Στις 30 Ιούνη, ο Στουρνάρας πήγε στη Βουλή για να τελεστεί η καθιερωμένη ετήσια φιέστα της παράδοσης της Εκθεσης για τη Νομισματική Πολιτική 2022 – 2023.
Ο Τασούλας, με το δικό του τρόπο της επίδειξης αρχαιογνωσίας, παρατήρησε ότι οι Εκθέσεις τις οποίες υποβάλλει η Τράπεζα της Ελλάδος, επί Διοικήσεως Στουρνάρα, παραπέμπουν, ποιητική αδεία, στην παραίνεση προς τον Ιούλιο Καίσαρα να λάβει υπόψη του «τα σοβαρά γραφόμενα του Αρτεμιδώρου» λίγο πριν μπει στη Σύγκλητο.
Ως γνωστόν, σύμφωνα με τον Πλούταρχο, ο σοφιστής Αρτεμίδωρος προειδοποίησε τον Ιούλιο Καίσαρα για τη σε βάρος του συνωμοσία, όμως ο Καίσαρας δε διάβασε το χαρτί που του ενεχείρισε ο Αρτεμίδωρος, μπήκε στη Σύγκλητο και εκεί δολοφονήθηκε. Τι προσπάθησε να πει ο και λατινομαθής Τασούλας; Οτι οι εκθέσεις του Στουρνάρα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και πως όποιος τις παραβλέψει θα έχει την τύχη του Καίσαρα.
«Οι Εκθέσεις της Τραπέζης της Ελλάδος, είναι σοβαρά γραφόμενα που πρέπει όλοι οι παράγοντες του δημόσιου βίου να τις λαμβάνουν υπόψιν ώστε να διευκολυνόμαστε στην χάραξη των πολιτικών μας, είτε είμαστε στην πλειοψηφία, είτε είμαστε στη μειοψηφία. Γι’ αυτό και οι συζητήσεις αυτών των Εκθέσεων στην Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα για όλο το πολιτικό φάσμα», εξήγησε ο Τασούλας.
Ο Στουρνάρας, που μάλλον έχει μαύρα μεσάνυχτα από αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή ιστοριογραφία, πρώτα ανέπεμψε έπαινο προς τον Μητσοτάκη: «Είναι σημαντικό ότι υπάρχει καθαρός ορίζοντας πολιτικός, ισχυρή Κυβέρνηση με ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, που μπορεί να εφαρμόσει τα απαραίτητα μέτρα για την Οικονομία».
Στη συνέχεια μοίρασε ολίγη τσάμπα αισιοδοξία: «Το μήνυμα της Εκθεσης της Τράπεζας της Ελλάδος είναι αισιόδοξο. Προβλέπει φέτος ανάπτυξη και του χρόνου και του παραχρόνου πολύ υψηλότερη από των εταίρων μας στην Ευρώπη, συγκεκριμένα 2,2% φέτος, 3% του χρόνου, 2,7% του παραχρόνου».
Παρατήρηση πρώτη: Ο Στουρνάρας δεν είπε ότι όλα τα σενάρια του περιβόητου Μεσοπρόθεσμου προβλέπουν ανάπτυξη σταθερά στο 3%, αλλιώς δε θα δημιουργηθεί ο προσδοκώμενος «δημοσιονομικός χώρος». Oι προβλέψεις του δίνουν μέσο όρο 2,63%, με τάση πτωτική.
Παρατήρηση δεύτερη: Αυτές οι προβλέψεις είναι άνευ πρακτικής σημασίας. Μετά βίας μπορεί να σταθεί η πρόβλεψη για φέτος, επειδή έχει ήδη κυλήσει η μισή χρονιά. Για του χρόνου και του παραχρόνου οι προβλέψεις είναι κανονικό τζογάρισμα, όπως αποδεικνύεται κάθε χρόνο, καθώς μέσα στο χρόνο αναγκάζονται να αναθεωρήσουν τις προβλέψεις τους.
Αφού τελείωσε με τα προκαταρκτικά, ο Στουρνάρας πέρασε στο κυρίως πιάτο: «Ομως, η Τράπεζα της Ελλάδος τονίζει ότι το διεθνές περιβάλλον είναι γεμάτο με αβεβαιότητες και δεν πρέπει να μας παρασύρει η αίσθηση του άτρωτου. Υπάρχουν κίνδυνοι, έχουμε ακόμα σημαντικά προβλήματα και στρεβλώσεις τα οποία περιορίζουν τις δυνατότητές μας να παράγουμε διεθνώς ανταγωνιστικά προϊόντα και υπηρεσίες. Βλέπετε μόλις αρχίσαμε να αναπτυσσόμαστε γρηγορότερα από τους εταίρους μας εμφανίστηκε μεγάλο άνοιγμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, δηλαδή οι εισαγωγές ξεπέρασαν κατά πολύ τις εξαγωγές».
