Τον Αύγουστο του 2015, η πρώτη κυβέρνηση Τσίπρα είχε ψηφίσει το τρίτο Μνημόνιο και τους πρώτους εφαρμοστικούς του νόμους (τρία ογκώδη πολυνομοσχέδια) με τις ψήφους της μνημονιακής αντιπολίτευσης (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, Ποτάμι). Είχε χάσει τη λεγόμενη δεδηλωμένη (λόγω της αποσκίρτησης αρκετών βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ), όμως θα μπορούσε να κυβερνήσει για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα ακόμα, ως κυβέρνηση μειοψηφίας, αφού η μνημονιακή αντιπολίτευση δεν ήταν διατεθειμένη να υποβάλει πρόταση δυσπιστίας και δήλωνε σε όλους τους τόνους ότι θα στηρίξει όλα τα μνημονιακά μέτρα. Και αυτά που είχαν ψηφιστεί και αυτά που θα χρειαζόταν να ψηφιστούν στο μέλλον.
Εχει ειπωθεί από τους Μητσοτάκη και Γεννηματά, χωρίς να διαψευστεί από τον Τσίπρα, ότι στο πάρτι του προέδρου Πάκη για την επέτειο της πτώσης της χούντας, στο παραδοσιακό «πηγαδάκι» των αρχηγών των κομμάτων στο κιόσκι με τις «φερ φορζέ» πολυθρόνες, ο Τσίπρας διαβεβαίωσε τους συνομιλητές του ότι δε θα πάει σε εκλογές. Αυτοί ψήφισαν το τρίτο Μνημόνιο και το τελευταίο πολυνομοσχέδιο παραμονή του Δεκαπενταύγουστου, έφυγαν για διακοπές και σε λιγότερο από μια βδομάδα άκουσαν τον Τσίπρα να προκηρύσσει εκλογές, ζητώντας «καθαρή εντολή και ισχυρή κυβέρνηση». Παράτησαν πετσέτες και αντηλιακά στις παραλίες κι έτρεξαν στην Αθήνα για να προλάβουν να οργανωθούν για μια προεκλογική περίοδο εξπρές, που κράτησε ένα μήνα, με τον μισό να είναι μήνας διακοπών.
Τέσσερα χρόνια μετά, πολλοί φοβούνται ότι ο Τσίπρας μπορεί να κάνει το ίδιο. Αυτός τους διαψεύδει (όπως θα έκανε στη θέση του κάθε πολιτικός που θέλει να αιφνιδιάσει τους αντιπάλους του), όμως σε αντίθεση με το 2015, που η αντιπολίτευση δήλωνε ότι θα συνεχίσει να στηρίζει μια κυβέρνηση μειοψηφίας του Τσίπρα, τώρα η αντιπολίτευση δε στηρίζει (αντίθετα καλεί τον πρωθυπουργό να προκηρύξει εκλογές), ο δε κυβερνητικός εταίρος δηλώνει ότι η κυβέρνηση έχει ημερομηνία λήξης (τη μέρα που θα καταθέσει για κύρωση στη Βουλή τη συμφωνία των Πρεσπών).
Είναι μια «κακή συμφωνία» δηλώνει ο Καμμένος για μια συμφωνία που ο Τσίπρας την έχει χαρακτηρίσει ιστορική και ο κυβερνητικός του εκπρόσωπος δηλώνει ότι «το κεφάλαιο της έξαρσης των εθνικισμών του τέλους του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ού αιώνα κλείνει οριστικά με τη συμφωνία αυτή»! Εχουμε έτσι την… παγκόσμια πρωτοτυπία ένας υπουργός και ένα κόμμα να δίνει ψήφο εμπιστοσύνης σε μια κυβέρνηση που υπέγραψε μια «κακή συμφωνία» και ταυτόχρονα να δηλώνει ότι θα ρίξει την κυβέρνηση μόλις φέρει αυτή τη συμφωνία για κύρωση στη Βουλή! Και ο πρωθυπουργός, αντί να δείξει στον υπουργό του την πόρτα της εξόδου, να παριστάνει τον αδιάφορο, να συναντιέται μαζί του και να καθορίζουν μαζί τα επόμενα βήματά τους.
