Ανεξάρτητα από τον πολιτικό χαρακτήρα που οι ΗΠΑ θέλησαν να δώσουν στις βίαιες διαδηλώσεις που ξέσπασαν πρόσφατα στο Ιράν (με τα τουίτ του Τραμπ κατά του καθεστώτος που αντί να δίνει λεφτά στο λαό, τα δίνει στους… τρομοκράτες!), οι διαδηλώσεις που ξέσπασαν την Πέμπτη 28 Δεκέμβρη (και συνεχίζονται μέχρι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές) στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, τη Μασχάντ, που θεωρείται «ιερή» και προπύργιο των πιο σκληροπυρηνικών ισλαμιστών, και επεκτάθηκαν σε μια σειρά πόλεις μέχρι και την πρωτεύουσα Τεχεράνη, με απολογισμό μέχρι στιγμής τουλάχιστον είκοσι νεκρούς και εκατοντάδες συλλήψεις, είχαν καθαρά ταξικό πρόσημο. Αυτό δεν το αμφισβητούν ούτε τα δυτικά ΜΜΕ (όπως ο βρετανικός Independent ή το NBC) ούτε τα ρωσικά (όπως το Sputnik), που αναφέρουν την κοινωνική ανισότητα και τη φτώχεια ως κάποιες από τις αιτίες αυτών των διαδηλώσεων.
Ηταν η απόφαση της ιρανικής κυβέρνησης να πετσοκόψει τις κρατικές επιδοτήσεις στον προϋπολογισμό του περασμένου Δεκέμβρη, που θα έχει ως αποτέλεσμα τον διπλασιασμό των τιμών των καυσίμων και την αύξηση κατά 40% των τιμών βασικών ειδών διατροφής (όπως τα αυγά και τα πουλερικά) που προκάλεσαν την οργή χιλιάδων Ιρανών (στην αρχή των φοιτητών), που τα τελευταία χρόνια βλέπουν την ανεργία να φουντώνει (στο 28.8% είναι ο επίσημος δείκτης για τους νέους) και τις συνέπειες των κυρώσεων κατά του Ιράν να φορτώνονται στις πλάτες των φτωχότερων λαϊκών στρωμάτων.
Οσο κι αν τα δυτικά πρακτορεία ισχυρίζονται ότι οι διαδηλώσεις είναι «κατά της διαφθοράς», ότι αυτό είναι το στίγμα τους, χωρίς όμως να δίνουν περισσότερες πληροφορίες για το πώς εκδηλώνεται αυτή η διαφθορά (λες και είναι «προνόμιο» μόνο του Ιράν), η αιτία είναι η ραγδαία επιδείνωση της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης των πλατιών λαϊκών μαζών.
Δεν είναι η πρώτη φορά, άλλωστε, που γίνεται κάτι τέτοιο. Πριν από οκτώ χρόνια, το καλοκαίρι του 2009, ανάλογες διαδηλώσεις ξέσπασαν για μήνες (βλ. https://www.eksegersi.gr/issue/594/Διεθνή/2338.Πέρα-από-τις-ψευδεπίγραφες-διαμάχες-4 ). Από τότε η κυβέρνηση οργανώνει κάθε χρόνο φιλοκυβερνητικές διαδηλώσεις για να γιορτάσει το τέλος εκείνων των λαϊκών κινητοποιήσεων. Η κοινωνική αναταραχή του 2009, παρά την άγρια καταστολή, πέτυχε τελικά το στόχο της να μην περάσει η κατάργηση των επιδοτήσεων, με τις οποίες για δεκαετίες το καθεστώς διατηρούσε την κοινωνική σταθερότητα στη χώρα. Τώρα, ο «μετριοπαθής» πρόεδρος Ροχανί προωθεί ξανά τις επιταγές του ΔΝΤ, το οποίο στην πρόσφατη αξιολόγηση της ιρανικής οικονομίας, που έκανε στα μέσα Δεκέμβρη (https://www.imf.org/en/News/Articles/2017/12/15/pr17499-imf-staff-completes-2017-article-iv-mission-to-islamic-republic-of-iran), καταφέρθηκε για μια ακόμα φορά κατά των «δαπανηρών» κρατικών επιδοτήσεων και τάχθηκε υπέρ της «ανταγωνιστικότητας». Στον προϋπολογισμό για το 2018 τίθεται σα μία από τις πρώτες προτεραιότητες η ανακεφαλαίωση των τραπεζών. Πώς όμως θα βρεθούν χρήματα γι’ αυτό; Η κατάργηση των κρατικών επιδοτήσεων στις τιμές των προϊόντων θα δώσει «λύση» σ’ αυτή την κατεύθυνση.