Κι έφτασε στο «διά ταύτα»: «Τι πρέπει να γίνει; Η Τράπεζα της Ελλάδος κυρίως εστιάζεται σε δύο κατευθύνσεις:
Η πρώτη κατεύθυνση λέει ότι πρέπει να αντιμετωπίσουμε άμεσα τις στρεβλώσεις αυτές, δηλαδή να κάνουμε μεταρρυθμίσεις προκειμένου να διευρύνουμε τις δυνατότητές μας να παράγουμε ανταγωνιστικά προϊόντα και υπηρεσίες που μπορούν είτε να εξάγονται, είτε να υποκαθιστούν εισαγωγές».
Η έννοια της ανταγωνιστικότητας έχει σαφές περιεχόμενο, σαφέστατο ταξικό πρόσημο: για να παραγάγει ο ελληνικός καπιταλισμός ανταγωνιστικά εμπορεύματα και να προσφέρει ανταγωνιστικές υπηρεσίες, θα πρέπει πρώτο να επιτρέψει στους καπιταλιστές να συμπεριφέρονται ως πλιατσικολόγοι («άρση γραφειοκρατικών εμποδίων» το λένε αυτό) και δεύτερο να ρίξει το περιβόητο «κόστος εργασίας».
Κόστος εργασίας, βέβαια, δεν υπάρχει. Η εργασία είναι εκείνη (η μόνη) που δημιουργεί νέες αξίες. Τα μέσα παραγωγής και οι πρώτες ύλες απλά μεταφέρουν στο παραγόμενο εμπόρευμα τμήμα της αξίας τους (τα μέσα παραγωγής) ή ολόκληρη την αξία τους (οι πρώτες ύλες). Αυτό που οι καπιταλιστές και τα τσιράκια τους στο χώρο της οικονομολογίας και της πολιτικής ονομάζουν «κόστος εργασίας» δεν είναι παρά η σχέση ανάμεσα στο τμήμα της εργασίας που παίρνει ως μισθό ο παρέχων την εργασία (ο εργάτης) και στο τμήμα της εργασίας που καρπώνεται (αρπάζει) ο ιδιοκτήτης των μέσων παραγωγής (ο καπιταλιστής) και μετατρέπεται σε κέρδος για όλους τους κλάδους των καπιταλιστών (βιομηχανία, εμπόριο, τράπεζες, κερδοσκοπία στη γη).
«Κόστος εργασίας» βαφτίζουν τον εργατικό μισθό και τις «εργοδοτικές» ασφαλιστικές εισφορές, εφαρμόζοντας την παροιμία «αυτοί που μας χρωστούσαν μας παίρνουν και το βόδι». Οχι μόνο κλέβουν το μεγαλύτερο μέρος των αξιών που παράγει η εργασία, αλλά και αυτό το μικρό μέρος που αναγκάζονται να πληρώσουν ως μισθό και ασφαλιστικές εισφορές, που δεν είναι δικό τους αλλά το έχει παραγάγει ο εργάτης, το βαφτίζουν «κόστος». Κι όταν κάτι βαφτίζεται «κόστος», στόχος κάθε καπιταλιστικής επιχείρησης που σέβεται τον εαυτό της είναι να το ρίξει, ώστε να γίνει ανταγωνιστική, να κερδίσει αγορές και ταυτόχρονα να αυξήσει το ποσοστό του κέρδους. Αλλιώς η επένδυση θεωρείται μη αποδοτική και στρατηγικά μη βιώσιμη.
Οταν, λοιπόν, ο Στουρνάρας λέει ότι στόχος πρέπει να είναι η προαγωγή της ανταγωνιστικότητας, με την προώθηση μεταρρυθμίσεων, ζωγραφίζει έναν τεράστιο στόχο μπροστά από τους εργατικούς μισθούς, τις ασφαλιστικές εισφορές, τις εργασιακές σχέσεις.