Πρόκειται, βέβαια, για πολιτική αθλιότητα. Μόνο που ο Τσίπρας έχει αποδεχτεί ότι θα υποστεί κάποιο κόστος από τη συνέχιση αυτής της αθλιότητας, προκειμένου να διαμορφώσει τους καλύτερους όρους για να πάει σε εκλογές. Οι οποίες μπορεί και να μην αργήσουν τόσο όσο θεωρούν πολλοί (Μάη του 2019 μαζί με τις ευρωεκλογές), αλλά να γίνουν αιφνιδιαστικά, όπως και οι εκλογές του Σεπτέμβρη του 2015. Είναι πολλά τα σημάδια που δείχνουν ότι αυτό το ενδεχόμενο το μελετούν σοβαρά στο Μαξίμου. Η εμφάνιση Μοσκοβισί στην Αθήνα ως προεκλογικού αβανταδόρου του Τσίπρα και του Τσακαλώτου (γράφουμε αναλυτικά στη σελίδα 13) αποτελεί την καλύτερη απόδειξη γι' αυτό.
Υπό «κανονικές συνθήκες», ο Τσίπρας θα έπρεπε να έχει διώξει τον Καμμένο και ή να περιμένει να του κάνουν πρόταση δυσπιστίας, κυβερνώντας στο μεταξύ ως κυβέρνηση μειοψηφίας, ή να πάει αμέσως σε εκλογές, ζητώντας «καθαρή εντολή και ισχυρή κυβέρνηση», όπως τον Αύγουστο του 2015. Αντί γι' αυτό, συναντιέται συνεχώς με τον Καμμένο και κανονίζουν τα επόμενα βήματά τους. Τη Δευτέρα το μεσημέρι, ο Καμμένος δεν πήγε στο υπουργικό συμβούλιο και λίγο αργότερα προανήγγειλε συνέντευξη Τύπου για τις 8:30 το πρωί της Τρίτης. Τη Δευτέρα το βράδυ, ο Καμμένος ήταν στο Μαξίμου, όπου τα κανόνισαν όλα με τον Τσίπρα. Ο Καμμένος ανακοίνωσε ότι θα αποδεχτεί τη συμφωνία μόνο αν ψηφιστεί με τη διαδικασία της αυξημένης πλειοψηφίας (180 ψήφοι), αλλιώς θα ρίξει την κυβέρνηση. Και το γραφείο Τύπου του πρωθυπουργού ανακοίνωσε, πρώτο, ότι «η ελληνική κυβέρνηση είναι κυβέρνηση συνασπισμού δυο κομμάτων και λειτουργεί συλλογικά πάντοτε στα πλαίσια που ορίζουν το Σύνταγμα και οι νόμοι» και, δεύτερο, ότι ναι μεν «επιθυμία της κυβέρνησης είναι η Συμφωνία για την επίλυση ενός προβλήματος που για χρόνια βαραίνει την εξωτερική μας πολιτική να έχει τη μέγιστη δυνατή πλειοψηφία στη Βουλή», όμως το ζήτημα της κοινοβουλευτικής διαδικασίας παραμένει ανοιχτό και «όταν με το καλό η άλλη πλευρά εκπληρώσει τις δεσμεύσεις που απορρέουν από τη Συμφωνία, η κυβέρνηση θα πάρει αποφάσεις σε ό,τι αφορούν τη διαδικασία κύρωσης συλλογικά, πάντοτε σεβόμενη τις διεθνείς δεσμεύσεις αλλά και το Σύνταγμα της χώρας». Και μετά «την έπεσε» στον Μητσοτάκη…
Εμεινε μόνο ο Κοτζιάς να υποστηρίζει (συνέντευξη στο ραδιόφωνο του ΣΥΡΙΖΑ) ότι «η συμφωνία είναι πολύ καλή και δεν παραχωρεί εθνική κυριαρχία για να τίθενται ως προϋπόθεση 180 ψήφοι», για να εισπράξει τη δημόσια αποδοκιμασία του Καμμένου, ο οποίος του θύμισε ότι «είναι υπουργός μιας κυβέρνησης εθνικής συνεννόησης στην οποία συμμετέχουν δύο κόμματα» και γι' αυτό δεν πρέπει να υποστηρίζει τις «δικές του προσωπικές απόψεις»! Πάντως, ίδια με τον Κοτζιά άποψη εξέφρασε και ο Σκουρλέτης, σε ραδιοφωνική συνέντευξή του την Τετάρτη. «Το ενδεχόμενο των 180 (σ.σ. βουλευτών), έτσι όπως έχει διαμορφωθεί η εικόνα, δεν προκύπτει», είπε. Και συμπλήρωσε: «Εάν με την δυναμική υλοποίηση αυτής της Συμφωνίας υποχωρήσουν οι ενστάσεις και οι αντιστάσεις που υπάρχουν από τα άλλα κόμματα, μακάρι να γίνει, προς όφελος θα είναι νομίζω». Είναι φανερό ότι οι Τσιπραίοι «παίζουν» τον Καμμένο και ταυτόχρονα εμπαίζουν τον ελληνικό λαό.
