Nα μην πέσουμε στην παγίδα τους: όχι έξοδος από την καραντίνα χωρίς μαζικά τεστ! (2)

Στο πρώτο δημοσίευμα αυτής της σειράς αναφερθήκαμε στον γερμανό επιδημιολόγο Κρίστιαν Ντρόστεν, μια διεθνή αυθεντία στις επιδημίες των κοροναϊών και σύμβουλο της Μέρκελ, ο οποίος σε συνέντευξή του στον Guardian της περασμένης Κυριακής εμφανίστηκε ανήσυχος για τον κίνδυνο αναζωπύρωσης της πανδημίας στη Γερμανία, μετά τη χαλάρωση του lockdown.
 
«Ανησυχώ ότι ο αριθμός αναπαραγωγής θ’ αρχίσει να σκαρφαλώνει πάλι και ότι θα έχουμε ένα δεύτερο κύμα», έλεγε ο Ντρόστεν, δηλώνοντας ταυτόχρονα ότι τείνει να ταχθεί με την άποψη συναδέλφων του, που χειρίζονται επιδημιολογικά μοντέλα, σύμφωνα με την οποία θα έπρεπε να παραταθεί το lockdown για μερικές εβδομάδες ακόμα, με στόχο ο ρυθμός αναπαραγωγής του ιού να πέσει κάτω από 0,2.
 
Οι φόβοι του γερμανού επιδημιολόγου επιβεβαιώθηκαν μια βδομάδα μετά τη χαλάρωση του lockdown. Χθες, το κρατικό γερμανικό Robert Koch Institute (εδώ η έκθεση στα αγγλικά) ανακοίνωσε ότι ο ρυθμός αναπαραγωγής της μόλυνσης αυξήθηκε στο 1. Δηλαδή, κάθε ασθενής μολύνει έναν ακόμα. Στα μέσα Απρίλη, ο ρυθμός είχε πέσει στο 0,7.
 
Κατόπιν αυτών των ευρημάτων, το Robert Koch Institute σημειώνει:
«Σε παγκόσμιο και εθνικό επίπεδο η κατάσταση είναι πολύ δυναμική και πρέπει να παρθεί σοβαρά υπόψη. Σε ορισμένες περιπτώσεις συμβαίνουν σοβαρά και θανατηφόρα επακόλουθα. Ο αριθμός των κρουσμάτων, νοσηλειών και απωλειών στη Γερμανία εξακολουθεί να αυξάνεται. Το RKI αξιολογεί τώρα τον κίνδυνο για την υγεία του συνολικού γερμανικού πληθυσμού ως υψηλό και για τις ομάδες κινδύνου ως πολύ υψηλό. Η πιθανότητα για σοβαρή εξέλιξη της νόσου αυξάνεται με την αύξηση της ηλικίας και των υποκείμενων ασθενειών. Ο κίνδυνος νόσησης πικίλλει από περιοχή σε περιοχή. Η επιβάρυνση του συστήματος Υγείας εξαρτάται από τη γεωγραφική και ηλικιακή κατανομή των κρουσμάτων, την ικανότητα υγειονομικής περίθαλψης και την εφαρμογή μέτρων περιορισμού (απομόνωση, καραντίνα, κοινωνική αποστασιοποίηση κ.λπ.) και μπορεί να είναι πολύ υψηλή σε ορισμένες γεωγραφικές περιοχές. Η αξιολόγηση μπορεί να αλλάξει σύντομα ως αποτέλεσμα νέων ευρημάτων».
 
Αυτά στη Γερμανία, με τη μεγαλύτερη δυνατότητα τέστινγκ σε όλη τη Δύση και με το υψηλότερο ποσοστό κλινών ΜΕΘ κατ’ αναλογία του πληθυσμού σε όλη την Ευρώπη.
 
Στην Ελλάδα, όπως γράψαμε χθες, ο Τσιόδρας έλεγε προ ημερών ότι ο ρυθμός αναπαραγωγής του ιού είναι 0,6. Πολύ κοντά στο 0,7, σημείο από το οποίο η Γερμανία άρχισε να βγαίνει από το lockdown, για να το δει σε μια μόλις εβδομάδα να φτάνει το 1.
 
Υπάρχει, όμως, και μια άλλη σημαντική παράμετρος. Πόσο αξιόπιστο είναι αυτό το R που μετράει κάθε χώρα; Το RKI δίνει στην εκτίμησή του αξιοπιστία 95% (έτσι, η πραγματική διακύμανση του ρυθμού μετάδοσης είναι μεταξύ 0,8 και 1,1). Τι αξιοπιστία έχει το 0,6 του Τσιόδρα; Γιατί δε δίνουν στη δημοσιότητα τα μαθηματικά μοντέλα που χρησιμοποιούν και τα δεδομένα που εφαρμόζουν στα μοντέλα, όπως κάνουν οι Γερμανοί;
 
Δεν το κάνουν γιατί η αξιοπιστία της εκτίμησής τους είναι «στα πατώματα», λόγω του ισχνότατου αριθμού τεστ που έχουν πραγματοποιήσει (περίπου 66.000, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του Τσιόδρα, που δε διευκρίνισε αν αυτά αφορούν 66.000 διαφορετικά άτομα ή αν περιλαμβάνονται και οι επαναλήψεις). Από την έκθεση του RKI βλέπουμε ότι για να κάνουν την εκτίμηση του R στηρίχτηκαν μόνο στο πρώτο τετραήμερο και άφησαν έξω τα κρούσματα των τριών τελευταίων ημερών, επειδή τα στοιχεία δεν ήταν πλήρη και αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανασφαλή εκτίμηση. Μπορείτε να αντιληφθείτε πόσο… ασφαλής είναι η εκτίμηση του Τσιόδρα και της παρέας του για το ρυθμό μετάδοσης της νόσου, όταν στηρίζεται σε ένα ισχνότατο τέστινγκ, εντοπισμένο μάλιστα σε συγκεκριμένα σημεία (γεωγραφικές περιοχές, χώρους υψηλής πληθυσμιακής συγκέντρωσης) και όχι σε άπλωμα του τέστινγκ στο γενικό πληθυσμό.
 
Γι’ αυτό επαναλαμβάνουμε: επιδημιολογία «στου κασίδη το κεφάλι» δε μαθαίνεται. Κι εδώ δε μιλάμε για κουρέματα, μιλάμε για ανθρώπινες ζωές. Χωρις μαζικά τεστ στο γενικό πληθυσμό, η έξοδος από το lockdown, έστω και σταδιακά, θα είναι βάδισμα νύχτα και χωρίς φεγγάρι στην άκρη ενός τεράστιου γκρεμού.