Συνεχίζει ο γκαουλάιτερ της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας: «Η δεύτερη κατεύθυνση που θέλει να τονίσει η Τράπεζα της Ελλάδος στην Εκθεση αυτή, είναι ότι απαιτείται από τώρα και στο εξής πολύ συνετή δημοσιονομική πολιτική. Απαιτείται να δημιουργήσουμε μόνιμα και ουσιαστικά πρωτογενή πλεονάσματα, δηλαδή μαξιλάρια ασφαλείας για το μέλλον και φέρνουμε ως παράδειγμα την Ιρλανδία όπου έφτιαξε ειδικά αποθεματικά από τα έκτακτα έσοδα, αυτά δηλαδή που ονομάζουμε ουρανοκατέβατα έσοδα» (…)
Πρέπει να αυξήσουμε τις εθνικές αποταμιεύσεις, τόσο του δημόσιου, όσο και του ιδιωτικού τομέα. Με άλλα λόγια καταναλώνουμε ένα σημαντικά υψηλότερο ποσοστό του εθνικού προϊόντος από ό,τι οι εταίροι μας στην ευρωζώνη. Για να μπορέσουμε να φτάσουμε σε ένα υψηλό και επιθυμητό ποσοστό επενδύσεων, το οποίο απαιτείται ούτως ώστε να συγκλίνει το βιοτικό μας επίπεδο με αυτό των υπόλοιπων εταίρων μας, πρέπει να αποταμιεύσουμε περισσότερο. Δεν αρκούν οι πόροι που θα έρθουν από το εξωτερικό. Στόχος, και το έχουμε βάλει και ως τίτλο στην Εκθεση, είναι η πραγματική σύγκλιση χωρίς μακροοικονομικές ανισορροπίες».
Είναι, βέβαια, γελοίο (και προκλητικό συνάμα) να γίνεται λόγος για αύξηση της αποταμίευσης των μισθοσυντήρητων. Τι να αποταμιεύσουν, όταν ο μισθός έχει τελειώσει στις 20 του μήνα; Κι όσοι καταφέρνουν να βάλουν πέντε δεκάρες στην άκρη, το κάνουν για ώρα ανάγκης. Από την άλλη, για να αποταμιεύσει αυτές τις πέντε δεκάρες ο μισθοσυντήρητος που έχει αυτή τη δυνατότητα, θα πρέπει να περιορίσει την κατανάλωσή του (το λέει και ο Στουρνάρας), που όμως δεν είναι κάποια πολυτελής κατανάλωση. Από τα αναγκαία θα κόψει. Πώς, λοιπόν, μπορεί να βελτιωθεί το βιοτικό επίπεδο μέσω του περιορισμού της αναγκαίας κατανάλωσης;
Εκείνο που λέει ο Στουρνάρας, μέσα από γενικόλογες διατυπώσεις της αστικής οικονομολογίας, είναι πως το κράτος πρέπει να περιορίσει την κατανάλωση. Κι επειδή δεν είναι δυνατόν να μην αγοραστούν τα F-35 και άλλα τέτοια καλούδια, ούτε είναι δυνατόν να περιοριστεί ο αριθμός μπάτσων και λοιπών… εθνικών δυνάμεων, οι μόνοι τομείς που μένουν για να γίνει περιορισμός της κατανάλωσης είναι οι συντάξεις, οι μισθοί στο δημόσιο και οι κάθε είδους κοινωνικές δαπάνες (Υγεία, Παιδεία, Κοινωνική Πρόνοια κτλ).