Το βράδυ της ίδιας μέρας ο Καμμένος εμφανίστηκε στο δελτίο ειδήσεων του Χατζηνικολάου για να πει ότι η σημερινή κυβέρνηση θα τερματίσει το βίο της στο τέλος της τετραετίας και πως «στηρίζει τον Αλέξη Τσίπρα»! Πώς το δικαιολόγησε αυτό; Με την εκτίμηση ότι μέχρι να έρθει η συμφωνία για το «Μακεδονικό» στην ελληνική Βουλή θα έχουν περάσει δυο χρόνια! Επεισε έτσι και τον πιο καλόπιστο απέναντί του, ότι το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι να κρατήσει την καρέκλα του υπουργού Αμυνας, πουλώντας παράλληλα «πατριωτιλίκι», μπας και καταφέρει να παραμείνει πολιτικά ζωντανός. Το μόνο που δε φώναξε ο Καμμένος είναι το «βάστα Ιβανόφ και VMRO». Ολες οι ελπίδες έχουν εναποτεθεί στη Μακεδονία, μπας και ο Ζάεφ δεν καταφέρει να υλοποιήσει τους προκαταρκτικούς όρους που προβλέπει η συμφωνία. 'Η μπας και καθυστερήσει κάπως να κάνει εκλογές, ώστε ν' αλλάξει τους συσχετισμούς στη Βουλή και να πετύχει τα 2/3 που χρειάζονται για αλλαγή του Συντάγματος. Είναι κι αυτό μια παγκόσμια πρωτοτυπία: ένα συγκυβερνών κόμμα σε μια χώρα (Ελλάδα) να εξαρτά την πολιτική του στάση από το τι θα γίνει σε μια άλλη χώρα (Μακεδονία) και ταυτόχρονα να ισχυρίζεται ότι ακολουθεί… πολιτική αρχών! Είπαμε, η πολιτική κρίση και το «αντιμνημόνιο» γέννησαν διάφορα τερατουργήματα, μεταξύ των οποίων τους ενισχυμένους νεοναζί και τον Καμμένο αρχηγό κόμματος, υπουργό και συγκυβερνώντα εταίρο.
Ολα αυτά έχουν, ασφαλώς, ένα κόστος για τον Τσίπρα και τον ΣΥΡΙΖΑ. Μεγαλύτερο κόστος έχουν για τον Καμμένο, που έχει φτάσει σε κατάσταση παροξυσμού, αλλά ο Τσίπρας «χέστηκε» για τον τελειωμένο. Τον χρησιμοποιεί, καταβάλλοντας εν γνώσει του πολιτικό κόστος, προκειμένου να εξαντλήσει όλα τα περιθώρια για να πάει στις εκλογές με τους καλύτερους γι' αυτόν όρους. Για να διεκδικήσει ακόμα και τη νίκη ή έστω μια «αξιοπρεπή ήττα», που θα του επιτρέψει να επανακάμψει. Ισως και πιο γρήγορα απ' όσο υπολογίζουν στη ΝΔ. Γιατί αν ο Μητσοτάκης νικήσει και δεν καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση, οι επαναληπτικές εκλογές θα γίνουν με απλή αναλογική, οπότε όλα τα δεδομένα θα αλλάξουν. Ο δε Τσίπρας, σε κάθε περίπτωση θα έχει μείνει στον αφρό. Λαβωμένος, ίσως, αλλά σώος και έτοιμος να επανέλθει. Αλλωστε, σε επίπεδο πολιτικού «ίματζ» υπερτερεί όλων των υπόλοιπων αστών πολιτικών.
