2010 ο Ομπάμα πρότεινε νομοσχέδιο που επανέφερε ορισμένες παρόμοιες ρυθμίσεις με το νόμο Γκλας-Στίγκαλ, που μέχρι σήμερα δεν έχει ψηφιστεί! Τόσο «προωθημένα» είναι τα αιτήματα των «αγανακτισμένων» από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού που ακόμα και ένας Μακ Κέιν συμφωνεί σε ορισμένα από αυτά (επανενεργοποίηση νόμου Γκλας-Στίγκαλ).
Εμείς έχουμε μία… απορία. Τι σχέση μπορεί να έχει η πλατεία Ταχρίρ με τα όσα κάνουν οι δυτικοί «αγανακτισμένοι»; Εκεί ο λαός μάτωσε για να διώξει τον Μουμπάρακ, έκανε απεργίες για να αυξήσει το πενιχρό του μεροκάματο και συνεχίζει να ματώνει ακόμα ενάντια στο δεσποτικό καθεστώς που αντικατέστησε τον Μουμπάρακ. Πάνω από 800 ήταν οι νεκροί της αιγυπτιακής επανάστασης (ανάμεσά τους ουκ ολίγοι μπάτσοι, τους οποίους το νέο καθεστώς έσπευσε να βαφτίσει… ήρωες[5]) και 6.000 οι τραυματίες. Είναι τουλάχιστον προσβλητικό να συγκρίνει κανείς την Ταχρίρ με τα… ειρηνικά πανηγυράκια των κάθε λογής «αγανακτισμένων» (ακόμα κι αν εκφράζουν γνήσιες διαθέσεις αποδοκιμασίας της καθεστηκυίας τάξης), που το μόνο που κάνουν είναι να διαμαρτύρονται για την άγρια καταστολή από τους αμερικάνους μπάτσους που τους συλλαμβάνουν… σαν τα πρόβατα (πάνω από 100 η τελευταία… εσοδεία στη Βοστόνη, με τους αμερικάνους μπάτσους να βαράνε στο ψαχνό); Οσοι εξακολουθούν να μη καταλαβαίνουν ότι η αστική δημοκρατία δεν βελτιώνεται, αλλά τσακίζεται, δεν είναι μόνο αθεράπευτα αφελείς, αλλά σπέρνουν επικίνδυνες αυταπάτες. Η αστική δημοκρατία ανατρέπεται όχι με γιουρούσια «αγανακτισμένων», αλλά με πολιτική οργάνωση συνειδητών ανθρώπων που εργάζονται από κοινού στην κατεύθυνση αυτής της ανατροπής. Οσες νικηφόρες επαναστάσεις έγιναν στον κόσμο έτσι έγιναν κι όχι χαρίζοντας το δικαίωμα στην πολιτική στους αστούς πολιτικούς…
ΥΓ: Θέλετε την άλλη όψη της αστικής δημοκρατίας; Την ίδια στιγμή που οι μπάτσοι ξυλοφορτώνουν τους «αγανακτισμένους» όπου μπορούν (ΗΠΑ, Ελλάδα, Ισπανία κ.α.) κάποιοι άλλοι αστοί δημοκράτες μοιράζουν βραβεία σε ακτιβιστές της αραβικής άνοιξης… Ο λόγος για το Νόμπελ Ειρήνης που πήρε (μαζί με άλλες δυο γυναίκες) η Ταουακούλ Κάρμαν, πρόεδρος της οργάνωσης Γυναίκες Δημοσιογράφοι Χωρίς Αλυσίδες από την Υεμένη, επειδή «διαδραμάτισε ηγετικό ρόλο στον αγώνα για τα δικαιώματα των γυναικών και στη δημοκρατία και την ειρήνη στην Υεμένη», όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της Νορβηγικής Επιτροπής Νόμπελ. Εκεί που η λαϊκή βία βάζει τη σφραγίδα της οι αστοί δημοκράτες επαινούν τους ειρηνικούς ακτιβιστές. Εκεί που εκλείπει τους ξυλοφορτώνουν, μη τυχόν και ανοίξουν το δρόμο σε πιο ανεξέλεγκτες καταστάσεις…
Κώστας Βάρλας
Παραπομπές
1. https://www.adbusters.org/blogs/adbusters-blog/occupywallstreet.html
2. «Η κοινοβουλευτική δημοκρατία ήταν κάτι παραπάνω από το ουδέτερο έδαφος, όπου οι δύο μερίδες της γαλλικής αστικής τάξης, νομιμόφρονες και ορλεανικοί, μεγάλη γαιοκτησία και βιομηχανία, μπορούσαν να διευθύνουν η μία δίπλα στην άλλη με ίσα δικαιώματα. Ηταν ο απαραίτητος όρος της κοινής τους κυριαρχίας, η μόνη κρατική μορφή, όπου το γενικό ταξικό τους συμφέρον υπέτασσε ταυτόχρονα τις αξιώσεις των ξεχωριστών ομάδων τους καθώς και όλες τις άλλες τάξεις της κοινωνίας» (Καρλ Μαρξ, Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη, Αναγνωστίδης, σελ. 244).
3. https://www.investopedia.com/articles/03/071603.asp#axzz1aVmpIA4C
4. Bloomberg, 16/12/2009 (https://www. bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aQfRyxBZs5uc).
5. Για την προσπάθεια του νέου αιγυπτιακού καθεστώτος να οργανώσει… τελετή μνήμης για τους πεσόντες μπάτσους βλ. «Κόντρα», αρ.φ. 649, 2/7/11 (https://www.eksegersi.gr/article.php?article_id=11911&cat_id=20&pos=2&issue_id=333)