Μια βδομάδα μετά το σόου του Στουρνάρα ενώπιον του αρχαιομαθούς Τασούλα, ο Μητσοτάκης ανέβηκε στο βήμα της Βουλής για να διαβάσει τις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησής του. Μέσα σε απέραντα χασμουρητά στην αίθουσα της Ολομέλειας και σε γενική αδιαφορία έξω απ’ αυτήν. Απ’ όσο θυμόμαστε, δεν υπήρξε άλλη φορά που οι προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης διαβάστηκαν σε τόσο γενικευμένο κλίμα αδιαφορίας. Αναμενόμενο ήταν. Οταν οι δίδυμες εκλογές που προηγήθηκαν κύλησαν σε κλίμα γενικής αδιαφορίας, γιατί θα μπορούσαν να προκαλέσουν το λαϊκό ενδιαφέρον οι προγραμματικές δηλώσεις, που δεν περιείχαν ούτε μια έκπληξη από την οποία να μπορούν να πιαστούν τα παπαγαλάκια της κυβερνητικής προπαγάνδας;
Ούτε οι λογογράφοι του Κούλη κουράστηκαν. Πήραν τη βάση που χρησιμοποιούσε στις προεκλογικές του ομιλίες και την προσάρμοσαν στο κλίμα της Βουλής, προσθέτοντας και μια γερή δόση καλυμμένης αλαζονείας λόγω της εκλογικής νίκης. «Βρεθήκαμε αντιμέτωποι με πολλές εξωγενείς κρίσεις, με πολλές εθνικές προκλήσεις. Τις ξεπεράσαμε όλοι μαζί νικηφόρα», «οι καλύτερες μέρες είναι μπροστά μας», «η χώρα είναι τώρα ελεύθερη από εποπτείες. Πρέπει, όμως, να κάνει το τελευταίο βήμα για να ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα», «είμαστε πια στο σύνορο ενός νέου ιστορικού τόξου», «η γενιά μας καλείται να δώσει περιεχόμενο στον δικό της εθνικό στόχο. Θα τον ονόμαζα έναν “πολυδιάστατο εκσυγχρονισμό“» κτλ. κτλ., όλο το προεκλογικό ρεπερτόριο του Κούλη επαναλήφθηκε.
Θα σταθούμε μόνο σε μια σύντομη αναφορά του Μητσοτάκη, που πέρασε στο ντούκου, αν και αφορούσε την «εξειδίκευση των κεντρικών στόχων της κυβερνητικής μας θητείας για την τετραετία που έχουμε μπροστά μας»: «Επίσης, λογικά πρωτογενή πλεονάσματα στο πλαίσιο του νέου Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης που διαπραγματευόμαστε αυτή την εποχή με την Ευρωπαϊκή Ενωση».
Αφού η διαπραγμάτευση για το νέο Σύμφωνο Σταθερότητας βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη και τα «πρωτογενή πλεονάσματα» δεν έχουν καθοριστεί, τι αξία έχουν οι «δεσμεύσεις» του Μητσοτάκη για συντάξεις και μισθούς, για δέκα χιλιάδες νέες προσλήψεις στην Υγεία κτλ.;
Μπορεί ο Φάμελλος του ΣΥΡΙΖΑ να έκανε μια άθλια ομιλία, δηλωτική της κατάστασης που βρίσκεται ο ΣΥΡΙΖΑ, όμως οι λογογράφοι του Ανδρουλάκη τού έγραψαν μερικά πράγματα που αποκαλύπτουν τα κυβερνητικά ψεύδη. Είπε ο Ανδρουλάκης:
«Ο κ. Μητσοτάκης είχε αποκαλύψει σε μία συνέντευξή του πριν από μερικές εβδομάδες ότι με το μεσοπρόθεσμο δεν κάνουμε κολπάκια. Αφού, λοιπόν, δεν κάναμε κολπάκια με το μεσοπρόθεσμο, στείλατε στις Βρυξέλλες, κύριοι της Νέας Δημοκρατίας, αύξηση 12,7%, ενώ εδώ προεκλογικά όλοι σας και ο Πρωθυπουργός, μιλούσατε για 25% αύξηση των μισθών. Περιφρονήσατε ευθέως την αγωνία του ελληνικού λαού για καλύτερους μισθούς. Αλλά, είναι μόνο αυτό; Το προεκλογικό σας πρόγραμμα είχε αύξηση των επενδύσεων κατά 70% και στις Βρυξέλλες στείλατε κατά 47%. Το προεκλογικό σας πρόγραμμα, όπως και εσείς σήμερα εδώ είπατε αύξηση των εξαγωγών στο 60% του ΑΕΠ και στο μεσοπρόθεσμο τις προσγειώσατε στο 34%. Τελικά, πράγματι, στο μεσοπρόθεσμο δεν γίνονται κολπάκια. Θα μπορούσατε αυτή την Αρχή που στις επόμενες εθνικές εκλογές θα κοστολογεί τα προγράμματα, να τη στείλετε από τώρα να κοστολογήσει τις προεκλογικές κοροϊδίες της Νέας Δημοκρατίας εις βάρος του ελληνικού λαού».
Στις 24 Ιούνη, παραμονή των εκλογών, η στήλη δημοσίευσε εκτενή ανάλυση γι’ αυτό που έρχεται, γι’ αυτό με το οποίο θα βρεθούμε αντιμέτωποι. Δεν έχουμε να προσθέσουμε κάτι παραπάνω.