Προς το παρόν, του Τσίπρα του βγαίνουν τα «χαρτιά» που κυνηγά.
♦ Το ΚΙΝΑΛ δε συνιστά πλέον απειλή. Εφυγε ο Θεοδωράκης με το Ποτάμι, αναγκάστηκαν να διαγράψουν τον Ραγκούση, τα στελέχη της ΔΗΜΑΡ επιχειρηματολογούν σε καθημερινή βάση υπέρ της συμφωνίας των Πρεσπών, κάθε δυναμική έχει πλέον ανακοπεί και για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα θα κυριαρχεί η εσωστρέφεια. Αν δημιουργηθεί και ένα ακροδεξιό κόμμα, μεταξύ ΝΔ και νεοναζιστών, δε θα πάρει μόνο τις ψήφους του Καμμένου, αλλά θα κόψει ψήφους και από τη ΝΔ. Το εγχείρημα ίσως να θέλει λίγο χρόνο ακόμα και το απαιτούμενο «σπρώξιμο».
♦ Το παραμύθι της «εξόδου από τα Μνημόνια» πάει μια χαρά. Αν του δώσουν και μια εξάμηνη αναβολή στο πετσόκομμα των συντάξεων, ακόμα καλύτερα. Αλλά κι αν δεν του τη δώσουν, ο Τσίπρας θα «παίξει» προπαγανδιστικά με την τοποθέτηση του Μοσκοβισί ότι αυτά τα θέματα μπορούν να επανεξεταστούν στο πλαίσιο της κατάρτισης του κρατικού προϋπολογισμού. Μπορείτε να φανταστείτε σε τί επίπεδα θα φτάσει η συριζαϊκή προπαγάνδα έτσι και αποφασίσουν να κάνουν εκλογές το φθινόπωρο: «Ψηφίστε εμάς, γιατί εμείς έχουμε την εμπιστοσύνη των δανειστών και θα δώσουμε μάχη για να μην κοπούν οι συντάξεις, με επιχείρημα την καλή πορεία της οικονομίας και την τήρηση των δεσμεύσεων που έχουμε αναλάβει ως προς τους στόχους».
♦ Οι καλές σχέσεις με τους ευρωπαίους ιμπεριαλιστές, η πολιτική του yesman που ακολουθεί ο Τσίπρας στις σχέσεις με τη Μέρκελ και τον Μακρόν έχουν οδηγήσει όχι απλά σε ανοχή, αλλά σε αβαντάρισμα του Τσίπρα και του ΣΥΡΙΖΑ από όλα τα ιμπεριαλιστικά κέντρα της Ευρώπης. Αντίθετα, η μεν Γεννηματά δεν τολμά ούτε στις συνόδους των ευρωσοσιαλδημοκρατών να παραστεί (αφήνοντας ελεύθερο το πεδίο στον Τσίπρα, που έχει πλέον στενό πολιτικό φίλο και τον Σάντσεθ), ενώ ο Μητσοτάκης έχει εξοργίσει τη Μέρκελ, καθώς για λόγους μικροκομματικής πολιτικής αντιτάσσεται (δραστήρια πλέον και όχι παθητικά όπως στην αρχή) στη συμφωνία για το «Μακεδονικό», που περισσότερο από κάθε άλλη ιμπεριαλιστική δύναμη (με εξαίρεση τις ΗΠΑ) την ήθελε και εξακολουθεί να τη θέλει η Γερμανία που έχει σχεδιάσει την «ευρωπαϊκή στρατηγική για τα Δυτικά Βαλκάνια. Ακόμα και το πολιτικό παιχνίδι του Μαξίμου με τις 180 ψήφους στην κύρωση της συμφωνίας των Πρεσπών δε γίνεται μόνο προς χάρη του Καμμένου. Είναι και μια έμμεση απειλή προς τους Μητσοτάκη και Γεννηματά: «αν δεν κατεβάσετε τους τόνους, θα πάω σε αυτή τη διαδικασία. Εγώ μεν θα είμαι εντάξει, εσείς όμως να δούμε τι θα βρείτε για να απολογηθείτε στους ομογάλακτούς σας στην Ευρώπη».