Οι ρεφορμιστικές πολιτικές του παρελθόντος, με τη διατήρηση θέσεων εργασίας στο δημόσιο τομέα έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί. Οι δημόσιοι υπάλληλοι, που το 1992 αντιπροσώπευαν το 33.6% των πολιτών στις αστικές περιοχές, έχουν μειωθεί στο 17.7% το 2014, ενώ το ποσοστό αυτών που εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα έχει εκτιναχθεί από το 25,4% το 1992 στο 41.6% το 2014, σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης για τον οικογενειακό προϋπολογισμό, τα οποία επικαλέστηκε σε συνέντευξή του ιρανός οικονομολόγος (βλ. https://www.merip.org/mero/mero052617).
Η κυβέρνηση φαίνεται διατεθειμένη να διαπραγματευτεί με τους διαδηλωτές, την ίδια στιγμή που στέλνει τις δυνάμεις καταστολής να τις καταστείλουν. Ο Ροχανί δήλωσε ότι οι Ιρανοί έχουν το δικαίωμα να διαδηλώνουν, αλλά όχι βίαια. Ομως η λαϊκή αντιβία δεν παίρνει από λόγια, όταν τα άδεια στομάχια δεν ανέχονται άλλο να παραμένουν άδεια. Οι τωρινές διαδηλώσεις, όπως σημειώνει το πρακτορείο ΝΒC, διαφέρουν από αυτές του 2009, γιατί συμμετέχουν περισσότεροι εργάτες και δεν επικεντρώνονται στις μεταρρυθμίσεις: «Οκτώ χρόνια πριν, ήταν ο ξεσηκωμός της μεσαίας τάξης που περιελάμβανε διαδηλωτές που είχαν τα προς το ζειν και πήγαιναν στη δουλειά το επόμενο πρωινό, αφού είχαν διαδηλώσει το προηγούμενο βράδυ. Οι άνθρωποι που ζούσαν σε πιο πλούσιες περιοχές της Τεχεράνης φώναζαν “Αλάχ Ακμπάρ“, που σημαίνει “Ο Θεός είναι μεγάλος“ στα αραβικά, ή “θάνατος στον δικτάτορα“ από τις ταράτσες και τα μπαλκόνια τους. Επικεντρώνονταν στη μεταρρύθμιση παρά στην επανάσταση. Σήμερα, ωστόσο, οι μεσαίες τάξεις δεν εμφανίζονται να συμμετέχουν με παρόμοιο τρόπο. Οι ακτιβιστές που κατεβαίνουν στους δρόμους εμφανίζονται πιο πολύ ως εργάτες, ριζοσπάστες και προκλητικοί από το παρελθόν και δεν εμφανίζονται να φωνάζουν υπέρ κανενός ηγέτη. Υπάρχει μία έκφραση στο Ιράν που λέει “το μαχαίρι έφτασε στο κόκαλο“. Αυτή χρησιμοποιείται για να περιγράψει αυτούς τους διαδηλωτές που αισθάνονται ότι τους έχουν μείνει λίγα για να χάσουν. Επίσης, σε αντίθεση με το Πράσινο Κίνημα (σ.σ. αυτό του 2009), οι σημερινοί ακτιβιστές δεν φωνάζουν τα ονόματα κανενός ηγέτη της αντιπολίτευσης, ούτε φοράνε πράσινα μπρασελέ σε ένδειξη υποστήριξης των μεταρρυθμίσεων. Χωρίς να έχουν ενωμένη κεντρική ηγεσία ή στόχο, είναι δύσκολο να δει κανείς που θα οδηγηθούν» (https://www.nbcnews.com/news/world/iran-protesters-stage-biggest-demonstrations-green-movement-n833816).
Μέσα σ’ αυτό τον χαμό, επόμενο είναι ορισμένοι να επωφεληθούν και να πλασάρουν συνθήματα του στιλ «Ξεχάστε την Παλαιστίνη» και «Οχι η Γάζα, ούτε ο Λίβανος, η ζωή μου για το Ιράν», βλέποντας στην εξωτερική πολιτική του Ιράν τις αιτίες για την οικονομική τους υποβάθμιση. Δεν πρόκειται κατ’ ανάγκη για «πράκτορες» της Δύσης (όπως κατηγορεί το ιρανικό καθεστώς), χωρίς να αποκλείσουμε (το αντίθετο μάλιστα) ότι υπάρχουν και τέτοιοι, ιδιαίτερα από τους Σιωνιστές που σίγουρα δε θα άφηναν τέτοια ευκαιρία ανεκμετάλλευτη. Ομως, αυτοί δεν μπορούν να αποτελέσουν το άλλοθι για την ιρανική κυβέρνηση που παίρνει άγρια αντιλαϊκά μέτρα, προκαλώντας τη λαϊκή οργή που εξαπλώθηκε ταχύτατα για τόσες πολλές μέρες σε πάνω από είκοσι πόλεις, κάνοντας τους μουλάδες να χάνουν τον ύπνο τους, παρά την στήριξη που συνεχίζουν να έχουν από ένα τμήμα του πληθυσμού, που ακόμα τους ανέχεται χάρη στην αντιαμερικάνικη ρητορεία τους και τις θρησκευτικές προλήψεις που εξακολουθούν να κρατούν υποταγμένο ένα τμήμα του πληθυσμού.