♦ Ο Τσίπρας σίγουρα θα ξαναπιάσει την υπόθεση της αναθεώρησης του Συντάγματος, με πρόθεση να «βάλει δύσκολα» κυρίως στο ΚΙΝΑΛ. Τα περί «διαχωρισμού Κράτους-Εκκλησίας» δεν έχουν πέσει τυχαία στην πιάτσα. Αν δεν κάνει εκλογές το φθινόπωρο, μέχρι και σε ψευτο-δημοψήφισμα μπορεί να πάει, προκειμένου να φανεί σαν «μέγας αναμορφωτής».
♦ Και βέβαια, πρέπει να περιμένουμε μια γερή δόση σκανδαλολογίας. Το σκάνδαλο Novartis είναι ανοιχτό και δε θα είναι καθόλου δύσκολο να βρεθούν δυο-τρεις ακόμα υποθέσεις για να «ζεσταθούν τα αίματα».
Μπορεί κάποιος να μας ρωτήσει αν θεωρούμε πως με κάτι τέτοια ο Τσίπρας μπορεί να κερδίσει τις επόμενες εκλογές ή να χάσει οριακά. Είναι πάγια θέση μας να μην κάνουμε προβλέψεις για την εκλογική συμπεριφορά. Οχι μόνο γιατί δεν έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε μια πρόβλεψη που θα στηρίζεται σε αντικειμενικά δεδομένα, αλλά και γιατί θεωρούμε αποπροσανατολιστική τη σχετική συζήτηση. Από την άλλη, το ερώτημα στη συγκεκριμένη συγκυρία είναι εξ ορισμού λαθεμένο. Σημασία δεν έχει τι θα γίνει ή τι εκτιμά το επιτελείο του Μαξίμου ότι θα γίνει, αλλά αν υπάρχουν άλλα «χαρτιά» που μπορεί να βρει ο Τσίπρας, ώστε να επιδιώξει με κάθε τρόπο να εξαντλήσει τη θητεία της κυβέρνησής του. Η εκτίμηση που αποδίδεται στον Τσακαλώτο, ότι μέχρι το Σεπτέμβρη του 2019 «θα αποδώσει η οικονομία» και «οι πολίτες θα έχουν βιώσει τα οφέλη από την έξοδο από τα Μνημόνια» είναι μόνο για αφελείς συριζαίους. Και ο Τσακαλώτος και ο Τσίπρας και όλος ο συριζαίικος εξουσιαστικός συρφετός ξέρουν πολύ καλά ότι όσο περισσότερος καιρός περάσει από την «έξοδο από τα Μνημόνια» τόσο περισσότερο θα απογοητευθεί ο κόσμος. Ενώ νωρίτερα, με δυο-τρία ψευτομέτρα (π.χ. αναβολή της αύξησης του ΦΠΑ σε πέντε νησιά) και πολύ περισσότερες υποσχέσεις («κοινωνικό μέρισμα», αύξηση του κατώτατου μισθού κάνα εικοσάρικο, «επανεξέταση» της μείωσης των συντάξεων και του αφορολόγητου), μπορεί να βρεθούν αφελείς που θα χάψουν το παραμύθι.
Αυτή τελικά είναι η ουσία. Η πολιτική αθλιότητα κρύβει πίσω της τη μνημονιακή εξαθλίωση, η οποία θα συνεχιστεί όποιος κι αν κερδίσει τις εκλογές.
